ทางอดีต-ทางอนาคต

การเรียนในแต่ละปีแบ่งออกเป็น 3 เทอม เมื่อจบเทอมสุดท้ายของปีประมาณปลายเดือน ก.พ. หรือต้นเดือน มี.ค.

โดย..ประมนต์ สุธีวงศ์

ก็จะมีการสอบไล่ประจำปี ถ้าสอบผ่านก็ได้ขึ้นชั้น ถ้าไม่ผ่านอาจต้องเรียนซ้ำชั้น มีเพื่อนๆ หลายคนที่ชอบเรียนละเอียด จึงเรียนซ้ำชั้นบ่อยๆ

เขาบอกว่าได้เพื่อนมากดี มีเพื่อนหลายรุ่น

เมื่อสอบไล่เสร็จโรงเรียนปิดเทอมเป็นเวลา 2 เดือนเศษ พวกนักเรียนประจำก็แยกย้ายกันกลับบ้านของตัว พวกเด็กเล็กต้องมีผู้ใหญ่มารับกลับ ถ้าโตหน่อยก็ได้รับอนุญาตให้กลับบ้านเองได้ ตอนอยู่ประถมผมเวลาจะกลับบ้านก็ต้องรอผู้ปกครองมารับ บางครั้งต้องรออยู่วันหรือสองวัน เพราะผู้ปกครองไม่สะดวกมาทันที ช่วงนั้นจะเหงามากเพราะโรงเรียนปิด นักเรียนกลับหมด ครูอาจารย์ก็ไม่อยู่ ก็ต้องหาอะไรเล่นไปตามเรื่อง เมื่อโตแล้วกลับบ้านด้วยตนเองได้ค่อยสะดวก เพราะไปกลับได้ตามเวลาที่ต้องการ

คืนวันปิดภาคเรียนใหญ่ ก่อนที่จะแยกย้ายกันกลับบ้าน นักเรียนประจำจะมีการละเล่นเพื่อร่ำลาซึ่งกันและกันเสมอๆ มีครั้งหนึ่งพวกเราหนักมือไปหน่อย เพราะมีการแบ่งพวกต่อสู้กันด้วยหมอนที่ใช้นอน ทั้งหมอนนอนและหมอนข้างถูกนำมาใช้เป็นอาวุธ เล่นกันขนาดหนักจนประตูมุ้งลวดห้องนอนขาดทะลุไปทั้งแผง เดือดร้อนอาจารย์อารีย์ต้องมาห้ามศึก เมื่อท่านเห็นสภาพของห้องนอนแล้วความดันท่านคงพุ่งขึ้นพรวด

ท่านปลดเข็มขัดออกมาจัดการหวดพวกเราทันที ผมเผอิญซวยที่อยู่ใกล้ท่าน เลยโดนหนักหน่อย แต่พวกเราก็สำนึกดีว่าสมควรแล้ว

การเดินทางไปตามจังหวัดต่างๆ ในสมัยนั้นยังลำบากอยู่ การคมนาคมไม่เจริญก้าวหน้าเหมือนปัจจุบัน หลายๆ แห่ง เช่น จ.สุพรรณบุรี ต้องใช้การเดินทางทางน้ำ โดยเรือโดยสารที่วิ่งขึ้นล่องเป็นประจำ ถ้าเป็นจังหวัดที่ไกลออกไปทางเหนือ ใต้ หรืออีสาน ก็ต้องอาศัยรถไฟเป็นหลัก ถนนหนทางที่เชื่อมโยงกรุงเทพฯ กับหัวเมืองยังขาดแคลนและไม่สะดวก ถนนสายหลักๆ เช่น ทางหลวงเอเซียเชื่อมภาคเหนือ ถนนมิตรภาพเปิดประตูไปสู่อีสาน และถนนเชื่อมตะวันออกไปพัทยา ชลบุรี และระยอง เกิดขึ้นในช่วงหลายสิบปีนี้เอง

ถนนสายสำคัญๆ ในภาคอีสานเกิดขึ้นในช่วงที่มีการรณรงค์ต่อต้านภัยคอมมิวนิสต์ที่คุกคามประเทศไทยในช่วง พ.ศ. 2500 การสร้างทางคมนาคมให้สะดวก ทำให้ประชาชนในท้องถิ่นสามารถนำสินค้าเกษตรพืชไร่ออกตลาดได้ง่าย เป็นการสร้างรายได้และยับยั้งการโฆษณาชวนเชื่อของพวกคอมมิวนิสต์ที่จะปลุกปั่นให้มีการเปลี่ยนแปลงการปกครอง

ในช่วงนั้นประเทศไทยได้รับการสนับสนุนทางการเงินและทางการเมืองจากประเทศที่มีการปกครองระบอบประชาธิปไตย เช่น สหรัฐอเมริกา เป็นจำนวนไม่น้อย ทำให้เราสามารถผ่านพ้นภัยอันตรายจากสงครามลัทธิทางการเมืองมาได้จนถึงปัจจุบัน

ความจริงต้องขอบใจลัทธิคอมมิวนิสต์ เครือข่ายถนนที่เชื่อมโยงจังหวัดต่างๆ ในภาคอีสานถือว่าดีมาก ถ้าเทียบกับประเทศเพื่อนบ้านที่มีการพัฒนาทางเศรษฐกิจในระดับเดียวกับประเทศไทย เช่น อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ หรือแม้กระทั่งอินเดีย ซึ่งกำลังเร่งรัดลงทุนในด้านนี้ มีเพื่อนชาวต่างชาติที่มีโอกาสไปท่องเที่ยวอีสาน และปรารภว่าไม่คิดว่าภาคนี้ของประเทศไทยจะมีการคมนาคมสะดวกเช่นนี้

ในทางตรงกันข้าม ระบบรถไฟของไทยซึ่งเคยก้าวหน้ามากในอดีตตั้งแต่รัชกาลที่ 5 เป็นต้นมา กลับล้าหลังและไม่มีการพัฒนาให้ทันสมัยเท่าที่ควร การเดินทางและขนส่งทางรถไฟกลายเป็นทางเลือกสุดท้ายเมื่อเปรียบเทียบกับทางถนนหรือทางอากาศ ทั้งๆ ที่ทางรถไฟน่าจะได้เปรียบในหลายๆ จุด การให้บริการทางรถไฟเป็นจุดอ่อนในระบบการจัดส่งและขนส่งของประเทศ ล้าหลังถึงขั้นที่ทำให้ความสามารถในการแข่งขันของประเทศในระบบการค้าเสรีกับโลกภายนอกไม่ทัดเทียมคู่แข่ง

ปู่ย่าตายายที่เกิดในสมัยรัชกาลที่ 5 ที่ล่วงลับไปแล้ว และเกิดมาใหม่ยุคนี้ คงคุ้นเคยกับระบบรถไฟไทยซึ่งเปลี่ยนแปลงไปน้อยมาก

นี่เป็นบทเรียนที่ควรมีการศึกษาและนำไปปฏิรูปการรถไฟอย่างเร่งด่วน