เร่งแก้หนี้ยูโรโซน-ลดช่องว่างรวยจน กุญแจจากดาวอสดันโลกรอดวิกฤต

โดย...นงลักษณ์ อัจนปัญญา

สิ้นสุดลงไปเรียบร้อยแล้ว สำหรับการประชุมเศรษฐกิจโลก หรือเวิลด์ อีโคโนมิก ฟอรัม ครั้งที่ 42 ณ เมืองตากอากาศชื่อดังอย่างเมืองดาวอส ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ โดยมีผู้นำรัฐมนตรีประเทศต่างๆ นักวิชาการ นักลงทุน นักธุรกิจชั้นนำ และตัวแทนคลื่นลูกใหม่เข้าร่วมงานคับคั่งมากกว่าครั้งใดๆ ราว 2,600 คน

กระนั้น ระยะเวลา 5 วันแห่งการหารือพูดคุยของผู้ที่กุมอำนาจอยู่ในมือและพวกระดับหัวกะทิที่บรรดากลุ่มนักเคลื่อนไหวต่อต้านทุนนิยมอย่างออคคิวพาย วอลสตรีต จัดอันดับให้เป็นพวก 1% ของประชากรโลก เพื่อวางแนวทางและค้นหาวิธีการแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจโลก ซึ่งดูจะไม่ได้ข้อสรุปที่เป็นชิ้นเป็นอันเท่าไรนัก

ยิ่งไปกว่านั้น บรรดาผู้เข้าร่วมประชุมต่างพากันเดินทางกลับบ้านพร้อมด้วยคำถามค้างคาใจที่ยังคงไร้คำตอบว่า อะไรคือสิ่งที่กำลังรอคอยอยู่เบื้องหน้า

อย่างไรก็ตาม ใช่ว่าการประชุมเศรษฐกิจโลกครั้งล่าสุดนี้จะไม่มีประเด็นสาระที่น่าสนใจเสียทีเดียว โดยประเด็นสำคัญแรกสุดที่ทุกฝ่ายมุ่งทุ่มเทให้ความสนใจเต็มที่ ก็หนีไม่พ้นวิกฤตหนี้สาธารณะของภูมิภาคยุโรป

ทั้งนี้ ชนวนที่กำลังร้อนแรงอยู่ในขณะนี้ก็คือการเจรจาปรับโครงสร้างหนี้ของกรีซกับเจ้าหนี้ เพื่อให้กรีซมีคุณสมบัติครบตามเงื่อนไขของกลุ่มสหภาพยุโรป (อียู) และกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (ไอเอ็มเอฟ) เพื่อยื่นขอเงินช่วยเหลือรอบที่ 2 จำนวน 1.3 แสนล้านยูโร ซึ่งจะทำให้กรีซสามารถรอดพ้นจากการผิดนัดชำระหนี้ไปได้

และแม้จะสามารถตกลงกับเจ้าหนี้ได้ โดยเจ้าหนี้โดนขอร้องแกมบังคับให้สมัครใจตัดลดยอดหนี้มากกว่า 60% แต่ปัญหาก็ยังติดอยู่ตรงที่ว่า กรีซยังไม่มีนโยบายจัดการงบประมาณตลอดจนนโยบายตัดลดค่าใช้จ่ายเพียงพอที่จะทำให้ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องมั่นใจได้ว่า เงินช่วยเหลือรอบใหม่จะไม่สูญเปล่า

แต่ความเคลื่อนไหวทั้งหมดในฟากฝั่งยุโรปก็ได้รับการตอบรับอย่างดีจากที่ประชุมเศรษฐกิจโลกว่า เป็นความพยายามที่ดีที่จะแก้ไขปัญหาดังกล่าวไม่ให้วิกฤตสกุลเงินยูโรระบาดลุกลามสร้างปัญหาเดือดร้อนไปยังประเทศต่างๆ ทั่วโลก

ทั้งนี้ พอล พลแมน ประธานกรรมการบริหารบริษัท ยูนิลีเวอร์ กล่าวในระหว่างวันสุดท้ายของการประชุมเศรษฐกิจโลกว่า ยุโรปจำเป็นต้องลงมือปรับเปลี่ยนแก้ไขสิ่งต่างๆ ด้วยตนเอง เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับตลาด ขณะที่ วิกรม บัณฑิต กรรมการบริหารของธนาคารซิตี้กรุ๊ป ระบุว่า สิ่งสำคัญที่สุดในตอนนี้ก็คือการเร่งลงมือแก้ไขปัญหาวิกฤตยูโรโซน ซึ่งจะช่วยยุติความไม่มีเสถียรภาพทางเศรษฐกิจใดๆ เพื่อให้เศรษฐกิจโลกเติบโตเดินต่อไปข้างหน้าได้

