พระพุทธศาสนาจะเจริญมั่นคงในสหรัฐอเมริกาในอีก 50 ปีข้างหน้า

...สมาน สุดโต

พระพุทธศาสนาจากเมืองไทยเริ่มลงหลักปักฐานในประเทศสหรัฐอเมริกา เมื่อปี 2512 โดยพระครูวชิรธรรมสาธิต จากวัดทุ่งสาธิต และพัฒนาเป็นวัดไทยลอสแองเจลิส ในเวลาต่อมา นับถึงปัจจุบันเป็นเวลากว่า 40 ปีแล้ว มีวัดไทยโดยเฉพาะจากคณะสงฆ์มหานิกาย ภายใต้ธงสมัชชาสงฆ์ไทย เกิดขึ้นมาอีก 86 วัด เมื่อเป็นเช่นนี้ทำให้เห็นแนวโน้มที่ดีว่า พระพุทธศาสนาจะเจริญเติบโตอย่างมั่นคงและยั่งยืนในสหรัฐอเมริกาในอีก 50 ปีเป็นแน่แท้

เจ้าคุณพระวิเทศธรรมกวี หรือเจ้าคุณประเสริฐ ซึ่งเป็นพระธรรมทูตและเจ้าอาวาสวัดพุทธานุสรณ์ สหรัฐอเมริกา ตั้งแต่ปี 2526 กล่าวกับโพสต์ทูเดย์ด้วยความมั่นใจว่า ที่พระพุทธศาสนาจะเจริญมั่นคงในสหรัฐอเมริกาเพราะพระพุทธศาสนามีคำสอนที่เป็นเหตุเป็นผล สามารถตอบคำถามได้ทุกอย่าง สอดคล้องกับนิสัยและวัฒนธรรมชาวอเมริกันที่มีการศึกษา ใจเปิดกว้าง และแสวงหาของดีๆ มาเติมเต็มชีวิตและจิตใจ

]ศิษย์สมเด็จฯ

การที่ผมมีโอกาสกราบนมัสการพระวิเทศธรรมกวี หรือเจ้าคุณประเสริฐ แห่งวัดพุทธานุสรณ์ สหรัฐอเมริกา และได้ข้อมูลมาเสนอท่านผู้อ่าน ก็เพราะท่านเจ้าคุณนั้นเป็นศิษย์รูปหนึ่งของสมเด็จพระมหาธีราจารย์ (นิยม ฐานิสฺสโร) หนึ่งในคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช กรรมการมหาเถรสมาคม และเจ้าใหญ่คณะหนกลาง เจ้าอาวาสวัดชนะสงคราม เมื่อสมเด็จพระมหาธีราจารย์ทำบุญอายุวัฒนมงคล 86 ปี เมื่อวันที่ 11 ก.พ. 2553 ท่านจึงเดินทางมาจากสหรัฐอเมริกาเพื่อร่วมงาน ในฐานะที่เป็นศิษย์กตัญญูรูปหนึ่ง

ท่านเจ้าคุณวิเทศธรรมกวี ซึ่งไปประจำอยู่ที่สหรัฐอเมริกา ตั้งแต่พ.ศ. 2525 กล่าวว่า วัดมหานิกายในสหรัฐอเมริกาตามบัญชีปัจจุบันมีประมาณ 86 วัด และกำลังเสนอเข้ามาอีก 4 วัด เพื่อเข้าเป็นสมาชิกสมัชชาสงฆ์ไทย

วัดที่จะสังกัดสมัชชาสงฆ์ไทยได้ต้องเป็นวัดที่ได้รับอนุญาตจากรัฐบาลประจำรัฐนั้นๆ ให้ตั้งเป็นองค์กรการกุศลที่ไม่แสวงหากำไร ต้องได้รับการยกเว้นภาษีจากรัฐบาลกลาง และวัดตั้งในเมืองใดเมือง หรือเทศบาลนั้นอนุญาตก็เป็นวัดได้ การได้รับอนุญาตหรือไม่เป็นเรื่องยากพอสมควร เพราะเมือง หรือเทศบาลต้องคุมคุณภาพชุมชน หรือหมู่บ้านของเขา ถ้าเราทำไม่ได้มาตรฐานแบบเขาก็ไม่ได้ แม้ว่าขั้นตอนขอตั้งวัดไม่ยุ่งยากก็ตาม

