มหัศจรรย์อาหารเสริมแค่ลวงโลก?
...ชนิกานต์ กาญจนสาลี
ด้วยวิถีชีวิตที่เร่งรีบของคนในยุคปัจจุบันทำให้มีเวลาเอาใจใส่สุขอนามัยน้อยลงเรื่อยๆ ผู้คนจำนวนมากเข้าใจว่า
“สุขภาพดีมีขาย อยากได้ต้อง (ทุ่มเงิน) ซื้อหา” ธุรกิจผลิตภัณฑ์อาหารเสริมในปัจจุบันจึงเติบโตอย่างรวดเร็ว ในยุคที่โฆษณาล้อมรอบตัวและเข้ามามีอิทธิพลอย่างสูงกับผู้คนทุกวันนี้ล่าสุด กระทรวงสาธารณสุขออกมาเตือนว่า มีอาหารเสริม 3 รายการที่ลักลอบใส่สาร
“ไซบูทรามีน” (Sibutramine) ซึ่งเป็นยาลดความอ้วน ชนิดยาควบคุมพิเศษที่ต้องสั่งจ่ายโดยแพทย์และขายได้เฉพาะในสถานพยาบาลเท่านั้น โดยผลิตภัณฑ์ดังกล่าว ได้แก่ 1.ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร “ทเวนตี้โฟร์ เชฟ” สารสกัดจากส้มแขก ผสมแอลออร์นิทีน, แอลไลซีน, แอลอาร์จินีน, เคลป์, สารสกัดจากมะขามป้อม, วิตามินซี, วิตามินบี 6 และโครเมียม ผลิตโดย บริษัท ไอพรีเฟอร์ยู 2.ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร “ไฟว์ เชฟ” สรรพคุณอาหารเสริมเพื่อสุขภาพ เหมาะสำหรับผู้ควบคุมน้ำหนัก ติดสติกเกอร์ Manufactured by I Prefer You จัดจำหน่ายโดยบริษัท เฮลท์ ดี ดี อินเตอร์ บรรจุ 40 แคปซูล ฉลากไม่ระบุเลขสารบบอาหาร ไม่ได้รับอนุญาตเลขสารบบอาหารจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ไม่แสดงชื่อและที่ตั้งของผู้ผลิตเป็นภาษาไทย และไม่แสดงคำเตือน 3.ผลิตภัณฑ์กาแฟปรุงสำเร็จชนิดผง “กาแฟคาปูชิโน่ ตราทเวนตี้โฟร์” ผลิตโดยบริษัท ไอพรีเฟอร์ยู ติดสติกเกอร์ “กาแฟ 24 คาปูชิโน่ สูตรเห็ดหลินจือ”นพ.พิพัฒน์ ยิ่งเสรี เลขาธิการ อย. ขยายความว่า ปัจจุบันความแพร่หลายของผลิตภัณฑ์เสริมอาหารมีจำนวนมาก แต่ไม่เป็นไปตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 293 พ.ศ. 2548 มีการโฆษณาว่าอาหารเสริมสามารถลดหุ่น บำรุงผิวพรรณได้ด้วย บางชนิดมีการลักลอบผสมสารอันตราย เช่น ไซบูทรามีน เมื่อใจร้อนอยากลดหุ่นโดยเร็ว ทำให้เกิดปัญหาผลข้างเคียงอันตรายตามมาอย่างไม่คาดคิด
ด้าน ประไพศรี ศิริจักรวาล อาจารย์สถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล ชี้ให้เห็นว่าจากรายงานการศึกษาพบว่า ธุรกิจผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเติบโตปีละประมาณ 10% เป็นอัตราการเติบโตที่พุ่งเร็ว เพราะเป็นตลาดสินค้าที่มีมูลค่าสูง ในอดีตพบว่าเป็นสินค้านำเข้าจากต่างประเทศมาก แต่ปัจจุบันพบว่าประเทศไทยสามารถผลิตผลิตภัณฑ์เสริมอาหารได้มากขึ้น
ที่สำคัญการบริโภคผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเหล่านี้ แม้จะมีผลทำให้อยากอาหารน้อยลง มีการระบายถ่ายของเสียออก ทำให้ร่างกายสูญเสียน้ำและมีน้ำหนักลด หรือการรับประทานสารทดแทนอาหารเข้าไป รวมทั้งอาจมีสารเคมีบางอย่างมีฤทธิ์กดประสาท ไม่อยากอาหาร เช่น ยาลดความอ้วน ซึ่งผลคือเมื่อทานอาหารน้อยลงก็น้ำหนักน้อยลง
