ยุง...ภัยเงียบยุ่งๆ แต่ร้ายกาจกว่าที่คิด

โดย...วิรัชชัย พงษ์เกาะ

ภัยเงียบที่มากับน้ำอย่างคาดไม่ถึงอย่างหนึ่งคือ ยุง สัตว์มีปีกตัวเล็กกระจิดริดแต่ทำให้ผู้คนหวาดผวาเพราะเป็นพาหะนำโรคร้ายอย่างไข้เลือดออก และไข้สมองอักเสบมาสู่คนได้ เฉพาะช่วงน้ำท่วมปีนี้มียอดผู้ป่วยสูงแล้วถึง 6 หมื่นราย

วิกฤตน้ำท่วมขังไม่ได้กระทบเฉพาะทรัพย์สินภายในบ้าน แต่ยังส่งผลตั้งแต่ไม่มีน้ำสะอาดไว้ใช้งาน เป็นแหล่งรวมขยะ สารเคมี สิ่งปฏิกูลนานาชนิด และในพื้นที่น้ำนิ่ง ยังกลายเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ยุงรำคาญ ยุงลายชั้นดีไปโดยอัติโนมัติ

ถึงแม้ยุงลายมักชอบวางไข่ในน้ำนิ่งที่สะอาด แต่อย่าลืมว่ามีแหล่งให้ยุงลายวางไข่มากมาย เช่น ถัง กระป๋อง ถุงพลาสติก หรือยางรถยนต์ที่มีน้ำขัง ถ้าไม่ร่วมกันกำจัดลูกน้ำตัวยุง จะมีปริมาณยุงเพิ่มขึ้น มีผู้ป่วยเป็นโรคตามมาอีกหลายรายทีเดียว

โรคที่มากับยุง ได้แก่ โรคไข้เลือดออกที่มียุงลายเป็นพาหะ และโรคไข้สมองอักเสบที่มียุงรำคาญเป็นพาหะ ซึ่งยุงทั้งสองชนิดกำลังบินกันว่อนกรุงเทพมหานคร ในช่วงน้ำท่วมขัง หากเป็นบริเวณที่มีน้ำขังเน่าเสีย จะมียุงรำคาญชุกชุม แต่หากเป็นภาชนะเก็บน้ำอย่างโอ่ง ถังเก็บน้ำ หรือตามภาชนะที่มีน้ำใสขังอยู่ อาจพบยุงลายวางไข่ โดยเฉพาะช่วง 1-2 สัปดาห์หลังน้ำลด หากไม่เร่งกำจัดจะเพิ่มจำนวนยุงได้มากเท่ากับเป็นการแพร่ระบาดของโรคไข้เลือดออก โรคไข้สมองอักเสบได้เร็วขึ้น

รศ.นพ.ชิษณุ พันธุ์เจริญ ผู้ช่วยผู้อำนวยการด้านบริหารความเสี่ยง โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย เผยว่า หลังจากน้ำท่วมขังสักระยะ จะพบยอดผู้ป่วยโรคไข้เลือดออกเพิ่มขึ้น โดยในสภาพชุมชนแออัดอย่างศูนย์อพยพ ถ้าไม่มีมาตรการกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงตามภาชนะที่มีน้ำขัง ล้วนส่งเสริมให้พบผู้ป่วยไข้เลือดออกได้โดยอาการของโรคมีความร้ายแรงถึงแก่ชีวิตเลยทีเดียว ยิ่งในบางพื้นที่ประชาชนยังอาศัยอยู่ภายนอกบ้านเรือนย่อมเสี่ยงถูกยุงกัดมากกว่าปกติจาก

ข้อมูลของโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ ระบุว่า ผู้ป่วยโรคไข้เลือดออกส่วนใหญ่จะเป็นเด็กโตและผู้ใหญ่วัยกลางคน โดยอาการที่พบจะมีไข้สูงลอย ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ มีจุดเลือดออกบริเวณแขน ขาอาจพบเลือดออกในกระเพาะอาหาร

ถ้าเข้าสู่ระยะวิกฤตจะมีไข้ลด มีการรั่วของน้ำเหลืองออกจากเส้นเลือด อาจมีภาวะช็อก มือเท้าเย็น ชีพจรเต้นแผ่วเบา มีความดันโลหิตต่ำ บางรายถึงขั้นเสียชีวิต แต่ถ้าอาการเริ่มพ้นขีดอันตรายจะเริ่มอยากอาหาร ปัสสาวะเพิ่มขึ้น อาจมีผื่นแดงขึ้นที่ขาทั้งสองข้าง ขณะที่อาการของโรคไข้สมองอักเสบจะมีไข้ ปวดเมื่อย อาเจียน ชักกระตุก

ดังนั้น เพื่อหลีกเลี่ยงการติดโรคดังกล่าว ต้องระวังตนเองไม่ให้มียุงบินมากัดทั้งในช่วงกลางวันและกลางคืน โดยต้องสวมใส่เสื้อผ้าที่หนามีแขนยาวและขายาว คลุมร่างกายมิดชิด นอนในมุ้งลวด ไม่นอนในที่เปิดโล่งโดยเฉพาะใกล้พื้นที่น้ำท่วมขัง ควรใช้ยากันยุงร่วมด้วย จะเป็นแบบโลชันหรือสเปรย์ก็ได้ ถ้าใช้แบบขดกันยุงต้องจุดห่างจากมุ้งหรือวัสดุที่อาจติดไฟได้ง่าย

นอกจากนั้น ต้องช่วยจัดการสภาพแวดล้อมบริเวณที่อยู่อาศัยไม่ให้เป็นแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ำยุง โดยคว่ำภาชนะที่มีน้ำท่วมขังลงดินที่แห้ง ใส่ทรายอะเบทกำจัดลูกน้ำลงในภาชนะเก็บน้ำใช้ที่ปิดฝาไม่ได้ ถ้าเป็นไปได้ให้ทำหลังน้ำลดทันทีเพื่อไม่ให้ยุงขยายพันธุ์โดยเร็ว รวมถึงหมั่นฉีดสเปรย์ฆ่ายุงโดยรอบบ้าน แต่ระวังอย่าฉีดในห้องที่มีผู้ป่วยหรือเด็กอาศัยอยู่

อย่างไรร็กก็ตารม กรมควบคุมโรคเล็งใช้แบคทีเรีย BS (Bacillus Sphaericus) ช่วยกำจัดลูกน้ำยุงลายและยุงรำคาญในแหล่งน้ำตามบ้าน แต่ไม่ก่ออันตรายต่อคนและสัตว์เลี้ยง โดยเมื่อลูกน้ำกินเข้าไปจะเกิดสารพิษทำลายกระเพาะอาหารทำให้ลูกน้ำตายภายใน 24 ชั่วโมง ซึ่งเป็นอีกวิธีหนึ่งที่ช่วยลดปริมาณยุงและอัตราผู้ป่วยในช่วงน้ำท่วมนี้ได้ เอาเป็นว่าวิธีไหนกำจัดลูกน้ำได้ก็ต้องช่วยกัน ตัดวงจรยุงแต่เนิ่นๆ !!!