ร่างรธน.ใหม่:ปรองดองหรือนองเลือด

เหตุผลสำคัญที่จะต้องมีการร่างรัฐธรรมนูญใหม่มีดังนี้ คือ หนึ่ง รัฐธรรมนูญ 2550

โดย..ไชยันต์ ไชยพร 

เป็นผลผลิตของรัฐประหาร 19 ก.ย. สอง มีเนื้อหาบางอย่างที่ไม่เป็นประชาธิปไตย ผู้ที่ไม่เห็นด้วยเพราะรัฐธรรมนูญ 2550 มาจากรัฐประหาร ย่อมไม่สนใจดูเนื้อหา เพราะไม่ว่าจะดีเพียงไร หากยอมรับรัฐธรรมนูญฉบับนี้ก็เท่ากับยอมรับรัฐประหาร การยอมรับรัฐธรรมนูญที่มาจากรัฐประหารก็เท่ากับยอมรับให้มีการฉีกรัฐธรรมนูญได้ การไม่ยอมรับรัฐธรรมนูญที่มาจากรัฐประหารก็เท่ากับเป็นหลักประกันว่าจะไม่ยอมให้มีการรัฐประหารเกิดขึ้นอีก

ดังนั้น อะไรที่เป็นผลพวงรัฐประหาร 19 ก.ย. ก็จะต้องพบกับการต่อต้านทุกรูปแบบ เพื่อสร้างบทเรียนให้กับคนที่ทำรัฐประหารไปแล้ว รวมทั้งคนที่จะคิดทำรัฐประหารอีก การร่างรัฐธรรมนูญใหม่ หรือเอาฉบับ 2540 กลับมาใช้ได้ จึงถือเป็นสัญลักษณ์ของความพ่ายแพ้ของฝ่ายที่นิยมใช้อำนาจนอกระบบทั้งหมดด้วย

ด้วยเหตุนี้ สำหรับประชาชนที่มีจุดยืนข้างต้น เพียงการแก้ไขรัฐธรรมนูญที่กำลังจะเกิดขึ้น ย่อมจะไม่มีผลใดๆ ที่จะดึงคนเหล่านี้กลับมา และไม่มีวันที่จะเกิดการปรองดองตกลงยอมรับกติการ่วมกันได้เลย นอกเสียจากว่าจะมีการร่างรัฐธรรมนูญใหม่ นอกจากนี้ สำหรับผู้ที่ไม่ยอมรับรัฐประหาร หากยิ่งต้องมาเจอเนื้อหาของรัฐธรรมนูญที่ตนไม่ชอบเข้าไปอีก ก็ไม่ต้องพูดกันเลย ไม่มีทางยอมรับได้ไม่ว่าจะกรณีใดๆ ก็ตาม

สำหรับผู้ที่ไม่ได้เกี่ยงงอนกับรัฐประหาร 19 ก.ย. และยอมรับรัฐธรรมนูญฉบับนี้ได้ เพราะผ่านกระบวนการประชาพิจารณ์และการลงประชามติตามกระบวนการประชาธิปไตยแล้ว และเสียงข้างมากยอมรับแล้ว แต่อาจจะมีข้อสงวนกับบางมาตราที่ตนไม่ชอบ ดังนั้นถ้าเปิดให้มีการร่างรัฐธรรมนูญใหม่ ก็หมายความว่าสามารถแก้ไขในจุดที่ติดใจ ดังนั้นหากในกระบวนการร่างรัฐธรรมนูญใหม่ที่กำลังเกิดขึ้น สามารถแก้ไขได้ตรงใจคนเหล่านี้ แน่นอนว่าการร่างรัฐธรรมนูญใหม่ก็จะช่วยดึงคนเหล่านี้ให้กลับมาได้ นั่นหมายความว่าระดับของความขัดแย้งก็จะลดน้อยลงไปบ้าง โอกาสที่จะปรองดองก็เริ่มจะมีมากกว่าเดิม

อย่างไรก็ตาม หากร่างรัฐธรรมนูญใหม่แล้วยังไม่เกิดการปรองดองอย่างสมบูรณ์ได้ ก็คงต้องมีการชั่งน้ำหนักดูว่าการปรองดองได้เกิดขึ้นอย่างกว้างขวางขนาดไหน เพราะคงไม่มีทางที่จะทำให้ทุกคนพอใจได้ “คนที่ไม่เห็นด้วยกับการร่างรัฐธรรมนูญใหม่ก็น่าจะคิดว่าในการปรองดองก็ย่อมต้องมีเสีย ไม่มีทางที่ทุกคนจะได้การปรองดองมาโดยไม่ยอมเสียอะไรเสียเลย!”

