น้ำท่วมไทยไม่ยั่นตลาดข้าวโลก ยังเอาอยู่

กระแสความตื่นตระหนกเรื่องราคาข้าวในตลาดโลกที่จะทะยานพุ่งพรวด มีมาตั้งแต่ยังไม่เลือกตั้งกับนโยบายรับจำนำข้าวของพรรคเพื่อไทย

โดย...ทีมข่าวต่างประเทศ

กระแสความตื่นตระหนกเรื่องราคาข้าวในตลาดโลกที่จะทะยานพุ่งพรวด มีมาตั้งแต่ยังไม่เลือกตั้งกับนโยบายรับจำนำข้าวของพรรคเพื่อไทย และยิ่งรุนแรงขึ้นไปอีกหลังเกิดภาวะน้ำท่วมครั้งใหญ่ ที่ส่งผลกระทบอย่างหนักต่อพื้นที่ราบลุ่มภาคกลาง แหล่งปลูกข้าวสำคัญของประเทศผู้ส่งออกข้าวอันดับ 1 อย่างไทย

บรรดาสื่อเศรษฐกิจโดยเฉพาะบลูมเบิร์ก คาดการณ์ว่าน้ำท่วมจะทำให้นาข้าวไทยเสียหายถึง 14% จากที่นาทั้งหมด และส่งผลให้ราคาปรับเพิ่มสูงขึ้นถึง 21% ภายในเดือน ธ.ค.นี้ ไปอยู่ที่ 750 เหรียญสหรัฐต่อตัน

ทว่า นักวิเคราะห์อีกหลายฝ่ายกลับเห็นแย้งว่า ออกจะเป็นการปั่นความตื่นตระหนกมากเกินไป เพราะแม้น้ำท่วมไทยครั้งนี้จะเอาไม่อยู่ แต่ในส่วนวงการค้าข้าวโลกเขามองว่าน่าจะยังเอาอยู่

องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชา ชาติ (เอฟเอโอ) ได้คาดการณ์ว่าผลผลิตจากการเพาะปลูกข้าวทั่วโลกในปีนี้น่าจะมีปริมาณเพิ่มขึ้น 3% แม้ว่าประเทศไทยที่เป็นอู่ข้าวอู่น้ำอันดับ 1 จะถูกน้ำท่วมใหญ่เสียหายอย่างหนักก็ตาม

เพราะแม้ฝั่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้นำโดย ไทย ลาว กัมพูชา ฟิลิปปินส์ ปากีสถาน พม่า อินโดนีเซีย เกาหลี และมาดากัสการ์ จะเผชิญภัยธรรมชาติกันจนส่งผลกระทบต่อการเพาะปลูกและผลผลิตข้าวในประเทศ ทว่า ประเทศผู้ปลูกข้าวรายอื่นๆ อย่าง เวียดนาม บังกลาเทศ จีน อินเดีย และอียิปต์ กลับสามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตกันได้มากขึ้นจนทดแทนกับส่วนที่ขาดหายไปเพราะภัยธรรมชาติได้

การเพาะปลูกได้มากขึ้นจะช่วยให้ปริมาณข้าวที่ยังไม่ขัดสีซึ่งเก็บเกี่ยวได้ในปีนี้ เพิ่มขึ้นเป็น 721 ล้านตัน หรือสูงขึ้นจากที่คาดการณ์ไว้เดิมเมื่อเดือน ก.ค.ที่ผ่านมา 2.4 ล้านตัน และสูงกว่าผลผลิตในปีที่แล้วราว 3%

เอฟเอโอยังระบุว่า สัดส่วนข้าวที่หายไปจากภาวะน้ำท่วมไทย ในการส่งออกข้าวปี 2555 จะถูกทดแทนได้มากจากข้าวในอินเดีย โดยการค้าข้าวในปีหน้าคาดว่าจะลดลงมาอยู่ที่ 33.8 ล้านตัน จาก 34.3 ล้านตันในปีก่อนหน้า หรือปี 2554 นี้ ซึ่งเป็นปีที่มีการซื้อขายข้าวกันสูงที่สุด แม้ว่าราคาจะปรับตัวสูงขึ้นมากก็ตาม

