เราเดินมาถูกทางแล้วหรือ?

โดย...อนุศาสน์ สุวรรณมงคล

เหตุการณ์ความไม่สงบครั้งใหญ่ที่เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 31 มี.ค. 2555 ทั้งในเขตเมืองยะลาและหาดใหญ่ นับได้ว่าเป็นเหตุการณ์ความรุนแรงที่เรียกว่าร้ายแรงมาก

หากย้อนมองไปที่เมืองยะลา สถานที่เกิดเหตุก็ยังคงเป็นที่เก่า และเกือบจะเป็นเวลาเดิมอย่างที่เคยเกิดมาแล้วก่อนหน้านี้ และที่น่าสังเกตมากที่สุดคือ จุดที่เกิดเหตุเป็นแหล่งธุรกิจใจกลางเมือง เป็นย่านการค้า เมื่อเกิดเหตุการณ์ความรุนแรงขึ้น ความเสียหายที่ตามมา ทั้งชีวิต ทรัพย์สิน และผลกระทบทางความรู้สึกจึงค่อนข้างมาก เหมือนเป็นการนำเอาเหตุการณ์หลายครั้งที่ผ่านมามารวมกัน

ส่วนที่เมืองหาดใหญ่ สถานที่เกิดเหตุเป็นเสมือนศูนย์รวมเศรษฐกิจด้านการค้าและการท่องเที่ยวที่มีนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติมาเที่ยวเมืองหาดใหญ่แล้วต้องแวะเวียนมาจับจ่ายซื้อหาของฝาก ของที่ระลึก รับประทานอาหาร เดินเล่น เดินชมบรรยากาศของเมืองหาดใหญ่ ณ จุดนั้น “ลี การ์เดนส์” ก็เป็นเสมือนสัญลักษณ์ของความเป็นเมืองหาดใหญ่ที่ทุกคนจะต้องจดจำและนึกถึง โดยเฉพาะอย่างยิ่งชาวต่างชาติ

เหตุการณ์ทั้งสองเหตุการณ์จึงต้องยอมรับว่าส่งผลกระทบต่อประเทศชาติทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม ความรู้สึกและความมั่นคง รวมถึงความเชื่อถือต่อประเทศไทยของนานาอารยประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งประเทศซึ่งเป็นเพื่อนบ้านในกลุ่มอาเซียน

คำชี้แจงจากหน่วยงานของรัฐที่รับผิดชอบ (เกือบจะ) ทุกหน่วย ยังคงตอบสังคมด้วยคำตอบเดิมๆ ไม่มีอะไรใหม่ (อย่างที่ทุกคนพยา กรณ์กันไว้ว่าจะต้องตอบอย่างนั้น)

ในช่วงระยะเวลาที่ผ่านมา หากคิดจำนวนครั้งที่เกิดเหตุ อาจจะมองได้ว่าจำนวนครั้งที่เกิดเหตุจะมีสถิติลดลง แต่ถ้าหากมองให้ลึกอีกมุมหนึ่งก็จะพบว่า แม้สถิติการเกิดเหตุจะลดลง แต่ความรุนแรงดูเหมือนจะเพิ่มขึ้นในทุกมิติ ทั้งความอุกฉกรรจ์ของเหตุการณ์ อย่างเช่น การบุกโจมตีค่ายทหาร การบุกโจมตีฐานที่ตั้งของเจ้าหน้าที่ตำรวจ การปลอมแปลงเลียนแบบการแต่งกายให้เหมือนเจ้าหน้าที่รัฐเพื่อก่อเหตุ รวมถึงการโจรกรรมรถยนต์เพื่อนำมาก่อเหตุคาร์บอมบ์อย่างที่เพิ่งเกิดขึ้น

ปรากฏการณ์เหล่านี้ทั้งหมดแสดงถึงพัฒนาการของผู้ก่อความไม่สงบที่มีมาอย่างต่อเนื่อง

แต่หากจะมองอีกฝั่งหนึ่ง ซึ่งเป็นฝั่งของภาครัฐซึ่งรับผิดชอบแก้ปัญหา ยังไม่มีการปรับเปลี่ยน ยังคงเป็นการตั้งรับ การบูรณาการการทำงานเพื่อแก้ไขปัญหา โดยเฉพาะงานด้านการข่าวที่ล้มเหลวยังไม่มีวัคซีนตัวใหม่เพื่อป้องกัน จึงมองแล้วรู้สึกว่าการป้องกันและการเผชิญเหตุทั้งหมดดูเหมือนจะหละหลวม ขาดประสิทธิภาพเป็นอย่างมาก

