อิทธิพลของภาพยนตร์ต่อสังคมโลก

...วิกรม กรมดิษฐ์ ประธานมูลนิธิอมตะ

ปัจจุบันนี้วงการภาพยนตร์มีอิทธิพลต่อโลกเป็นอย่างมากจนยากแก่การประเมินออกมาเป็นตัวเลข แต่สิ่งหนึ่งที่ผมสังเกตได้อย่างชัดเจนอย่างหนึ่งคือนักวิเคราะห์ นักวิชาการ นักการเมือง หรือแม้แต่สามัญชนทั่วไปที่เป็นแฟนภาพยนตร์ก็อาจจะไม่รู้ด้วยซ้ำว่าภาพยนตร์มีอิทธิพลต่อความรู้สึกนึกคิด การกระทำของพวกเขามากมายแค่ไหน

ผมขอยกตัวอย่างกลุ่มประเทศที่ได้รับอิทธิพลของภาพยนตร์ เช่น สหภาพโซเวียตที่ล่มสลาย ทำให้ประเทศที่มีพื้นที่ใหญ่ที่สุดในโลกกว่า 22 ล้านตารางกิโลเมตร ได้แบ่งแยกออกเป็นหลายประเทศ ในขณะเดียวกันเหมาเจ๋อตุงก็เริ่มต้นด้วยการเลือกใช้ลัทธิมาร์กซิสม์มาพัฒนาจีนส่งผลให้ประเทศจีนกลายเป็นประเทศคอมมิวนิสต์อย่างสมบูรณ์แบบ และก็มีการเปลี่ยนแปลงอย่างมหาศาลหลังจากเปิดประเทศไม่นาน

นอกจากนี้ หลังจากสหรัฐอเมริกาพ่ายแพ้สงครามเวียดนาม ทำให้ลัทธิคอมมิวนิสต์ขยายตัวอย่างรวดเร็ว เวียดนามและประเทศในเขตอินโดจีนล้วนแล้วแต่ถูกคอมมิวนิสต์เข้ายึดครอง จนประเทศผู้นำด้านประชาธิปไตยอย่างสหรัฐอเมริกาต้องออกมายอมรับความพ่ายแพ้และถอนตัวออกจากภูมิภาคนี้ไปในที่สุด นับเป็นเรื่องที่น่าประหลาดใจอย่างยิ่ง มีน้อยคนนักที่จะคิดว่าสหรัฐอเมริกาซึ่งเป็นประเทศมหาอำนาจและมีกองกำลังทหารที่เข้มแข็งพร้อมเทคโนโลยีทางทหารที่ทันสมัยจะแพ้สงครามให้กับประเทศด้อยพัฒนาในเขตพื้นที่อินโดจีน

ในขณะเดียวกัน มีอีกสิ่งหนึ่งที่เกิดขึ้นจนจัดได้ว่าเป็นอาวุธลับที่สหรัฐอเมริกาส่งออกมาเพื่อทำลายล้างคอมมิวนิสต์ทีละน้อยๆ นั่นคือภาพยนตร์ฮอลลีวูดและการ์ตูนของวอลท์ ดิสนีย์ เพราะภาพยนตร์เหล่านี้ช่วยชี้ให้เห็นช่องว่างข้อแตกต่างระหว่างโลกเสรีนิยมกับโลกคอมมิวนิสต์ ซึ่งมีข้อแตกต่างที่ชัดเจนจนผู้ชมตั้งข้อสงสัยว่าทำไมถึงได้มีความแตกต่างกันขนาดนี้

เมื่อคนในโลกคอมมิวนิสต์ได้เห็นถึงสภาพความเป็นอยู่ที่ดีกว่าของคนในประเทศโลกเสรีประกอบกับเริ่มมีคนจากกลุ่มนี้ออกจากประเทศไปทำงานในประเทศโลกเสรี และส่งเงินกลับไปให้ญาติพี่น้องของตนเองใช้ แสดงให้เห็นว่าพวกเขาเริ่มมีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น สิ่งนี้เองเป็นจุดเริ่มทำให้โลกคอมมิวนิสต์ล่มสลาย