ขณะที่ ดิ อิโคโนมิสต์ ระบุว่า โดยธรรมชาติของตลาดข้าวนั้น ข้าวนับเป็นผลผลิตทางการเกษตรอย่างหนึ่งที่มีความยืดหยุ่นสูงในด้านราคา ซึ่งหมายความว่าความเสียหายที่เกิดขึ้นอาจไม่รุนแรงมากนัก และผลกระทบจากน้ำท่วมไทยครั้งนี้ก็อาจส่งผลกระทบไม่รุนแรงมากเท่าที่คาดกันไว้

แม้ข้าวจะเป็นอาหารหลักของประชากรครึ่งล้านคนบนโลกนี้ ทว่าสัดส่วนของการค้าข้าวระหว่างประเทศกลับจำกัดวงน้อยมากเมื่อเทียบกับผลผลิตข้าวที่จะออกมาประมาณ 451 ล้านตัน ระหว่างฤดูเก็บเกี่ยวปี 2553-2554 หรือราว 7% เมื่อเทียบกับธัญพืชที่มีการซื้อขายระหว่างประเทศกันมากกว่าที่ 20%

ขณะเดียวกันปัจจัยเรื่องการเมืองและรสนิยมการบริโภคข้าวที่ต่างกันออกไปในแต่ละประเทศ ก็ยังเป็นเงื่อนไขสำคัญที่ทำให้ข้าวมักจะถูกซื้อขายหรือบริโภคกันภายในแถบพื้นที่ที่เพาะปลูกเป็นส่วนใหญ่ ข้าวซึ่งเป็นอาหารหลักในเอเชีย จึงมีการเพาะปลูกและบริโภคกันภายในเอเชียในสัดส่วนถึง 90%

ส่วนหนึ่งที่ทำให้ผลกระทบต่อการค้าข้าวโลกลดลงก็คือ หลายประเทศต่างรู้ถึงปัญหาภัยธรรมชาติและราคาที่ผันผวนของสินค้าเกษตรตัวนี้ จึงต้องเร่งปรับตัวหันมาเพิ่มการผลิตและเก็บเกี่ยว เพื่อให้เพียงพอต่อการบริโภคภายในประเทศแทน เช่น จีน ซึ่งเป็นผู้ปลูกข้าวได้มากที่สุดในโลก ณ วันนี้ราว 130 ล้านตันต่อปี ก็เน้นเพื่อให้เพียงพอต่อการบริโภคภายในประเทศมากกว่าการส่งออก ขณะที่ฟิลิปปินส์ซึ่งเป็นผู้นำเข้าข้าวมากที่สุดในโลก ก็มีแผนที่จะเริ่มการเพาะปลูกข้าวเพื่อบริโภคในประเทศอย่างพอเพียงภายในปี 2556

ดิ อิโคโนมิสต์ ระบุด้วยว่า ปริมาณผลผลิตที่มากมายในอินเดียปีนี้ ได้ทำให้นักการเมืองที่เคยหวาดวิตกมาก่อนว่าจะเกิดเงินเฟ้อพุ่งแรงในกลุ่มอาหาร ตัดสินใจลดกำแพงการป้องกันราคาข้าวลง โดยได้ยกเลิกกฎหมายห้ามส่งออกข้าวขาว เมื่อเดือน ก.ย. ส่งผลให้สามารถส่งออกข้าวไปยังต่างประเทศได้ราว 2 ล้านตัน ก่อนที่จะเกิดน้ำท่วมใหญ่ในไทย ขณะที่ผู้ส่งออกข้าวอินเดียซึ่งวิตกว่ารัฐบาลจะกลับลำก็พากันเร่งรีบขายข้าวในราคาถูกกว่าปกติ จึงนับเป็นข่าวดีสำหรับประเทศในแอฟริกา

และเป็นข่าวดีของประเทศอื่นๆ ในโลกด้วยที่เขา “เอาอยู่”