]วัดไทยใน 30 รัฐ

ส่วนวัดไทย 86 วัดที่อยู่ในเครือสมัชชาสงฆ์ไทยนั้นกระจายอยู่ตามรัฐต่างๆ 30 กว่ารัฐด้วยกัน โดยจุดใหญ่ๆ จะอยู่ฝั่งตะวันตกและฝั่งตะวันออกและฝั่งตะวันออกเฉียงใต้

การเกิดของวัดในสหรัฐอเมริกาเป็นไปตามความประสงค์ทั้งสองฝ่าย คือ พระและชาวบ้านที่เป็นคนไทยมีอุดมการณ์ร่วมกัน

ยกเว้นวัดหนึ่งซึ่งเป็นวัดที่เป็นฝรั่งล้วน คือ วัดอภัยคีรี เป็นสาขาของวัดหลวงพ่อชา วัดนี้บวชฝรั่ง สอนฝรั่งด้วยกัน ทางคณะสงฆ์ที่เป็นคนไทยให้การสนับสนุนทุกรูปแบบ พระทุกรูปโดยเฉพาะเจ้าอาวาสต้องมาศึกษาที่วัดหนองป่าพง อุบลราชธานี โดยเฉพาะท่านปสันโน เจ้าอาวาสรูปปัจจุบันเคยเป็นเจ้าอาวาสวัดป่านานาชาติ อุบลราชธานี มาก่อน

ในด้านการเผยแผ่พระพุทธศาสนานั้น เจ้าคุณบอกว่าควรใช้คำว่าแล้วแต่จึงจะถูก เพราะพระทำสิ่งที่สังคมประสงค์ สังคมในสหรัฐเป็นสังคมที่เชื่อเรื่องพื้นๆ ก็มี เป็นสังคมวิชาการก็มี ในขณะที่คนไทยในสหรัฐอเมริกานั้นมีหลากหลาย เป็นนักวิชาการ เป็นมืออาชีพ เป็นวิศวกร หมอ และพยาบาล เป็นสังคมที่แข็งแรงมาก บางคนเรียนจบอยู่ที่นั่นเลย หรือตั้งใจไปประกอบอาชีพที่นั่น

แต่มีสิ่งหนึ่งที่สังคมไทยที่นั้นโหยหาคือ วัฒนธรรมไทย เมื่อไปอยู่ต่างประเทศจะเห็นคุณค่าและภูมิใจในความเป็นไทยมาก เรื่องนี้พิสูจน์ได้ เมื่อเข้าไปในบ้านคนไทยจะเห็นเครื่องตกแต่งเป็นไทยหนาตามาก ทั้งๆ ที่อยู่ในเมืองไทยจะเห็นรูปฝรั่งติดฝาบ้านก็ตาม ทั้งนี้เพราะวัฒนธรรมไทยและสถาบันหลักไม่ว่าชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์มีมาตรฐานที่ทุกคนยอมรับ

ท่านกล่าวด้วยความมั่นใจว่า ศาสนาพุทธเป็นศาสนาที่ทุกคนจับตามอง เป็นศาสนาที่ดีที่สุดในปัจจุบัน หากมองในแง่ความเชื่อแล้วไม่มีศาสนาไหนเทียบศาสนาพุทธ โดยเฉพาะศาสนาพุทธแบบของคนไทยเป็นที่สนใจของคนทั่วไปมาก ที่เขาสนใจเราเป็นพิเศษเพราะการปฏิบัติ ซึ่งพระที่นั่นไม่ได้ปฏิบัติแตกต่างจากเมืองไทย รักษาความเป็นไทยได้เกือบ 100% จะแตกต่างบ้างเล็กน้อยเท่านั้น เพื่อให้เหมาะหรือเข้ากับท้องถิ่นได้ เช่นจัดที่นั่งในโบสถ์ก็ตั้งเก้าอี้เพื่อให้ท่านที่นั่งแบบไทยลำบากได้รับความสะดวก เป็นต้น

