กลยุทธ์ในการถอย

...อรุณ จิรชวาลา

เรื่องนี้ไม่เกี่ยวกับคดียึดทรัพย์ 7.6 หมื่นล้านบาทนะครับ แต่มาจากคำว่า Exit Strategy ในภาษาอังกฤษ

แรงจูงใจให้เขียนเรื่องนี้มาจากการที่รัฐบาลไม่ต่ออายุมาตรการสนับสนุนธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ที่จะสิ้นสุดในเดือน มี.ค. นี้

ก่อนอื่นต้องขอเท้าความว่า ในหลายเดือนที่ผ่านมานี้ มีการกล่าวถึงคำว่า Exit Strategy ในวงการเศรษฐกิจทั้งในและต่างประเทศบ่อยครั้ง มูลเหตุมาจากการที่รัฐบาลประเทศต่างๆ ในช่วง 23 ปีที่ผ่านมา ได้ทุ่มเททั้งนโยบายการเงินและการคลัง เพื่อฟื้นฟูเศรษฐกิจที่ตกต่ำจากปัญหาซับไพรม์และปัญหาวิกฤตสถาบันการเงินในสหรัฐ

ด้านนโยบายการเงิน เกือบทุกธนาคารกลางได้ลดอัตราดอกเบี้ยลงมาอยู่ในระดับต่ำมาก ในหลายประเทศอัตราดอกเบี้ยปัจจุบันอยู่ในระดับต่ำที่สุดในประวัติศาสตร์การเงินของประเทศ

ในสหรัฐ นอกจากเฟดจะลดดอกเบี้ยลงมาใกล้ศูนย์แล้ว ยังอัดฉีดเงินจำนวนมหาศาลเข้าไปในระบบเศรษฐกิจ โดยการซื้อตราสารหนี้ระยะยาวที่มีสินเชื่อที่อยู่อาศัยเป็นหลักประกันมาถือครอง

ทางด้านการคลัง ประเทศส่วนใหญ่ขาดดุลมากขึ้น ทั้งจากการที่จัดเก็บภาษีได้น้อยลง และจากการเพิ่มรายจ่ายเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ แต่การจะพึ่งมาตรการทางการคลังได้แค่ไหนขึ้นอยู่กับฐานะการคลังเดิมว่าเข้มแข็งเพียงใด

ไทยเป็นประเทศหนึ่งที่พึ่งมาตรการด้านการคลังเป็นหลัก โดยรัฐบาลประชาธิปัตย์เมื่อขึ้นมาครองอำนาจก็ประกาศมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจเป็น 2 ระยะ ระยะที่ 1 สำหรับปีแรก ประกอบด้วยมาตรการระยะสั้นกว่า 20 อย่าง ทั้งแจกทั้งแถมสารพัด เกทับบลัฟแหลกนโยบายประชานิยมของอดีตรัฐบาลไทยรักไทย ระยะที่ 2 เป็นมาตรการที่เกี่ยวกับการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานต่างๆ ซึ่งกำหนดว่าจะต้องทำต่อเนื่องเป็นเวลาอย่างน้อย 34 ปี

จุดต่ำสุดของเศรษฐกิจโลกน่าจะเกิดขึ้นเมื่อประมาณ 12 เดือนก่อน หลังจากนั้นก็เริ่มฟื้นตัว แต่เป็นการฟื้นตัวที่ในระยะแรกค่อนข้างเปราะบาง เพราะระบบสถาบันการเงินยังอ่อนแอ และจำนวนคนตกงานในตลาดหลักอย่างสหรัฐยังเพิ่มขึ้น

แต่ในหลายเดือนที่ผ่านมา สัญญาณการฟื้นตัวก็ชัดเจนและมั่นคงยิ่งขึ้นเป็นลำดับ อัตราว่างงานถึงจุดอิ่มตัว และในหลายประเทศลดลง กำไรของระบบสถาบันการเงินดีขึ้น และราคาหุ้นกลุ่มนี้ในตลาดหลักทรัพย์ทั่วโลกปรับตัวสูงขึ้นมาก

นี่เป็นเหตุให้ประเทศต่างๆ เริ่มมองหากลยุทธ์ในการถอย เพราะเกรงว่ามาตรการกระตุ้นต่างๆ ที่ได้ทำไป ถ้าต่อเนื่องนานจนเกินจำเป็น ก็อาจทำให้เกิดปัญหาเรื้อรังทั้งด้านการคลังและด้านเงินเฟ้อ แต่ในขณะเดียวกัน ถ้าลดยากระตุ้นเร็วเกินไป เศรษฐกิจที่เริ่มฟื้นก็อาจกลับทรุดลงไปอีก

ในกรณีของประเทศไทย นอกจากเรื่องอัตราดอกเบี้ย ซึ่งจะปรับขึ้นเมื่อใดคงต้องจับตาดูเงินเฟ้อในประเทศกับแนวโน้มดอกเบี้ยในสหรัฐ ประเด็นที่สำคัญยิ่งกว่าคือจะจัดการกับเรื่องวินัยการคลังอย่างไร เพื่อให้ดุลการคลังกลับไปอยู่ในระดับใกล้เคียงกับช่วงก่อนเกิดวิกฤต

