หมอง ควัน ไฟ ใคร??? รับผิดชอบ

โดย...พงษ์ไทย วัฒนาวณิชย์วุฒิ

ปัญหาหมอกควันในจังหวัดทางภาคเหนือกำลังเป็นปัญหาใหญ่ที่แก้ไม่ตก ถึงแม้จะเป็นช่วงสั้นๆ ที่เกิดขึ้นในฤดูแล้ง แต่ก็เกิดขึ้นทุกปี เพราะสภาพอากาศมีค่าเกินมาตรฐาน PM10 เท่ากับ 120 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร ทำให้คนที่อยู่ในที่โล่งนานๆ มีอาการแสบตา ตาแดง น้ำตาไหล คอแห้ง ระคายคอ หายใจติดขัด เหนื่อยง่าย และแน่นหน้าอก โดยมีรายงานว่าระหว่างวันที่ 1-7 มี.ค. 2555 ในโรงพยาบาล 87 แห่ง มีรายงานผู้ป่วยเข้ารับการรักษาใน 4 กลุ่มโรค คือ กลุ่มโรคหัวใจและหลอดเลือด 23,685 คน กลุ่มโรคทางเดินหายใจทุกชนิด 24,837 คน กลุ่มโรคตาอักเสบ 2,265 คน และกลุ่มโรคผิวหนังอักเสบ 2,610 คน เห็นตัวเลขแล้วน่ากลัวครับ นี่เป็นผลกระทบเพียงส่วนเดียว ยังไม่รวมส่วนอื่นๆ นะครับ ต้นตอของปัญหาเกิดจากไฟป่า (เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ) เผาป่า เผาไร่ ที่เกิดจากฝีมือมนุษย์ ซึ่งตอนนี้หน่วยงานราชการพยายามแก้ไขปัญหา เพื่อบรรเทาวิกฤตครั้งนี้ด้วยสารพัดวิธีรวมทั้งมาตรการทางกฎหมาย ก็ว่ากันไป

เมื่อต้นเดือน มี.ค.ที่ผ่านมา ผมเดินทางไปที่ อ.อุ้มผาง จ.ตาก เป็นช่วงที่สื่อสารมวลชนกำลังให้น้ำหนักข่าวไปที่ปัญหาหมอกควันจากการเผาป่าอย่างต่อเนื่อง ระหว่างที่ใช้ชีวิตอยู่ที่ อ.อุ้มผาง หลายวัน ก็ได้เห็นร่องรอยของป่าที่ถูกเผามาแล้วหลายวัน บางที่ก็ไม่นาน เพราะควันยังกรุ่นๆ อยู่เลย ต้นไม้ใบหญ้าดำเป็นตอตะโก ก็ยังเป็นที่ถกเถียงกันในหมู่คณะที่เดินทางไปพร้อมกันว่าเป็นฝีมือใคร บางคนบอกว่าหาตัวยาก เพราะคนเผาส่วนใหญ่จะทำกลางคืนหรือไม่ก็ช่วงที่ไม่มีใครเห็น เจ้าหน้าที่ป่าไม้บอกอีกว่า ถ้าจะเอาผิดทางกฎหมายกับคนเผายังเป็นเรื่องยาก ถ้าไม่เห็นหรือมีหลักฐานขณะกำลังจุดไฟเผา ถึงแม้ว่าจะเห็นว่าคนนั้นยืนอยู่ตรงนั้นเวลานั้น พอขึ้นศาลเขาบอกกับศาลว่าเขามาช่วยดับไฟ เขาก็หลุด พวกเราฟังแล้วก็อืม...

แล้วก็ด้วยความบังเอิญว่าวันนั้นนั่งรถเข้าไปในป่าลึก ระหว่างที่พักกินข้าวกลางวันอยู่ริมลำห้วยเล็กๆ ข้าวยังไม่ทันได้เข้าปาก ผมก็ต้องรีบทิ้งจานข้าว หันไปคว้ากล้องถ่ายภาพตามสัญชาตญาณหลังจากได้ยินเสียงระเบิดดังปั๊วะเปี๊ยะจากลำไม้ไผ่แห้งๆ ควันไฟเริ่มพวยพุ่ง ผมกับเพื่อนอีกหลายคนวิ่งไปหาต้นเสียงและกลุ่มควัน เห็นไฟกำลังลุกไหม้กอไผ่แห้งอย่างรวดเร็ว ทันใดนั้นก็เห็นหญิงสาวชาวกะเหรี่ยงมุดออกมา สิ่งที่เห็นคือ ปากเธอคาบไฟแช็ก ในมือถือลำไผ่ที่ปลายด้านหนึ่งมีไฟติดอยู่ หน้าตาดูใสซื่อ ผมพูดอะไรบาง อย่างกับเธอ แต่ดูเหมือนว่าเธอจะไม่เข้าใจภาษาไทย เลยคุยกันไม่รู้เรื่อง ผมถ่ายภาพเธอ เธอทำหน้างงๆ แต่ก็ไม่ได้ว่าอะไร แล้วเธอก็มุดเข้าไปเผาจุดนั้นจุดนี้อีกหลายจุด เปลวไฟลุกโชนอย่างรวดเร็ว ผมกับเพื่อนช่างภาพต้องรีบถอยออกมาตั้งหลักด้านนอก เหตุการณ์ผ่านไปราวครึ่งชั่วโมง ป่าไผ่ทั้งดอยก็หายวับไปกับตา ทิ้งไว้แต่ตอตะโกกับขี้เถ้าอย่างที่เห็นในภาพ

ปัญหานี้ใครจะต้องรับผิดชอบ ใครคนใดคนหนึ่งหรือหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่งคงทำไม่ได้ ทุกคนคงต้องช่วยกัน การใช้มาตรการทางกฎหมายเพียงอย่างเดียวกับชาวบ้านที่บริสุทธิ์ ไม่รู้ภาษา ไม่รู้ว่าสิ่งที่ทำลงไปส่งผลกระทบอย่างไรบ้าง ใช้ชีวิตอยู่แต่ในป่า ไม่มีไฟฟ้า น้ำประปา หากินกับธรรมชาติ เป็นวิถีของคนกับป่ามาหลายชั่วอายุคนแล้วครับ