การเริ่มต้นนับหนึ่งกันใหม่ น่าจะเป็นโอกาสที่ดีสำหรับทุกฝ่ายที่จะมามีส่วนร่วมในการกำหนดกติกาบ้านเมือง แต่สิ่งสำคัญ 3 ประการก็คือ หนึ่ง จุดเริ่มต้นหรือที่มาของ ส.ส.ร. จะต้องเป็นที่ยอมรับได้สำหรับทุกฝ่าย แน่นอนว่าสิ่งที่คนส่วนใหญ่ที่อยู่กลางๆ ยอมรับได้ พวกสุดโต่งแต่ละฝ่ายอาจยังไม่พอใจ

สอง ในกระบวนการร่าง ประชาพิจารณ์มีความสำคัญอย่างยิ่ง และจะส่งผลต่อความปรองดองที่คาดหวังไว้นั่นคือ จะต้องเปิดให้ประชาพิจารณ์อย่างกว้างขวางเสรี ต้องไม่พยายามรีบร่างรัฐธรรมนูญให้เสร็จโดยเร็ว แต่ต้องยอมเสียเวลาเพื่อให้ทุกภาคส่วนได้แสดงข้อเรียกร้องที่ต้องการให้เกิดขึ้นในรัฐธรรมนูญใหม่ ให้มีการวิพากษ์วิจารณ์โต้เถียงทุกๆ ประเด็น

สาม ประชามติ ซึ่งอาจทำได้มากกว่า 1 ครั้ง ก่อนจะร่างควรทำประชามติว่าคนส่วนใหญ่อยากให้มีการร่างใหม่หรือไม่ ถ้าคำตอบคือ ใช่ ก็เท่ากับมีฉันทานุมัติให้ความชอบธรรมกับการร่างใหม่ ต่อมาคือการทำประชามติรับร่างรัฐธรรมนูญ

การทำประชามติทั้งสองครั้งต้องใช้หลักเสียงข้างมากพิเศษ เพื่อความชอบธรรมและเป็นที่ยอมรับกันจริงๆ เรื่องสำคัญยิ่งเช่นนี้ควรใช้เสียงข้างมากพิเศษ ที่สำคัญคือ สังคมไทยเราเห็นว่าการร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญขณะนี้เป็นเรื่องสำคัญแค่ไหน?

หากร่างรัฐธรรมนูญใหม่นี้ไม่ผ่านประชามติ นายกรัฐมนตรีควรยุบสภา เพราะนั่นหมายความว่าข้อเสนอสำคัญที่จะทำให้เกิดการปรองดองไม่ได้รับการตอบรับเห็นด้วย ควรเปิดโอกาสให้ประชาชนได้มีตัวเลือกใหม่ๆ ในการแก้ปัญหาความขัดแย้งที่ดำรงอยู่

แต่สิ่งสำคัญที่ยังไม่ค่อยจะได้มีการพูดถึงก็คือ รัฐธรรมนูญใหม่อาจจะช่วยแก้ความคับข้องใจของผู้คนที่ไม่เห็นด้วยกับรัฐประหาร แต่เมื่อมีรัฐธรรมนูญใหม่แล้ว จะช่วยแก้ความคับข้องใจของผู้ที่ตั้งข้อกล่าวหาต่อการซื้อขายหุ้นโดยไม่เสียภาษีของครอบครัวคุณทักษิณ รวมทั้งข้อกล่าวหาในการทุจริตเชิงนโยบายอื่นๆ ได้หรือไม่?

หากคืนความยุติธรรมให้กับคนทั้งสองฝ่ายได้ ก็เชื่อว่าความปรองดองจะเกิดขึ้น แต่ถ้าได้เพียงฝ่ายเดียว นอกจากความปรองดองจะไม่เกิดแล้ว ความขัดแย้งกลับจะหนักข้อรุนแรงขึ้น และคราวนี้คนที่เลิกคับข้องใจกับรัฐธรรมนูญ ก็จะหันมาคับข้องใจกับข้อกล่าวหาต่างๆ ที่ยังค้างๆ คาๆ หรือถูกล้มล้างไป เพราะรัฐธรรมนูญใหม่ไม่มีมาตรา 309 ของรัฐธรรมนูญ 2550 แถมออก พ.ร.บ.ปรองดอง/นิรโทษกรรมล้างคำพิพากษาคดีที่ตัดสินไปแล้ว (คดีที่ดินรัชดาฯ) เหตุการณ์แบบเมษาพฤษภา 2553 “พาคนไปตายพาคนมายิง” จะกลับมาอีก เพียงแต่เปลี่ยนตัวและเพิ่มจำนวนผู้เล่นเท่านั้น!

(ส่วนหนึ่งของงานวิจัย ภายใต้โครงการพัฒนามหาวิทยาลัยวิจัยแห่งชาติ ปีงบประมาณ 2555 ความมั่นคงของมนุษย์ เรื่อง “การพัฒนาระบอบการเมืองประชาธิปไตยเพื่อความเป็นธรรมและเสมอภาคในกระแสการเปลี่ยนแปลงของสังคมไทย” (HS1068A) สนับสนุนโดย สกอ. ต.ค. 2554-ก.ย. 2555)

(ส่วนหนึ่งของงานวิจัย ภายใต้โครงการพัฒนามหาวิทยาลัยวิจัยแห่งชาติ ปีงบประมาณ 2555 ความมั่นคงของมนุษย์ เรื่อง “การพัฒนาระบอบการเมืองประชาธิปไตยเพื่อความเป็นธรรมและเสมอภาคในกระแสการเปลี่ยนแปลงของสังคมไทย” (HS1068A) สนับสนุนโดย สกอ.  ตุลาคม 2554-กันยายน 2555)