ก้อนน้ำของจริงยังอยู่ หักล้างวิกฤตคลี่คลาย

วิเคราะห์ปริมาณน้ำเหนือ 3 ก้อนที่ยังต้องทำให้ กทม.และพื้นที่ใกล้เคียงต้องลุ้นกับสถานการณ์น้ำท่วมไปอีกนานนับเดือน

ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร นายกรัฐมนตรี ระบุเมื่อวันที่ 30 ต.ค.ว่า ระดับน้ำจะเริ่มคงที่ ขณะที่ ธีระชน มโนมัยพิบูลย์ รองผู้ว่าฯ กทม. ก็บอกในทำนองเดียวกันว่า น้ำจะเริ่มลดลงภายใน 1 สัปดาห์ แต่เมื่อดูปริมาณน้ำทางเหนือแล้วดูจะสวนทางข้อเท็จจริงและยากจะเป็นไปได้

น้ำก้อนที่ 1 น้ำท่าปริมาณน้ำในแม่น้ำเจ้าพระยา ซึ่งยังไม่มีหน่วยงานใดเปิดเผยข้อมูลว่า มีปริมาตรเกินกว่าความจุลำน้ำเท่าใด แต่ข้อมูลจากเว็บไซต์ ศูนย์ประมวลวิเคราะห์สถานการณ์น้ำ กรมชลประทาน ระบุว่า แม่น้ำเจ้าพระยาช่วง จ.นครสวรรค์ มีปริมาณน้ำไหลผ่าน 4,200 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที (ลบ.ม.) เกินกว่าความจุลำน้ำที่รับได้แค่ 3,500 ลบ.ม.ต่อวินาที ทำให้น้ำสูงกว่าตลิ่ง 40 ซม. ท่วมพื้นที่ 15 อำเภอ คาดว่าปัญหาน้ำท่วมจะเข้าสู่ภาวะปกติภายใน 3-4 สัปดาห์ ซึ่งหมายความว่าน้ำเหนือจากนครสวรรค์จะไหลลงสู่ตอนล่างอย่างต่อเนื่องไปอีก 1 เดือน

น้ำก้อนที่ 2 น้ำทุ่งด้านเหนือทั้งจากข้อมูลกรมชลประทาน และการวิเคราะห์พื้นที่น้ำท่วมจากภาพถ่ายดาวเทียมของสำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ เมื่อวันที่ 28 ต.ค. ระบุตรงกันว่าน่าจะมีปริมาตร 1 หมื่นล้าน ลบ.ม. ขังอยู่ในพื้นที่ จ.สิงห์บุรี อ่างทอง พระนครศรีอยุธยา กว่า 4,000 ล้าน ลบ.ม. น้ำก้อนนี้จะหลากลงมาทั้งทางทุ่งตะวันตกและทุ่งตะวันออก ขณะที่น้ำในพื้นที่ จ.ปทุมธานี ซึ่งประชิดแนวคันกั้นน้ำ กทม. ด้านเหนือมีอยู่ถึง 1,600 ล้าน ลบ.ม.

น้ำก้อนที่ 3 น้ำในเขื่อนใหญ่ซึ่งล้วนมีระดับกักเก็บเกินกว่าความจุอ่าง อาทิ เขื่อนภูมิพล มีปริมาตรน้ำ 1.3 หมื่นล้าน ลบ.ม. คิดเป็น 100% ของความจุ เขื่อนสิริกิติ์ 9,000 ล้าน ลบ.ม. คิดเป็น 100% ของความจุ เขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ 1,031 ล้าน ลบ.ม. 131% ของความจุ

แม้ขณะนี้เขื่อนใหญ่เหล่านี้จะระบายน้ำออกมาน้อยลง เพื่อไม่ให้มีน้ำลงมาเพิ่มในพื้นที่ตอนล่างในช่วงน้ำทะเลหนุนสูง แต่หลังจากวันที่ 3 พ.ย.เป็นต้นไป ซึ่งน้ำทะเลหนุนจะขึ้นสูงสุดไม่เกิน 1.5 เมตรเหนือระดับน้ำทะเลปานกลาง (รทก.) เขื่อนใหญ่เหล่านี้อาจจำเป็นต้องปล่อยน้ำเพิ่มขึ้น เพื่อพร่องน้ำให้อยู่ในระดับปลอดภัยที่ 80% ของความจุ ซึ่งหมายถึงเขื่อนภูมิพลต้องทยอยปล่อยน้ำอีกประมาณ 2,672 ล้าน ลบ.ม. เขื่อนสิริกิติ์ต้องปล่อยอีก 1,883 ล้าน ลบ.ม. และเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ต้องปล่อยอีก 300 ล้าน ลบ.ม. ซึ่งน้ำที่ปล่อยออกมาจะค่อยๆ ทยอยลงมาสมทบกับน้ำตอนล่าง

