รู้จักอาเซียน (2)

โดย...ธนพล ไชยภาษี

เมื่อวานเกริ่นเอาไว้ถึงความแตกต่าง รอยร้าวของคนอาเซียนไว้ ลองมาดูครับ ว่าที่ผ่านมาอาเซียนเราทะเลาะกันอะไรบ้าง

อาเซียน คือ ภูมิภาคแห่งความหลากหลายทางวัฒนธรรม ซึ่งนั่นก็คือความเป็นจริง แต่หลักๆ คนในอาเซียนแบ่งออกได้ 3 กลุ่มใหญ่ๆ กลุ่มแรก คือ กลุ่มคนที่อาศัยอยู่บนผืนแผ่นดินใหญ่ของเอเชีย เช่น ไทย เวียดนาม ลาว กัมพูชา พม่า กลุ่มที่สอง คือ กลุ่มคนที่อาศัยอยู่ตามหมู่เกาะในมาเลเซีย ฟิลิปปินส์ และอินโดนีเซีย และกลุ่มที่สาม คือ กลุ่มคนเชื้อสายจีน ที่กระจายอยู่ทั่วในทุกประเทศอาเซียน กลุ่มใหญ่ที่สุดอยู่ที่สิงคโปร์

เอาแค่คนสามกลุ่มนี้ นับตั้งแต่ก่อตั้งอาเซียนมาก็เกิดข้อพิพาทกันไม่หวาดไม่ไหวครับ ทั้งที่เป็นข้อพิพาทระหว่างเชื้อชาติ รวมไปถึงข้อพิพาทระหว่างเชื้อชาติเดียวกัน ประชากรเชื้อสายจีน ที่อพยพเข้ามาอยู่อาศัยในอาเซียนมีวัฒนธรรมอันเข้มแข็งของตัวเอง คนจีนไปที่ไหนก็เอาประเพณีของตัวเองติดตัวไปด้วย ไม่ถูกหลอมด้วยวัฒนธรรมท้องถิ่น

โชคดีที่เมืองไทยคนเชื้อสายไทยไม่มีปัญหานัก เราสามารถเข้ากันได้กับวัฒนธรรมจีน แต่ที่อินโดนีเซียและมาเลเซียนั้นเป็นปัญหาหนัก เพราะวัฒนธรรมอิสลามใน 2 ประเทศนั้นก็แข็งแกร่งและแข่งขันกันเองมาก

ในอาเซียนจึงเห็นการปะทะกันระหว่างอารยธรรมชาวจีนและอิสลามอย่างรุนแรงหลายครั้ง ไม่ว่าจะเป็นการลุกฮือขึ้นเข่นฆ่าชาวจีนในอินโดนีเซียช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 หรือการพุ่งเป้าทำร้ายชาวจีนในช่วงที่สังคมสั่นคลอนยุคหลังอดีตประธานาธิบดีซูฮาร์โต

ในมาเลเซียเอง ปัญหาระหว่างเชื้อชาติยังเห็นได้อยู่ในทุกๆ วันนี้ ขณะที่ชาวจีนเป็นกลไกสำคัญของการผลักดันเศรษฐกิจส่วนใหญ่ แต่รัฐบาลมาเลเซียกลับดำเนินนโยบายภูมิบุตร ให้ความสำคัญให้สิทธิพิเศษกับประชากรเชื้อสายมาเลย์ ถือเป็นพลเมืองชั้น 1 ของประเทศ ในมาเลเซียชาวจีนและชาวมาเลย์ฆ่ากันตายมาหลายครั้งแล้ว

ทุกวันนี้ผมยังงงอยู่ว่า มาเลเซียกล้าโปรโมตการท่องเที่ยวของตัวเองว่าเป็น “Truly Asia” ได้เช่นไร ทั้งๆ ที่ดำเนินนโยบายลำเอียงทางด้านเชื้อชาติถึงขนาดนั้น!

ส่วนบนผืนแผ่นดินใหญ่ของอาเซียนนั้น ด้วยความที่เคยตกเป็นเมืองขึ้นของฝรั่งเศสร่วมกันในอดีต และสงครามเพื่ออิสรภาพที่เวียดนามมีบทบาทสำคัญ ทำให้ทั้งลาวและกัมพูชาถูกกลืนทางวัฒนธรรมโดยเวียดนามมากยิ่งขึ้นเรื่อยๆ ตั้งแต่อดีตมาจนถึงปัจจุบัน

มีคนไทยอีกเป็นจำนวนมากที่ยังหลงคิดว่าไทยกับลาวเป็นบ้านพี่เมืองน้อง เพราะความใกล้ชิดกันทางเชื้อชาติและภาษาที่สื่อกันได้เข้าใจ แต่ในความเป็นจริง สิ่งที่คนลาวสอนลูกหลานนั้นก็คือ ประเทศไทยคือประเทศเพื่อนบ้าน ส่วนเวียดนามคือพี่ใหญ่ของลาวครับ

ส่วนกัมพูชา ดังที่บอกรัฐบาลของ ฮุนเซน ในปัจจุบันก็ขึ้นอำนาจมาด้วยการสนับสนุนของเวียดนาม แต่ในอดีตเราก็เคยเห็นกระแสต่อต้านเวียดนามในกัมพูชาในขั้นรุนแรงเช่นกัน คือ ในช่วงการปกครองของเขมรแดง (1975-1979) ซึ่งผู้ที่ถูกกลุ่มเขมรแดงฆ่าล้างเผ่าพันธุ์มากที่สุดเชื้อชาติหนึ่งก็คือ ชาวเวียดนามนี่แหละครับ

พรุ่งนี้มาว่ากันต่อ ว่าอาเซียนเรามีปัญหาอะไรอีกมากมายที่ฝังรากลึกมาถึงปัจจุบันครับ