นอกจากประเด็นวิกฤตยูโรโซนแล้ว อีกหนึ่งประเด็นซึ่งเป็นที่พูดถึงในการประชุมครั้งนี้ก็คือ การลดช่องว่างระหว่างคนจนกับคนรวย รวมไปถึงการสร้างสังคมเปิดกว้างให้ทุกคนมีโอกาสทางเศรษฐกิจที่เท่าเทียมกัน

ทั้งนี้ นักวิชาการชั้นนำที่เข้าร่วมการประชุมในครั้งนี้ต่างเห็นตรงกันว่าคำถามที่สำคัญสำหรับวิกฤตหนี้สาธารณะและวิกฤตเศรษฐกิจโลกที่เกิดขึ้นอยู่ในขณะนี้ ไม่ได้อยู่ที่ว่าวิกฤตนั้นทำให้ผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (จีดีพี) หายไปเท่าใด แต่อยู่ที่ว่ามีคนจำนวนเท่าไรที่ยังไม่มีงานทำและมีอีกเท่าไรที่หาได้ไม่พอกิน

พลแมน ระบุว่า สิ่งที่ยอมรับไม่ได้มากที่สุดก็คือข้อเท็จจริงที่ว่า คนมากกว่า 1,000 ล้านคน อยู่ในสภาพหิวโหยทุกวัน ขณะที่คนอีกจำนวนเท่ากันอยู่ในสภาพกินดีจนพุงพลุ้ย

แต่สิ่งที่น่าเศร้ายิ่งกว่าก็คือ ยังไม่มีใครหรือแม้กระทั่งผู้นำประเทศคนใดจะตระหนักถึงเงื่อนไขความเป็นจริงข้อนี้

ดังนั้น การมุ่งแก้วิกฤตเศรษฐกิจโลกที่เกิดขึ้นไม่ว่าจะด้วยจากสาเหตุใดๆ ก็ตาม บรรดาผู้นำประเทศต่างๆ ตลอดจนผู้มีอำนาจที่เกี่ยวข้องจำเป็นต้องคำนึงถึงคำสองคำที่ต้องให้ความสำคัญเป็นอันดับแรกก็คือ ความยากจนกับการสร้างงาน

ข้อมูลจากซิตี้กรุ๊ป ระบุว่า ขณะนี้และอีก 10 ปีข้างหน้า โลกจำเป็นต้องเตรียมสร้างตำแหน่งงานมากกว่า 400 ล้านตำแหน่ง เพื่อรองรับประชากรคนรุ่นใหม่ทั้งหมด เพื่อให้มีงานทำ มีเงินใช้ แล้วเศรษฐกิจจึงจะเกิดความเคลื่อนไหวหมุนเวียน ซึ่งเป็นไปตามระบบทุนนิยมดั้งเดิมในแบบที่สมควรจะเป็น ไม่ใช่แบบปัจจุบันที่ ปีเตอร์ ไดมอนด์ นักเศรษฐศาสตร์จากสถาบันเทคโนโลยีแห่งแมสซาชูเซตส์ของสหรัฐ ระบุว่า เป็นกลไกที่ผิดเพี้ยนบิดเบี้ยวด้วยน้ำมือของผู้ทรงอิทธิพลที่คิดและมองเห็นเพียงแค่เรื่องของตนเอง

ทั้งนี้ กลไกสำคัญที่จะทำให้คนมีงานทำมากที่สุดก็คือ รัฐบาลของประเทศต่างๆ เอง

เพราะต้องไม่ลืมว่า คนจะทำงานได้ต้องมีความรู้ และความรู้ก็ได้มาจากการศึกษา ซึ่งเป็นหน้าที่ของรัฐที่ต้องพัฒนาระบบการศึกษาให้มีประสิทธิภาพที่ดีที่สุด

แม้การประชุมเวิลด์ อีโคโนมิก ฟอรัม ครั้งล่าสุดที่จบลงไปจะไม่มีคำตอบหรือทางออกของปัญหาที่แน่ชัด แต่อย่างน้อยที่สุดการประชุมในครั้งนี้ก็ทำให้ได้แนวทางเด่นชัดอย่างหนึ่งที่โลกจำเป็นต้องหาวิธีการลงมือทำ คือ การเร่งลงมือแก้วิกฤตที่เอื้อให้เกิดการสร้างงานเพื่อลดช่องว่างความยากจน