ทางออกหลังน้ำท่วม

ความสูญเสียจากภัยพิบัติน้ำท่วมใหญ่ถือว่ามีความรุนแรงที่กระจายวงกว้าง ซึ่งมีทั้งความสูญเสียต่อชีวิต ทรัพย์สิน พืชพรรณธัญญาหาร และแหล่งนิคมอุตสาหกรรม

โดย..โกวิทย์ พวงงาม 

โดยมีตัวเลขประมาณการว่า จนถึงขณะนี้ (25 ต.ค.) มีผู้เสียชีวิตจากภัยพิบัติน้ำท่วมแล้วเกือบ 400 คน บาดเจ็บและป่วยไข้อีกเป็นหมื่นคน มีประชาชนที่ได้รับผลกระทบหรือประสบความเดือดร้อนมากกว่า 3 ล้านกว่าครัวเรือน หรือประมาณ 10 ล้านคน บนพื้นที่ครอบคลุมมากกว่าครึ่งประเทศ (40 กว่าจังหวัด)

ความสูญเสียที่เกิดขึ้นจากภาคธุรกิจและภาคอุตสาหกรรม มีมากกว่า 3 แสนล้านบาท ความสูญเสียที่ถือว่ามีความรุนแรงไม่แพ้ภาคส่วนอื่นๆ คือ ภาคเกษตรกรรมที่เป็นพื้นที่เพาะปลูกข้าว พืชสวน และพืชผักอื่นๆ ผมเข้าใจว่า ความสูญเสียที่ยิ่งใหญ่ คือ “การเสียขวัญและความสะเทือนต่อชีวิตจิตใจของผู้ที่ต้องประสบอยู่ในภัยพิบัติน้ำท่วม ทั้งบ้านเรือน เรือกสวนไร่นา และทรัพย์สินทั้งหลายต้องจมน้ำ ผู้คนที่ประสบชะตากรรมนี้ต้องอพยพอย่างโกลาหลเพื่อหนีน้ำไปอาศัยอยู่ตามศูนย์พักพิงต่างๆ ภาวะผู้คนต่างหวั่นวิตกและรู้สึกไม่มั่นคงในชีวิตต้องขวนขวายในการหาเสบียงต่างๆ ทั้ง ข้าว ปลา อาหาร น้ำดื่ม และสิ่งของเครื่องใช้”

ผมเคยไปห้างใหญ่ๆ ช่วงที่น้ำยังไม่ท่วมมากนัก เช่น บิ๊กซี เทสโก้ โลตัส และร้านสะดวกซื้อ อย่างเซเว่น อีเลฟเว่น พบว่ามีผู้คนจำนวนมากหลั่งไหลเข้าไปกวาดซื้ออาหาร น้ำดื่ม และสินค้าบริโภคที่จำเป็นจนหมดเกลี้ยง

ผมยังไม่แน่ใจนักว่า เราจะรู้สึกร่วมกันได้แล้วหรือยังว่า นี่คือ “ภัยพิบัติของชาติ” ที่ทุกคนจะต้องมีส่วนร่วมในการกู้ชาติ กู้แผ่นดิน และกู้ความสูญเสียของทุกภาคส่วนให้กลับคืนมา โดยเฉพาะการทบทวนและการออกแบบพัฒนาประเทศกันใหม่ ที่จะไม่ส่งผลกระทบต่อการก่อให้เกิดภัยพิบัติในอนาคต ทั้งในแง่ภัยพิบัติที่อาจะเกิดขึ้นจากน้ำท่วม ภาวะวิกฤตจากโลกร้อนและวิกฤตทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ทั้งดิน น้ำ ป่า การขาดแคลนพืชพรรณธัญญาหาร เป็นต้น

อยากให้ฝ่ายการเมืองในฐานะที่เป็นผู้กำหนดนโยบายพัฒนาประเทศ และกำหนดทิศทางประเทศและนโยบายของสภาพัฒน์และส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง ลองช่วยกันตั้งสติทบทวนการพัฒนาที่มุ่งแต่การขยายตัวทางเศรษฐกิจ (Economic Growth) หรือใช้แนวทางการพัฒนาประเทศที่มุ่งเน้นกระแสหลัก (Main Stream Economic) โดยเฉพาะการเร่งความเจริญเติบโตของภาคอุตสาหกรรม การเกิดขึ้นของนิคมอุตสาหกรรม จนลืมความสมดุลของธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ขาดการจัดการผังเมืองที่สมดุลและเหมาะสม ว่านิคมอุตสาหกรรมควรจะจัดวางในพื้นที่ใด

การหันมาจัดระบบผังเมืองประเทศและการจัดโซน (Zoning) อันเกี่ยวกับการจัดการเมืองและพื้นที่เขตอุตสาหกรรมไว้ในพื้นที่ใดบ้าง เขตเกษตรกรรมอู่ข้าว อู่น้ำในแต่ละโซนจะอยู่ที่ใด รวมทั้งการบริหารจัดการน้ำ ทั้งเขื่อนรองรับน้ำ ลำคลอง เพื่อจัดระบบการไหลของมวลน้ำ สายน้ำ ย่อมต้องศึกษาข้อมูล โดยให้ประชาชน ชุมชนและท้องถิ่นร่วมเรียนรู้กันอย่างจริงจัง ผมไม่แน่ใจนักเช่นกันว่า วิกฤตภัยพิบัติจากน้ำท่วมใหญ่ครั้งนี้ จะช่วยให้นักการเมืองทั้งฝ่ายค้านและฝ่ายรัฐบาลหยุดทะเลาะใส่ร้ายป้ายสีและเล่นการเมืองเพื่อการเมือง

กล่าวคือ เอาแต่ประโยชน์ของตนเองและพ้อง และที่สำคัญระบบราชการจะต้องปรับตัวใหม่ที่ต้องทันเหตุการณ์ หยุดทำงานแบบเช้าชามเย็นชาม หรือมัวแต่ตอบสนองฝ่ายการเมือง จนลืมประโยชน์ของชาติและประเทศ

โดยเฉพาะการร่วมกันคำนึงถึงธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมมากกว่าความเติบโตทางเศรษฐกิจเพื่อลดความสูญเสีย