แผนปฏิบัติงานของอาเซียนในเรื่องทรัพย์สินทางปัญญา

ในฉบับที่ผ่านๆ มา ผู้เขียนได้พูดถึงนโยบายเชิงกลยุทธ์ที่คณะทำงานด้านทรัพย์สินทางปัญญาของอาเซียน

โดย..พวงรัตน์ อัศวพิศิษฐ์

ได้กำหนดขึ้นเพื่อรองรับการที่อาเซียนจะเป็น AEC (ASEAN Economic Community) ไปแล้ว และยังได้คลี่นโยบายเชิงกลยุทธ์ที่มีทั้งหมด 5 ข้อด้วยกัน มาดูทีละข้อไปแล้วเช่นกัน คราวนี้จะได้มาดูว่าแผนปฏิบัติงานที่คณะทำงานกำหนดขึ้นตามนโยบายเชิงกลยุทธ์แต่ละข้อนั้นมีอะไรบ้าง

แต่ก่อนที่จะถึงตรงนั้น คงต้องขออธิบายโครงสร้างของอาเซียนอีกเล็กน้อยว่าเป็นอย่างไร เอาเฉพาะที่เกี่ยวกับทรัพย์สินทางปัญญาก็แล้วกัน เพราะการพูดถึงคณะทำงานด้านทรัพย์สินทางปัญญา ซึ่งมีชื่อย่อเป็นภาษาอังกฤษที่ยาวมากว่า AWGIPC (ASEAN Working Group on Intellectual Property Cooperation) นั้น อยู่ภายใต้คณะกรรมการของอาเซียนที่เป็นระดับรัฐมนตรี หรือที่เรียกกันว่า AEM (ASEAN Economic Minister) เพราะแม้จะฟังดูว่าเป็นแค่คณะทำงาน แต่ผู้แทนประเทศสมาชิกที่เข้าร่วมประชุมประกอบเป็นคณะทำงานนี้ ก็เป็นระดับหัวหน้าสำนักงานทรัพย์สินทางปัญญาของประเทศสมาชิก ซึ่งในกรณีของไทยก็เป็นระดับอธิบดี เช่นเดียวกับเจ้าหน้าที่อาวุโสทางเศรษฐกิจนั้น เดิมมีความตั้งใจจะให้ผู้แทนประเทศสมาชิกเป็นระดับปลัดกระทรวง แต่โดยที่มีเรื่องต้องพิจารณากันจิปาถะ ประเภทไม้จิ้มฟันยันเรือรบ ปีหนึ่งก็เลยจะต้องประชุมกันบางทีมากกว่า 2 ครั้ง ไปๆ มาๆ ก็เลยมีผู้แทนแค่ระดับอธิบดีเป็นหัวหน้าคณะ

อย่างไรก็ตาม กลับมาที่กรณีของทรัพย์สินทางปัญญากันต่อดีกว่า เมื่อทั้งนโยบายเชิงกลยุทธ์และแผนปฏิบัติงานจัดทำขึ้น โดยคณะทำงานที่ประกอบด้วยหัวหน้าสำนักงานทรัพย์สินทางปัญญาของแต่ละประเทศก็ถือว่าเป็นผู้ที่มีอำนาจตัดสินใจในเรื่องดังกล่าวอยู่แล้ว แถมในกรณีนี้ยังได้รับความเห็นชอบจากรัฐมนตรีเศรษฐกิจของอาเซียนแล้ว จึงเป็นแผนที่น่าจะลงมือทำกันได้เลย

ที่จริงในเรื่องทรัพย์สินทางปัญญานี้ อาเซียนโดยคณะทำงานด้านทรัพย์สินทางปัญญาได้มีการกำหนดแผนปฏิบัติงานกันมาแล้วเป็นช่วงๆ ที่ผ่านมาก็แผนปฏิบัติงานช่วงปี 2004–2010 คราวต่อไปจึงเป็นปี 2011–2015 ซึ่งก็ลงล็อกที่จะเริ่มเป็น AEC ในปี 2015 พอดี

ลองมาดูกันว่าแต่ละเป้าหมายเชิงกลยุทธ์นั้น มีการกำหนดแผนปฏิบัติงานอย่างไรบ้าง แต่ผู้เขียนคงจะไม่นำมาลงทั้งหมดเพราะจะน่าเบื่อเกินไป เพียงแต่จะหยิบแผนปฏิบัติงานที่ดูว่าจะมีผลเด่นชัดมาให้ดูกันเป็นตัวอย่างเท่านั้น

ตามเป้าหมายเชิงกลยุทธ์ที่ 1 ที่กำหนดจะสร้างความสมดุลในระบบทรัพย์สินทางปัญญา แล้วก็พยายามคลุมไว้ทุกเรื่อง ทั้งการคุ้มครองเจ้าของทรัพย์สินทางปัญญา แต่ก็ให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเข้าถึงข้อมูลแล้วก็ยังมีเรื่องการคุ้มครองผลผลิตและบริการดั้งเดิมไว้ด้วยอีก ขณะเดียวกันก็ยังยืนยันให้อาเซียนเข้าร่วมในทรัพย์สินทางปัญญาสากล และสถาบันทรัพย์สินทางปัญญาอื่นๆ รวมทั้งกระชับความสัมพันธ์กับประเทศคู่ค้าให้มีเรื่องของการถ่ายทอดเทคโนโลยี และอื่นๆ อีกจิปาถะนั้น อาเซียนได้กำหนดออกมาเป็นแผนปฏิบัติการ (Initiative) และผลที่จะได้รับ (Deliverables) ถึง 13 ข้อด้วยกัน รวมถึงมีประเทศที่จะต้องเป็นผู้นำและรับผิดชอบด้วย(ดูตารางประกอบ)

ก็คงยังไม่จบแค่นี้ ผู้เขียนคงต้องขอไปต่อคราวหน้า จะขาดๆ เกินๆ ไปบ้างก็ต้องขออภัยด้วย เนื่องจากต้องลี้ภัยไปอยู่ต่างจังหวัดเนื่องจากปัญหาน้ำท่วมเช่นเดียวกับอีกหลายๆ ท่าน เกิดเป็นคนไทยก็ต้องช่วยๆ กันไป ช่วยเหลือตัวเองบ้าง ช่วยคนอื่นบ้าง ทั้งในช่วงน้ำท่วมและน่าจะมีอะไรๆ ต้องช่วยกันอีกมากช่วงหลังน้ำลด