 

เหตุการณ์ความรุนแรงที่เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำอีก จึงตอบไม่ได้ว่า ความผิดพลาดที่เกิดขึ้นทั้งหมด เป็นความบกพร่องของโครงสร้าง วิธีการ หรือตัวคนกันแน่

ความเข้าใจในความสลับซับซ้อนของปัญหาที่เกิดขึ้นในจังหวัดชายแดนใต้ ฝ่ายที่รับผิดชอบการแก้ไขปัญหามีความเข้าใจในรากเหง้าของปัญหาจริงหรือ คำพูดเดิมๆ ที่ผู้รับผิดชอบออกมาพูดผ่านสื่อว่า เราเดินมาถูกทางแล้วหรือ นั้นถูกทางจริงหรือไม่อย่างไร แต่หากจะประเมินไปตามเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในทุกวันนี้ น่าจะเรียกว่า “เข้าทางผู้ก่อความไม่สงบ” มากกว่า

เพราะการปรับเปลี่ยนวิธีการและโครงสร้างการทำงานเพื่อแก้ไขสถานการณ์ปรับเปลี่ยนกันมากี่ครั้งแล้ว หากว่ากันไปตามความเป็นจริงที่ปรากฏ มันไม่ใช่เหล้าเก่าในขวดใหม่ แต่มันเป็นแค่ “เหล้าเก่าในแก้วใบใหม่” เปลี่ยนแค่ภาชนะเท่านั้น

ส่วนรูปแบบวิธีการก็ยังเป็นแบบเดิม การก่อเหตุของผู้ก่อความไม่สงบจึงยังสามารถทำได้ในรูปแบบและวิธีการเดิมครั้งแล้วครั้งเล่า

แต่ก็ต้องยอมรับว่าหลายฝ่ายที่รับผิดชอบ ไม่ว่าจะเป็นฝ่ายการเมือง ฝ่ายความมั่นคง ก็มีความพยายามที่จะเปลี่ยนขวดใหม่อยู่ตลอดเวลา และถ้าฝ่ายต่างๆ สามารถเปลี่ยนขวดใหม่ได้ ก็น่าจะส่งผลต่อการปฏิบัติการของฝ่ายผู้ก่อความไม่สงบได้บ้าง แต่นี่จนถึงขณะนี้ หน่วยงานที่รับผิดชอบก็ยังเปลี่ยนไม่ได้แม้กระทั่งขวดเหล้า ทุกอย่างยังเป็นการทำงานแบบเก่าๆ วิธีการเก่าๆ ที่ทำอะไรแบบไฟไหม้ฟาง เกิดเหตุครั้งหนึ่งก็เข้มงวดกวดขันตรวจตรากันครั้งหนึ่ง พอเหตุการณ์สงบ ความเข้มงวดในการตรวจตราก็สงบตามไปด้วย ไม่เห็นว่าจะมียุทธวิธีใดเป็นยุทธวิธีในเชิงรุกและจริงใจในการแก้ไขปัญหาอย่างแท้จริง

ทั้งๆ ที่หลายครั้งที่มองแล้วว่าฝ่ายตรงกันข้ามเพลี่ยงพล้ำ น่าจะเป็นโอกาสของภาครัฐที่จะปฏิบัติการในเชิงรุกเพื่อฉกฉวยโอกาสน็อกคู่ต่อสู้ให้พ่ายแพ้ได้ แต่เปล่าเลย มิหนำซ้ำยังแสดงท่าทีอ่อนแรงออกมาให้เห็นอีกต่างหาก อย่างน้อยที่สุดเมื่อสบโอกาส ภาครัฐจะต้องแสดงออกถึงการปฏิบัติการเชิงรุกออกมาให้เห็นกันอย่างชัดเจนและเป็นในแนวทางเดียวกัน