การยกเลิกไม่ต่ออายุมาตรการสนับสนุนธุรกิจอสังหาริมทรัพย์เป็นวิธีหนึ่งที่กระทรวงการคลังคิดว่าจะช่วยลดช่องว่างระหว่างรายรับกับรายจ่าย

เสียดายที่ ครม. มีมติไปแล้ว ถ้ายังผมก็จะแนะนำให้อย่าเพิ่งยกเลิก ตราบใดที่ยังมีมาตรการอื่นให้ยกเลิกได้ ก็ควรพิจารณายกเลิกมาตรการอื่นก่อน ควรเก็บมาตรการนี้ไว้สำหรับยกเลิกเป็นมาตรการท้ายๆ

เหตุผลที่สำคัญมีดังนี้

หนึ่ง ธุรกิจที่เกี่ยวกับที่อยู่อาศัยเป็นธุรกิจที่มีการจ้างงานมาก และใช้สินค้าที่ผลิตในประเทศในสัดส่วนที่สูง ถ้ารีบไปตัดวงจร ก็จะทำให้การหมุนเวียนของเศรษฐกิจบางส่วนหยุดชะงัก

สอง การสร้างและการปรับปรุงที่อยู่อาศัยเป็นส่วนสำคัญของการออมและการลงทุนของประชาชน คุณภาพที่อยู่อาศัยกับคุณภาพชีวิตเป็นของคู่กัน ในแง่มุมนี้ เราคงต้องยอมรับว่าคุณภาพชีวิตของคนไทยโดยเฉลี่ยยังอยู่ในระดับต่ำ เราจะเร่งรัดพัฒนาประเทศโดยไม่ให้ความสำคัญกับการพัฒนาคุณภาพที่อยู่อาศัยของประชาชนคงยากที่จะประสบความสำเร็จ

สาม ระดับราคาอสังหาริมทรัพย์ในบ้านเรายังต่ำกว่าประเทศเพื่อนบ้านเป็นส่วนใหญ่ ค่าเฉลี่ยตลอดสิบกว่าปีที่ผ่านมาของราคาอสังหาริมทรัพย์บางประเภท หรือในบางพื้นที่ นอกจากจะไม่สูงขึ้นแล้ว ยังอาจลดลงด้วยซ้ำไป ถ้าจะยกเลิกมาตรการช่วยเหลือ ก็น่าจะรอให้เศรษฐกิจส่วนนี้ฟื้นตัวเต็มที่เสียก่อน

วิธีที่ดีคือการต่ออายุไปเรื่อยๆ เก็บไว้ยกเลิกตอนที่เศรษฐกิจหรือตลาดอสังหาริมทรัพย์มีแนวโน้มร้อนแรงเกินไป ซึ่งในขณะนี้เรายังอยู่ห่างไกลจากจุดนั้นมาก

รัฐมนตรีคลังท่านบอกว่า ท่านอยากคืนความเป็นธรรมให้ภาคเศรษฐกิจอื่นที่ได้รับความช่วยเหลือจากรัฐบาลน้อยกว่า แต่ผมกลับมองว่า รัฐบาลรีดภาษีกับค่าธรรมเนียมการโอนอย่างไม่เป็นธรรมจากที่อยู่อาศัยของชาวบ้านมานาน เพิ่งจะให้ความเป็นธรรมมากขึ้นได้ไม่นาน ก็ด่วนดึงคืนเสียแล้ว

มาตรการช่วยเหลือธุรกิจอสังหาริมทรัพย์เป็นมาตรการแรกของเกือบทุกรัฐบาลในการฟื้นฟูเศรษฐกิจ ซึ่งน่าจะสะท้อนว่าเป็นวิธีกระตุ้นเศรษฐกิจที่ดีกว่ามาตรการอื่นๆ ตลอดจนไม่เป็นพิษเป็นภัยกับใคร และไม่มีผลเสียในระยะยาว

ที่จริงมาตรการนี้เริ่มใช้มาหลายปีแล้ว และมีส่วนช่วยไม่ให้เศรษฐกิจไทยทรุดตัวมากนักจากปัญหาความขัดแย้งทางการเมือง รัฐบาลนี้เพียงแค่เพิ่มเรื่องลดหย่อนภาษีเงินได้อีก 3 แสนบาทเท่านั้น

มาตรการที่ดี และเป็นที่ยอมรับ ก็เริ่มใช้ก่อน ไม่ได้หมายความว่าเวลายกเลิก จะต้องถูกยกเลิกก่อนมาตรการอื่น

กลยุทธ์ในการถอย น่าจะถอยให้เป็นขบวน เหมือนขบวนรถที่วิ่งเข้าไปในอุโมงค์ เวลาถอยก็ต้องให้รถคันสุดท้ายถอยออกมาก่อน ส่วนรถคันแรกถอยออกมาเป็นคันสุดท้าย