ผุดนสัตกรรม'มีเดีย บ็อกซ์'เตือนภัยพิบัติฉับไว500ตำบล

โดย...สุภชาติ เล็บนาค

บทเรียนจากมหาอุทกภัยที่ผ่านมา สะท้อนถึงความล้มเหลวในการเผยแพร่ข้อมูลภัยพิบัติไปยังท้องถิ่นที่ยังไม่ทั่วถึง ทำให้ประชาชนเตรียมรับสถานการณ์ไม่ทัน

คณะกรรมการยุทธศาสตร์เพื่อวางระบบการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ (กยน.) จึงเล็งเห็นว่าการกระจายข่าวสารเป็นเรื่องสำคัญที่ต้องปรับปรุงแก้ไขโดยด่วน

ทั้งนี้ 2 ปีที่ผ่านมา สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร (สสนก.) ได้รับมอบหมายให้ทำวิจัยและจัดหาระบบเพื่อกระจายข้อมูลข่าวสารเรื่องทรัพยากรน้ำ โดยปี 2555 นี้ถึงเวลานำระบบดังกล่าวมาใช้งานจริงใน 500 ตำบลทั่วประเทศ ภายใต้ชื่อโครงการว่า “มีเดีย บ็อกซ์”

รอยล จิตรดอน ผู้อำนวยการ สสนก. อธิบายว่า มีเดีย บ็อกซ์ เปรียบเสมือนโทรทัศน์อัจฉริยะที่สามารถแสดงข้อมูลและประมวลผลข้อมูลสภาพอากาศ ระดับน้ำทะเล ความชื้นสัมพัทธ์ แผนที่สภาพอากาศ สถานการณ์พื้นที่เสี่ยงภัย ปริมาณน้ำฝนล่วงหน้า 7 วัน ปริมาณน้ำฝนสะสม 24 ชั่วโมง การเตือนภัยพายุ ระดับน้ำในเขื่อน ระดับน้ำที่ไหลผ่านแม่น้ำ ภาพถ่ายดาวเทียม วิดีโอเหตุการณ์จริง ฯลฯ และสามารถประเมินผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นกับตำบลนั้นๆ ทั้งในกรณีที่เกิดสถานการณ์ปกติและในสถานการณ์ภัยพิบัติ รวมถึงข้อมูลที่ภาครัฐอยากจะสื่อสารกับประชาชนโดยตรง ซึ่งอัพเดตตามเวลาจริง

สำหรับวิธีการใช้งานนั้น รอยล บอกว่าง่ายมาก เพียงแค่กดรีโมตคอนโทรลก็สามารถเปลี่ยนช่องดูข้อมูลสำคัญๆ ได้ทันที ไม่ต่างอะไรกับการดูโทรทัศน์ตามปกติ แม้ว่าข้อมูลจะมีความซับซ้อน ทั้งเรื่องของตัวเลขหรือแผนที่ที่ชาวบ้านอาจเข้าใจยาก แต่ยืนยันว่าเรื่องเหล่านี้สามารถอบรมกันได้โดยใช้เวลาเพียง 2-3 วัน

“คลังข้อมูลน้ำแห่งชาติเป็นส่วนหนึ่งของโครงสร้างการจัดการภัยพิบัติในระยะยาว เมื่อมีคลังข้อมูลแล้ว ก็จะสามารถกระจายให้ประชาชนในพื้นที่รับทราบได้ทันที เพื่อประเมินสถานการณ์ล่วงหน้าได้ด้วยตัวเอง ดีกว่ารอให้มีการประกาศเตือนจากส่วนกลางอย่างเดียว” รอยล กล่าว

ความแม่นยำของข้อมูลนั้น รอยล บอกว่า ในช่วงระยะเวลา 3 วัน สามารถคำนวณได้อย่างแม่นยำ ซึ่งมากพอที่จะทำให้ประชาชนสามารถตัดสินใจว่าจะเก็บเกี่ยวผลผลิตเลย หรือเลือกที่จะปลูกต่อไป รวมถึงการอพยพออกจากพื้นที่ หากมีความเสี่ยงเรื่องของดินถล่มหรือระดับน้ำมากเกินไป

ทั้งนี้ กล่องมีเดีย บ็อกซ์ จะติดตั้งอยู่ที่สำนักงานองค์การบริหารส่วนตำบล หรือเทศบาลตำบลแห่งละจุด โดยประชาชนสามารถเข้าถึงข้อมูลดังกล่าวได้ทุกเมื่อ ซึ่งในปีนี้จะร่วมมือกับกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (ไอซีที) และกระทรวงมหาดไทย กระจายมีเดีย บ็อกซ์ ให้เข้าถึง 500 ตำบลทั่วประเทศ และจะขยายไปสู่ 1,200 ตำบล ในปีถัดไป โดยจัดลำดับความสำคัญจากพื้นที่ที่มีความเสี่ยงต่อน้ำท่วม น้ำแล้ง หรือดินถล่ม

มีเดีย บ็อกซ์ นับเป็นส่วนหนึ่งของโครงการ “จังหวัดอัจฉริยะ” ของรัฐบาลชุดนี้ และหากใช้งานได้จริงก็จะเป็นการพลิกโฉมการเข้าถึงข้อมูลของประชาชนโดยสิ้นเชิง