ท่านพูดอย่างจริงจังว่า คนไทยที่อยู่ต่างประเทศนั้น เข้าวัดมากกว่าคนไทยในประเทศไทย เพราะไม่มีสถานที่ที่จะสนองความต้องการด้านจิตใจเท่ากับวัด แต่ละท่านเมื่อถึงวันเกิดพ่อแม่ในเมืองไทย หรือถึงวันตายปู่ย่าตายายก็ไปทำบุญที่วัด

]สมัชชาสงฆ์ไทย

เมื่อถามเรื่องการปกครองสงฆ์ในสหรัฐ ท่านเจ้าคุณบอกว่า ประทับใจที่กรรมการมหาเถรสมาคมเมตตาพระธรรมทูตมาก เพราะพระที่ไปสหรัฐอเมริกาส่วนมากต้องผ่านกองงานพระธรรมทูต มีสิทธิถือพาสปอร์ตทางราชการด้วยกันทุกรูป การมีพาสปอร์ตทางราชการเป็นประโยชน์ในการได้วีซ่า ซึ่งแต่ก่อนนั้นได้ถึง 5 ปี

แต่ปัจจุบันทางการสหรัฐมีกฎหมายออกมาใหม่ พระที่จะได้วีซ่าอาร์ 1 ต้องผ่านการตรวจสอบจากกองตรวจคนเข้าเมืองท้องถิ่นก่อน หากเขาไม่อนุมัติก็ไม่ได้วีซ่า เจ้าหน้าที่กองตรวจคนเข้าเมืองจะเข้าไปตรวจทุกวัดเพื่อดูความต้องการว่าต้องการพระเท่าไร ปีที่แล้วนำมาเท่าไร เมื่อ 5 ปีที่แล้วคุณทำอะไรบ้าง นำมากี่รูป เขาตรวจทุกอย่างแม้กระทั่งที่อยู่อาศัย เหมือนตั้งบริษัทแล้วขอผู้ชำนาญจากต่างประเทศมาปฏิบัติงาน เขาต้องดูว่าบริษัทนั้นเหมาะหรือเปล่าที่จะจ้างคนเพิ่ม

เมื่อได้รับอนุมัติแล้วจึงจะได้ส่งเรื่องให้พระในเมืองไทยดำเนินการ เราเองก็ไม่มีปัญหา เป็นระเบียบของเขา แม้จะอึดอัดบ้างก็เพียงเล็กน้อยเท่านั้น

การที่เขาออกระเบียบใหม่มาก็เพื่อความมั่นคง ป้องกันไว้ก่อน และใช้กับทุกศาสนา ไม่มีข้อยกเว้น

ส่วนสมัชชาสงฆ์ไทยนั้นตั้งขึ้นโดยพระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต) เมื่อท่านไปปฏิบัติศาสนกิจที่นั่น สมัชชาเป็นองค์กรประชุมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกันในการประชุมประจำปี และพวกเราก็ดูแลกันด้วยพระธรรมวินัย และตามกฎหมายประเทศนั้นๆ

สมัชชาสงฆ์ไทยจะมีกรรมการมาจากการเลือกตั้ง ที่มีการเลือกตั้งในเดือนมิ.ย.ทุกปี โดยเลือกประธาน 1 รูป รองประธาน 2 รูป เลขาธิการ 1 รูป รองเลขาธิการ 1 รูป นอกจากนั้นมีกรรมการ 8 รูป ส่วนเหรัญญิกเป็นฆราวาส

ยังมีประชุมวิสามัญปีละ 2 ครั้งในเดือนก.ย. และมี.ค. พร้อมทั้งมีอนุกรรมการแผนกต่างๆ ด้วยอีกหลายแผนก โดยตัวเจ้าคุณประเสริฐนั้นเป็นประธานฝ่ายอนุเคราะห์พระธรรมทูต มีหน้าที่ให้สวัสดิการและสงเคราะห์พระธรรมทูตที่อยู่ในสำนักเล็กๆ เมื่อเจ็บไข้ได้ป่วย ส่วนสำนักใหญ่ๆ นั้นเขาจัดประกันสุขภาพให้อยู่แล้ว