ผมเชื่อว่าธุรกิจภาพยนตร์ยังเป็นอีกธุรกิจหนึ่งที่นำเงินตราเข้าสู่สหรัฐอเมริกา เฉพาะปี 2009 วงการภาพยนตร์อเมริกามีมูลค่า 7,000 ล้านเหรียญสหรัฐ ภาพยนตร์ที่ทำรายได้สูงสุดทำเงินทะลุหลัก 2,500 ล้านเหรียญสหรัฐ คืออวตาร (Avatar) และภาพยนตร์ที่ทำรายได้เป็นอันดับสองอย่างไททานิคที่ออกฉายเมื่อ 13 ปีที่แล้วก็ทำรายได้กว่า 1,800 ล้านเหรียญสหรัฐ รองลงมาคือ ลอร์ด ออฟ เดอะ ริงส์ ที่ทำรายได้กว่า 1,100 ล้านเหรียญสหรัฐ ยังไม่นับรวมรายได้จากภาพยนตร์แอนิเมชันหลายต่อหลายเรื่องที่ทำรายได้ทะลุหลักพันล้านเหรียญสหรัฐ

หลายๆ คนมองว่าเศรษฐกิจอเมริกาอยู่ในภาวะขาลง แต่รายได้จากภาพยนตร์ฮอลลีวูดกลับเติบโตสวนทางกับกระแสเศรษฐกิจที่กำลังดิ่งลงเหวและอัตราตัวเลขว่างงานที่สูงที่สุดในประวัติศาสตร์ อุตสาหกรรมภาพยนตร์ฮอลลีวูดเป็นเครื่องมือสำคัญที่ทำให้อเมริกาเป็นมหาอำนาจของโลกโดยไม่ต้องทำสงครามอย่างเช่นในอดีต

โรงละครสำคัญๆ ทางประวัติศาสตร์ของ ฮอลลีวูดหลายแห่งถูกใช้เป็นสถานที่ชุมนุมและเวทีคอนเสิร์ตในงานเปิดตัวสำคัญๆ ระดับใหญ่ของโลกและยังเป็นเจ้าภาพในการประกาศรางวัลอะคาเดมีอะวอร์ดหรือรางวัลออสการ์ ฮอลลีวูดเป็นสถานที่ที่นักท่องเที่ยวทั่วโลกต้องการมาเยือน และยังเป็นที่ตั้งของถนนฮอลลีวูดวอล์กออฟเฟม (Hollywood of Fame) ที่มีชื่อเสียงอีกด้วย

ปี ค.ศ. 1900 คณะบุคคลที่เรียกตัวเองว่า Cahuenga ได้จัดตั้งที่ทำการไปรษณีย์ หนังสือพิมพ์ โรงแรม และตลาดสองแห่งด้วยจำนวนประชากรเพียง 500 คน ซึ่งในขณะนั้นลอสแองเจลิสมีประชากรประมาณ 1 แสนคน โรงแรมฮอลลีวูดเป็นโรงแรมใหญ่โรงแรมแรกของฮอลลีวูดตั้งอยู่ใจกลางฟาร์มปศุสัตว์ เปิดให้ใช้บริการในปี ค.ศ. 1902 โดยเอช.เจ.ไวท์ลี่ย์

หลังจากนั้นในปี ค.ศ. 1904 รถบรรทุกวิ่งจากลอสแองเจลิสมายังฮอลลีวูดคันใหม่ก็เปิดให้ใช้บริการ ระบบนี้เรียกว่า Hollywood Boulevard ซึ่งช่วยร่นระยะเวลาการเดินทางไปกลับลอสแอง เจลิสได้อย่างมาก

ปี ค.ศ. 1910 ฮอลลีวูดประสบปัญหาเกี่ยวกับระบบน้ำประปา ชาวเมืองจึงโหวตให้ฮอลลีวูดถูกผนวกให้เป็นส่วนหนึ่งของนครลอสแองเจลิสเพื่อที่จะได้ใช้สาธารณูปโภคต่างๆ ของนครลอสแองเจลิส หลังจากถูกผนวกเข้ากับนครลอสแองเจลิสแล้ว ชื่อของ Prospect Avenue ก็ถูกเปลี่ยนมาเป็น Hollywood Boulevard