ดังนั้น การบริหารจัดการน้ำเหนือทั้งน้ำท่า น้ำทุ่ง และน้ำในเขื่อนรวมกันมากกว่า 1.5 หมื่นล้าน ลบ.ม. หลังจากนี้ไป จึงยังมิได้คลี่คลายไปดังที่นายกฯ กล่าวอ้าง เพราะความสามารถในการระบายน้ำออกสู่ทะเลทำได้เพียงวันละประมาณ 264 ล้าน ลบ.ม.เท่านั้น โดยแม่น้ำเจ้าพระยาระบายน้ำได้วันละ 123 ล้าน ลบ.ม. ทุ่งตะวันออก ทั้งแม่น้ำบางปะกง คลองพระองค์เจ้าไชยานุชิต และคลองด่าน ระบายน้ำรวมกันได้วันละ 72 ล้าน ลบ.ม. ขณะที่ด้านตะวันตก แม่น้ำท่าจีนระบายได้วันละ 69 ล้าน ลบ.ม.

ภาวะน้ำทะเลลดต่ำลงหลังจากนี้ไป ซึ่งเป็นโอกาสที่รัฐบาลอ้างว่าจะเร่งระบายน้ำนั้น ก็ไม่สามารถระบายไปได้มากกว่านี้ เพราะข้อมูลย้อนหลังของศูนย์วิเคราะห์สถานการณ์น้ำช่วงหลายปีที่ผ่านมา ก็พบว่าแม่น้ำสายหลักต่างๆ ก็ไม่สามารถระบายน้ำไปได้มากกว่าที่เร่งระบายอยู่ในขณะนี้ ซึ่งหากสามารถระบายได้สูงสุดเพียงวันละ 264 ล้าน ลบ.ม. มวลน้ำกว่า 1.5 หมื่นล้าน ลบ.ม.นี้ จะต้องใช้เวลาระบายออกถึง 60 วัน หรือ 2 เดือน

รัฐบาลอาจอ้างว่า น้ำทุ่ง 1 หมื่นล้าน ลบ.ม. จะระบายลงสู่แม่น้ำคูคลองตามธรรมชาติ โดยอ้างถึงระดับน้ำในแม่น้ำเจ้าพระยาจะลดลงหลังสัปดาห์แรกของเดือน พ.ย. แต่ข้อมูลของกรมอุทกศาสตร์ กองทัพเรือ ระบุว่า ภาวะน้ำทะเลหนุนสูงยังจะมีอยู่อีก 2 ช่วง นั่นคือช่วงเทศกาลลอยกระทง วันที่ 11-18 พ.ย. น้ำทะเลจะหนุนสูง 1.14–1.17 ม.รทก. ขณะที่ช่วงปลายเดือน วันที่ 27-28 พ.ย. น้ำทะเลจะหนุนสูง 1.35 ม.รทก. สูงสุดกว่าทุกครั้งที่ผ่านมา ดังนั้น การบริหารน้ำ เร่งระบายน้ำเหนือลงทะเลในช่วง 1 เดือนจากนี้ไป จึงยังไม่พ้นไปจากภาวะวิกฤต ตามที่นายกฯ อ้าง

ด้าน ธีระ วงศ์สมุทร รมว.กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ แถลงว่าปริมาณน้ำอยู่ทางตอนบน กทม. ประมาณ 1 หมื่นล้าน ลบ.ม. แบ่งเป็นฝั่งตะวันตก 7,300 ล้าน ลบ.ม. และฝั่งตะวันออก 2,600 ล้าน ลบ.ม. ระบายออกสู่ทะเลสูงสุดได้ประมาณ 460 ล้าน ลบ.ม.ต่อวัน จึงจะซ่อมแซมคันกั้นน้ำฝั่งตะวันตก 12 จุด ในพื้นที่ จ.ปทุมธานี นนทบุรี เพื่อลดปริมาณน้ำจากแม่น้ำเจ้าพระยาที่ทะลักเติมพื้นที่ อ.บางบัวทอง อ.บางกรวย และ กทม.ฝั่งตะวันตก ขณะที่ฝั่งตะวันออกจะตัดคันคลอง 910 ให้น้ำไหลลงคลองหกวาสายล่างและคลองสอง ซึ่งระบบระบายน้ำของ กทม.จะต้องเข้ามาทำงานให้เต็มที่