ปัจจุบันพระสงฆ์ไทยมหานิกาย อยู่ในสหรัฐอเมริกาจำนวน 450 รูป ส่วนมากจบปริญญาตรี ที่จบปริญญาเอกมีไม่น้อยกว่า 20% นอกนั้นจบ ป.ธ. 9 หรือปริญญาโท

]สร้างวัดพุทธานุสรณ์

ท่านเจ้าคุณไปอยู่สหรัฐอเมริกาเมื่อพ.ศ. 2525 เคยไปอยู่วัดแห่งหนึ่งก่อน 1 ปีแล้วออกมาสร้างวัดพุทธานุสรณ์เมื่อพ.ศ. 2526 ปัจจุบันที่วัดมีพระ 7 รูป ในจำนวนนั้นพระกิตติสารเมธี ได้ย้ายมาเป็นเจ้าอาวาสวัดดาวดึงส์ กทม. หลังจากอยู่ที่วัดพุทธานุสรณ์มา 8 ปี แต่ยังมีฐานะเป็นกรรมการวัดพุทธานุสรณ์

การที่ท่านเจ้าคุณไปอยู่สหรัฐอเมริกาก็เพราะเป็นพระทำงาน เมื่อมีงานใหม่ เจ้าอาวาสไม่ขัดข้องก็ไป ทั้งๆ ที่หนแรกตั้งใจไปเพียง 6 เดือน หากแต่ได้กรีนการ์ด เป็นเรสซิเดนท์ ประกอบกับมีคุณสมบัติที่เขาต้องการคือพูดภาษาลาวได้ ทั้งนี้เพราะผู้ลี้ภัยชาวพุทธเข้าไปเยอะในช่วงนั้น จึงต้องอยู่นานจนถึงบัดนี้

ท่านอยู่เมืองไทยมีฐานะเป็นผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดราชบูรณะ หรือวัดเลียบ เชิงสะพานพระพุทธยอดฟ้า เป็นนักเรียนเก่ามหาวิทยาลัยมคธ ประเทศอินเดีย เรียนจบปริญญาโท เมื่อพ.ศ. 2518

ส่วนชาติภูมินั้น ท่านมีชื่อเดิมว่า ประเสริฐ นามสกุล พันธุระ ฉายา กวิสฺสโร เกิดเมื่อวันที่ 15 ก.ค. 2489 ที่ จ.ร้อยเอ็ด เรียนจบ ป.4 แล้วบรรพชาเป็นสามเณรที่วัดบ้านเกิดเมื่อพ.ศ. 2500 ย้ายมาอยู่วัดราชบูรณะ พ.ศ. 2508

ปี 2511 อุปสมบทที่วัดชนะสงคราม โดยมีสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ฟื้น) วัดสามพระยาเป็นอุปัชฌาย์ พระคุณาจารวัตร (พระราชพฤฒาจารย์) วัดราชบูรณะ เป็นพระกรรมวาจาจารย์ และพระราชโมลี ปัจจุบันคือสมเด็จพระมหาธีราจารย์ เป็นพระอนุสาวนาจารย์

เป็นพระราชาคณะที่พระวิเทศธรรมกวี พ.ศ. 2544

ท่านให้ข้อคิดสุดท้ายว่า อนาคตพระพุทธศาสนาในสหรัฐอเมริกาจะมีความเจริญรุ่งเรือง มั่นคงใน 50 ปี หรือ 100 ปีข้างหน้าอย่างแน่นอน ประเทศนี้จะเป็นแหล่งศาสนาพุทธที่ใหญ่ที่สุด เพราะพุทธศาสนามีคำสอนที่พิสูจน์ได้ เป็นวิทยาศาสตร์ ประกอบด้วยเหตุและผล ไม่มีศาสนาไหนเทียบได้กับศาสนาพุทธในปัจจุบัน เป็นศาสนาที่ตอบคำถามได้ทุกอย่าง