หิ่งห้อยต้องธรรมะ

5มี.ค. ของทุกปีเป็นวันนักข่าว ปฐมบทของการก่อเกิดวันนักข่าวไทยเกิดจากนักข่าว 15 คนร่วมกันก่อตั้งสมาคมนักข่าวแห่งประเทศไทยขึ้น เมื่อวันที่ 5 มี.ค. 2498 เพื่อให้เป็นองค์กรในการดูแลเรื่องสวัสดิการและต่อสู้เรื่องสิทธิเสรีภาพของสื่อมวลชน

สื่อมวลชนไทยใช้เวลากว่าครึ่งศตวรรษถึงสามารถทำให้ยกเลิก พ.ร.บ.การพิมพ์ 2489 ซึ่งเป็นโซ่ตรวนที่สำคัญในการจองจำสิทธิเสรีภาพของคนไทยและสื่อไทย แต่ถึงวันนี้นิยามความเป็นนักข่าวไทยและนักข่าวที่ไหนๆ ในโลกทุกวันนี้มิใช่นักข่าวแบบที่เคยเป็นมาอีกต่อไป

นักข่าวมิได้หมายถึงผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชนเท่านั้น แต่ในความเป็นจริง คือทุกคนเป็นสื่อและพื้นที่ของสื่อก็มีรูปแบบใหม่ที่นับวันจะหลากหลายและซับซ้อน

ยิ่งนับว่าการที่กลุ่มผลประโยชน์และกลุ่มการเมืองต่างๆ ได้สร้างสื่อขึ้นมาเพื่อประโยชน์ของตนเองและพวกพ้อง ขณะเดียวกันสื่อก็ได้ข้ามบริบทของการทำหน้าที่ไปแสดงบทบาทในฐานะองค์กรทางการเมือง รวมทั้งการที่กลุ่มผลประโยชน์ต่างๆ ได้ใช้สื่อเป็นเครื่องมือช่วงชิงอำนาจทางการเมืองทำให้เกิดภาวะไร้เสถียรภาพมาหลายปี

เหล่านี้ล้วนเป็นเหตุปัจจัยสำคัญที่ทำให้นิยามของความเป็นสื่อมวลชนในประเทศนี้ได้เปลี่ยนแปลงไปอย่างมาก ด้วยสภาพการณ์เช่นว่า จำเป็นที่ผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชนทั้งมวล รวมทั้งทุกผู้คนควรจะใช้โอกาสนี้ทบทวนตนเอง เพื่อให้การทำหน้าที่เป็นไปด้วยความรับผิดชอบ

ท่านพุทธทาสได้กล่าวถึงบทบาทของสื่อมวลชนไว้อย่างจับใจว่า สื่อเป็นได้ทั้งผู้สร้างโลกและทำลายโลก

ถ้าได้ทำหน้าที่เพื่อสร้างสันติภาพก็เป็นการสร้างโลก แต่ถ้าทำให้มนุษย์เก่งในศิลปะการลวง เป็นไปเพื่อปั่นหัวมนุษย์ ทำให้คนหลงก็เป็นการทำลายโลก ท่านว่าหนังสือพิมพ์ต้องเป็นผู้ประสานสามัคคี ต้องประสานคนที่มีความเห็นต่างกันให้มาร่วมมือกันทำงานร่วมกัน ได้ทั้งที่มีความเห็นแตกต่างกัน

ย่อมอนุมานได้ว่าหลักนี้ย่อมใช้ได้กับสื่อมวลชนทุกประเภทและกับทุกผู้คนที่ทำหน้าที่สื่อ หรือได้สื่อสารกับผู้อื่นไม่ว่าโดยวิธีการใดๆ เราท่านทั้งหลายประจักษ์แล้วว่า บ้านเมืองเราวุ่นวายอยู่ทุกวันนี้เพราะความเห็นแก่ตัว และสื่อก็เป็นกลไกสำคัญในการที่จะสร้างชาติหรือทำลายชาติจริงๆ

ผู้ประกอบวิชาชีพนี้ต้องตรวจสอบกันเอง สภาวิชาชีพต้องควบคุมกันเองให้ได้อย่างแท้จริง และคนที่มีบทบาทในการสื่อสารทั้งหลายต้องตระหนักว่า ตนนั้นทำลายโลกและสร้างโลกได้ มิใช่อ้างสิทธิโดยไม่มีความรับผิดชอบ

มีแต่หนทางนี้ที่ทำให้หิ่งห้อยทั้งหลายกลายเป็นพระอาทิตย์ ที่จะช่วยกันสาดแสงสู้กับความเห็นแก่ตัวที่กำลังแผดเผาเราและสังคมเราได้