แต่ปัญหาก็คือเมื่อหยุดทานอาหารเสริมหรือยาลดน้ำหนักเหล่านี้แล้วจะมีความอยากอาหารมากขึ้นทวีเท่าตัว เนื่องจากเซลล์ในร่างกายมีความต้องการอาหารที่หายไปมา ทดแทนมากขึ้น เมื่อต้องรับประทานเพิ่มขึ้นยิ่งส่งผลให้อ้วนยิ่งกว่าเดิม หรือเรียก ว่าโยโย่เอฟเฟกต์ตามมานั่นเอง
“
ถ้าควบคุมเรื่องอาหารได้ 1 เดือนก็สามารถลดได้ถึง 2 กิโลกรัม เป็นการลดน้ำหนักอย่างช้าๆ โดยที่สุขภาพดี และโอกาสที่จะกลับมาอ้วนใหม่ก็ยากกว่าการใช้ยา การลดการบริโภคอาหารให้ได้วันละประมาณ 500 กิโลแคลอรี ก็จะลดน้ำหนักได้สัปดาห์ละครึ่งกิโลกรัม ที่ทำได้ง่ายๆ คือลดข้าวมื้อละ 1 ทัพพี ก็ลดได้วันละ 250 กิโลแคลอรี และงดน้ำอัดลม ขนมหวาน เท่านี้ก็ลดได้อีกประมาณ 250300 กิโลแคลอรี” นักโภชนาการแนะสำหรับสูตรของ
“บิวตีดริงก์” เพิ่มผิวสวยหน้าใสต่างๆ ที่กำลังเป็นที่นิยมของสาวๆ อยู่ตามแผงชั้นนำนั้น นักโภชนาการผู้นี้แนะว่า ส่วนผสมที่เรียกว่า “คอลลาเจน” เป็นส่วนประกอบหลักจะถูกย่อยในระบบทางเดินอาหาร เป็นกรดอะมิโนย่อยๆ ขนาดเล็ก นำไปสร้างเป็นโปรตีนใหม่ เช่นเดียวกับกลูตาไธโอมีน สารทำให้ผิวขาวใส อ่อนเยาว์ ที่แพทย์เคยยืนยันก่อนหน้าว่า ระบบทางเดินอาหารไม่สามารถดูดซึมสารชนิดนี้ไปทำประโยชน์กับร่างกายได้ การบริโภคส่วนผสมเหล่านี้จึงไม่ได้มีประโยชน์ทางโภชนาการอย่างที่เข้าใจกันรวมไปถึงกรณีผลิตภัณฑ์เครื่องดื่มกระตุ้นสมองที่มีการโฆษณาล่าสุด พบว่าจะเน้นสาระสำคัญที่เรียกกันว่า กรดอะมิโน โดยเชื่อต่อๆ กันในหมู่นักเรียน นักศึกษา และคนทำงานว่า มีผลต่อการทำให้สมอง ระบบคิด กระฉับกระเฉงขึ้น แท้ที่จริงเป็นอย่างไร มีคำตอบรออยู่แล้ว
“
กรดอะมิโนนั้นเมื่อถูกดูดซึมเข้าสู่ร่างกายจะสร้างโปรตีนใหม่ ไม่ได้เจาะจงว่าจะต้องไปที่สมองหรือมีผลต่อระบบสมองอย่างที่ส่วนใหญ่เข้าใจ ส่วนผลข้างเคียงที่เห็นว่าเมื่อดื่มแล้วกระปรี้กระเปร่ามากขึ้นนั้นเป็นไปได้ว่า อาจจะเป็นฤทธิ์ของน้ำตาล หรือกาเฟอีน (ถ้ามี) ซึ่งมีผลกระตุ้นให้ร่างกายตื่นโดยตรงอยู่แล้ว ถ้ามีสารกระตุ้นสมองได้จริง และทำให้ฉลาดได้ขนาดนั้น ทุกคนก็ฉลาดเท่ากันหมดแล้ว” โภชนากรคนเดิมชี้สำหรับเยาวชนคนรุ่นใหม่และบุคคลทั่วไปที่อยากมีกำลังสมองดี สุขภาพแข็งแรง ไม่ต้องไปวิ่งหาซื้อกรดอะมิโนมากิน ขอให้รับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ หลากหลาย ปริมาณพอเหมาะ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ และพักผ่อนให้เพียงพอ เท่านี้ก็สมองแจ่มใส สุขภาพแข็งแรงเพียงพอแล้ว