อย่างน้อยที่สุดทุกฝ่ายจะต้องตระหนักและมองเห็นความจำเป็นในการแก้ไขสถานการณ์เพื่อยกระดับการพัฒนาภาพลักษณ์ของประเทศให้เป็นที่เชื่อมั่นในสายตาของนานาอารยประเทศ ซึ่งจุดนี้นับได้ว่าเป็นความจำเป็นที่เร่งด่วนมาก เพราะความรุนแรงที่เกิดขึ้นในนครยะลาและนครหาดใหญ่เป็นเหตุการณ์ที่สะเทือนขวัญและกระทบต่อความรู้สึกของประชาชน นักท่องเที่ยว นักลงทุนต่างชาติเป็นอย่างมาก

หากภาครัฐสามารถแก้ไขปัญหาหรือตอบโจทย์ปัญหาวิธีการลดความรุนแรงให้ลดลงได้ ก็จะสามารถสร้างภาพลักษณ์ที่ดีให้กับประเทศได้

ความเร่งด่วนของการแก้ไขปัญหาที่ภาครัฐจะต้องดำเนินการในขณะนี้คือ การตอบโจทย์ให้กับคนในพื้นที่ในเรื่องของการเยียวยาผู้ที่ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์ความไม่สงบ ในเมื่อรัฐไม่สามารถคุ้มครองความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินของพี่น้องประชาชนได้ การเยียวยาคือความจำเป็นเร่งด่วนที่ต้องกระทำ การเยียวยาจะต้องชัดเจนและเป็นไปในแนวทางเดียวกัน และจะต้องยอมรับด้วยว่า บางกรณี บางวิธีการต้องปรับ เพื่อให้การช่วยเหลือเป็นไปอย่างทันท่วงที

ทุกครั้งที่เกิดเหตุจะต้องมีคำตอบ

ข้อใดที่เป็นความบกพร่องก็ต้องยอมรับว่า บกพร่อง เพื่อนำข้อบกพร่องมาร่วมกันคิดหาทางแก้ไข เพื่อป้องปรามมิให้เหตุการณ์ที่เกิดแล้วเกิดอีก ซ้ำแล้วซ้ำอีก

ไม่ใช่มีมาให้แค่คำตอบเดิมๆ คำอธิบายเดิมๆ ที่ฟังกันจนชินหู ดูกันจนชินตา เพราะจะกลายเป็นว่า “ความวัวไม่ทันหาย ความควายเข้ามาแทรก” การเยียวยาแทนที่จะเป็นคำตอบกลับเป็นคำถาม เมื่อมีคำถามเกิดขึ้นมากๆ ก็จะเกิดปัญหาและเงื่อนไขตามมา การเยียวยาจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องกระทำอย่างระมัดระวัง ต้องคำนึงถึงจิตใจและความรู้สึกของผู้ได้รับผลกระทบอย่างรอบคอบโดยไม่เลือกปฏิบัติและสามารถตอบข้อกังขาของสังคมได้ โดยเฉพาะมติของคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 10 ม.ค. 2555 เกี่ยวกับการเยียวยาของผู้ชุมนุมทางการเมืองนั้น หลายฝ่ายได้แสดงความห่วงใยในประเด็นนี้มาก เพราะผู้ที่ได้รับผลกระทบของเหตุการณ์ความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้ ได้ออกมาเรียกร้องขอ ความเป็นธรรมที่เท่าเทียมกัน ในฐานะประชาชนคนไทยภายใต้รัฐธรรมนูญเดียวกัน ซึ่งเป็นการแสดงออกถึงความรู้สึกของผู้ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์ความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้ออกมาให้เห็นได้อย่างชัดเจน ว่าเขาเหล่านั้นคิดอย่างไรและคิดอะไรต่อมาตรการการเยียวยา

ในเมื่อภาครัฐสร้างความหวังให้กับพวกเขาได้ ก็อย่าให้เป็นแค่ความหวัง แต่ต้องนำความสมหวังมาให้พวกเขาให้ได้ด้วยจึงจะเรียกว่า ท่านคือรัฐบาลของประชาชนคนไทยอย่างแท้จริง

และที่สำคัญทุกขั้นตอนของการป้องกันและแก้ไขปัญหาจะต้องมีการประเมินผล อย่างน้อยเราจะได้รับคำตอบว่า “เราเดินมาถูกทางแล้วหรือ?”