หลังจากช่วงสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง ฮอลลีวูดได้กลายมาเป็นศูนย์กลางภาพยนตร์ของโลก บริษัทที่เก่าแก่ที่สุดที่ยังคงอยู่ในฮอลลีวูดในทุกวันนี้ก็คือ William Horsley of Gower Gulchbased Nestor และ Centaur films

วันที่ 22 ม.ค. ค.ศ. 1947 สถานีโทรทัศน์พาณิชย์แห่งแรกทางฝั่งตะวันตกของแม่น้ำมิสซิสซิปปี คือสถานีโทรทัศน์ KTLA ได้เริ่มเปิดทำการครั้งแรกที่ฮอลลีวูด และเดือนธ.ค. ของปีเดียวกัน การถ่ายทำภาพยนตร์ฮอลลีวูดเพื่อออกอากาศทางโทรทัศน์ก็ได้ดำเนินการขึ้นเป็นครั้งแรก ชื่อว่า The Public Prosecutor และในราวปี ค.ศ. 1950 บรรดาสตูดิโอบันทึกเสียงเพลงและสำนักงานต่างๆ ก็ได้เริ่มย้ายมาอยู่ที่ฮอลลีวูด

ในช่วงต้นทศวรรษที่ 50 Hollywood Freeway ก็ได้สร้างขึ้น ทำให้การเดินทางมาสู่ฮอลลีวูดสะดวกรวดเร็วขึ้น นอกจากนี้ Hollywood Walk of Fame สร้างขึ้นในปี ค.ศ. 1958 และชื่อของดาราคนแรกก็ถูกจารึกขึ้นในปี ค.ศ. 1960 เพื่อเป็นเกียรติยศสำหรับศิลปินที่ทำงานในวงการบันเทิง

ในเดือน มิ.ย. ค.ศ. 1999 นั้น การขยายทางรถไฟใต้ดินสายสีแดงของลอสแองเจลิสในพื้นที่ฮอลลีวูดที่รอคอยมานานก็ได้เปิดให้บริการ โดยรถไฟจะวิ่งจากใจกลางนครลอสแองเจลิสไปยังฮอลลีวูด และโรงละครโกดักก็ได้เปิดในปี ค.ศ. 2001 บริเวณที่โรงแรมฮอลลีวูดอันโด่งดังทางประวัติศาสตร์นั้นเคยตั้งอยู่ และได้กลายมาเป็นบ้านใหม่ของรางวัลออสการ์

วงการภาพยนตร์สหรัฐยังคงสร้างงานที่น่าสนใจออกสู่สายตาสาธารณชนทั่วโลก เรื่องที่น่าจับตามองต่อไปคือ เทคโนโลยีภาพแบบ 3D, อินเทอร์เน็ต หรือการชมภาพยนตร์ในบ้าน จะเปลี่ยนแปลงคนดู และฮอลลีวูดไปในทิศทางใด

ในระยะเวลาเพียงไม่กี่ปี ภาพยนตร์สามมิติด้วยเทคโนโลยีแบบใหม่ ที่เคยฉายอยู่จำกัดในโรงหนัง ในเมืองใหญ่ๆ เริ่มถูกกระจายไปทั่วถึงนักดูหนังมากขึ้นและในอีก 10 ปีข้างหน้า Technicolor จะพัฒนาความบันเทิงแบบสามมิติทั้งในแบบจอเล็กและจอใหญ่ เราจะได้เห็นจอภาพขนาดเล็กลงไปเรื่อยๆ แม้กระทั่งลงในมือถือ เช่นเดียวกับจอขนาดใหญ่ก็จะมีขนาดใหญ่ขึ้นไปอีก สำหรับในปี 2010 เราจะเห็นหนัง 3D มาก

นอกจากกระแสฮอลลีวูดแล้วในอีกซีกโลกหนึ่งกระแสเกาหลีฟีเวอร์ก็โด่งดังไม่แพ้กันและหากกล่าวถึงเกาหลี สิ่งแรกที่นึกถึงในวันนี้ คือละคร ตามมาด้วยเพลง ภาพยนตร์ ดารานักร้อง ที่เป็นที่รู้จัก และนิยมในหมู่ผู้บริโภควัยรุ่น