รู้จักอาเซียน (1)

โดย...ธนพล ไชยภาษี

ช่วงนี้มีสื่อมวลชนในบ้านเราพยายามจะให้ข้อมูลกับเรื่องราวของการเปิดเสรีการค้าอาเซียน ในปี 2558 ที่สมาคมประชาชาติเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (อาเซียน) จะเดินหน้าเข้าสู่การเป็น “ชุมชนการค้าเสรี” อย่างเต็มตัว ซึ่งจะนำมาซึ่งการเปิดพรมแดนด้านการค้าระหว่าง 10 ประเทศสมาชิก จะเกิดการหลั่งไหลของแรงงาน สินค้า และบริการแบบไร้พรมแดนครั้งประวัติศาสตร์ของประชาชนในภูมิภาคนี้ครั้งแรกทีเดียว

เอาเข้าจริง ถามว่าคนไทยรู้จักอาเซียนดีแค่ไหน หลายคนรู้จักแต่กีฬาซีเกมส์ และหลายคนรู้จักชื่ออาเซียน แต่ไม่รู้ว่าองค์กรดังกล่าวทำอะไร มีหน้าที่อะไร และที่สำคัญอาเซียนมีอิทธิพล มีผลประโยชน์อะไรต่อชีวิตพวกเขาหรือไม่

สำหรับเมืองไทย ต้องยอมรับครับว่าคนไทยรู้จักประเทศเพื่อนบ้านค่อนข้างน้อย ด้วยค่านิยมการศึกษาของไทยที่มักจะมองข้ามเพื่อนบ้านและหันไปมองที่ตะวันตกเป็นต้นแบบกันเสียมากกว่า ทำให้การศึกษาเกี่ยวกับเพื่อนบ้าน เกี่ยวกับอาเซียนนั้นน้อยมาก นักเรียน นักศึกษาไทยนิยมไปเรียนต่อต่างประเทศ ในอเมริกา อังกฤษ และออสเตรเลีย ใครจะไปอินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ มาเลเซีย หรือสิงคโปร์นั้น มีน้อยมาก

ก็เลยทำให้สถานะของคนไทยค่อนข้างห่างเหินกับเพื่อนบ้านอาเซียนพอสมควร

แต่ก็เข้าใจครับ เพราะที่มาที่ไปของอาเซียนตั้งแต่เริ่มแรกนั้น ก่อตั้งขึ้นด้วยแรงผลักดันทางการเมืองระหว่างประเทศ ไม่ใช่เกิดขึ้นจากแรงผลักดันของความต้องการจากประชาชนในภูมิภาคแต่อย่างใด

อาเซียน เป็นองค์กรที่สานต่อมาจากองค์การสนธิสัญญาป้องกันเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (ซีโต) เมื่อวันที่ 8 ก.ย. 1954 ก่อนที่องค์กรนี้จะยุติลงและสานต่อขึ้นมาเป็นสมาคมประชาชาติเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ หรืออาเซียน เมื่อวันที่ 8 ส.ค. 2510 ซึ่งสมาชิกก่อตั้งเริ่มแรกมีเพียง 5 ประเทศ ได้แก่ สิงคโปร์ มาเลเซีย อินโดนีเซีย ไทย และฟิลิปปินส์

แม้ว่าอาเซียนจะบอกว่า เป็นองค์กรที่ไม่เกี่ยวกับความมั่นคง แต่เมื่อพิจารณาบริบทสถานการณ์การเมืองของโลกและในภูมิภาคนี้ ก็ต้องบอกว่า การก่อตั้งอาเซียนขึ้นมานั้นก็เพื่อจัดตั้งแนวรับและต่อต้านการรุกคืบของลัทธิคอมมิวนิสต์ในช่วงสงครามเย็นสมัยนั้น

ยิ่งในช่วงหลังจากที่เวียดนามรวมประเทศได้ หลังสหรัฐถอนทัพออกไปในปี 2518 และเข้าบุกยึดกัมพูชาในปี 2521-2522 นั้น เรียกได้ว่าเกิดภาวะตึงเครียดและเผชิญหน้ากับระหว่างอินโดจีน 3 ประเทศ คือ เวียดนาม กัมพูชา และลาว ซึ่งเป็นฝ่ายสังคมนิยม กับอาเซียน ซึ่งเป็นตัวแทนของโลกเสรีประชาธิปไตย โดยมีประเทศไทยเป็นด่านหน้าสุดครับ

จุดกำเนิดของอาเซียนจึงกล่าวได้ว่า เกิดขึ้นมาเพื่อสกัดกั้นการรุกคืบของฝ่ายนิยมแนวทางทางการเมืองแบบสังคมนิยม เป็นผลกำเนิดจากการผลักดันของแรงการเมืองระหว่างประเทศ ไม่ใช่ความต้องการของประชาชนอย่างแท้จริง ซึ่งทำให้ความเป็นอาเซียนที่ผ่านมาไม่ค่อยจะเป็นหนึ่งเดียวกันจริงๆ และเอาเข้าจริงแต่ละประเทศก็มีรอยร้าวระหว่างกันมากเสียด้วย พรุ่งนี้มาต่อกันครับ