จุดประกายหลักสูตรประจำถิ่นอนาคตตัวเองกำหนด

หลายฝ่ายยังรอดูแนวทางในการปฏิบัติที่ชัดเจน จึงยังไม่มีเสียงวิพากษ์วิจารณ์แนวคิดที่

โดย...ธเนศน์ นุ่นมัน

หลายฝ่ายยังรอดูแนวทางในการปฏิบัติที่ชัดเจน จึงยังไม่มีเสียงวิพากษ์วิจารณ์แนวคิดที่ วรวัจน์ เอื้ออภิญญกุล รมว.ศึกษาธิการ คนใหม่แบ่งงานให้ รมช.ศึกษาธิการ อีก 2 คน แยกความรับผิดชอบดูแลเป็นรายภูมิภาค โดยยึดพื้นที่ (Area Base) เป็นปัจจัยหลัก ผลักดันให้อุดมศึกษาจะต้องทำหน้าที่เป็นผู้นำการศึกษาขั้นพื้นฐาน

ขณะที่ ศิริชัย กาญจนวาสี คณบดีคณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ระบุว่า แนวทางดังกล่าวเป็นเสมือนอุดมคติของการจัดการศึกษาที่ไม่ว่าใครก็อยากไปให้ถึง เพราะน่าจะตอบโจทย์ความต้องการของแต่ละภูมิภาคได้ดีที่สุด

“เป็นเรื่องที่ดีแน่หากพื้นที่นั้นๆ ได้มหาวิทยาลัยที่มีความเชี่ยวชาญทั้งด้านหลักสูตร การสอน การวัดประเมินผล และเข้าใจถึงสภาพปัญหาของท้องถิ่น” ศิริชัย กล่าว

ศิริชัย ขยายความว่า เรื่องหลักสูตรในที่นี้ หมายถึงหลักสูตรสถานศึกษาที่แยกจากหลักสูตรที่กำหนดจากส่วนกลาง นั่นก็คือ หลักสูตรเกี่ยวกับทักษะด้านอาชีพนั่นเอง

ศิริชัย ชี้ว่า บทบาทในการเติมเต็มเรื่องนี้อาจมองได้จากงานวิจัยของคณะครุศาสตร์ ซึ่งค่อนข้างสอดคล้องกับโจทย์ดังกล่าว

งานวิจัยนี้ชี้ให้เห็นว่า การส่งเสริมอาชีพจำเป็นที่จะต้องสอดแทรกไว้ตั้งแต่ช่วงชั้นที่ 1 (ป.1-3) เพื่อให้เด็กวัยนี้ตระหนักว่า “อาชีพ” เป็นสิ่งสำคัญสำหรับตัวเองในอนาคต โดยเมื่อถึงช่วงชั้นที่ 2 (ป.4-6) ก็ควรจะมีแนวทางที่กระตุ้นให้สำรวจความต้องการของตัวเอง รู้ว่าตัวเองสนใจอะไร หากโรงเรียนส่งเสริมเรื่องนี้ได้ ก็จะสอดรับช่วงชั้นที่ 3 (ม.1-3) ที่จะพบว่าถนัดอะไร จนถึงช่วงชั้นที่ 4 (ม.4-6) ก็จะยิ่งมีความชัดเจนในเป้าหมายทางอาชีพที่วางไว้ยิ่งขึ้นและพร้อมที่จะออกไปสู่สังคม

“ยอมรับความจริงว่า เด็กทุกคนไม่สามารถเรียนต่อในระดับมหาวิทยาลัยได้ ทั้งข้อจำกัดด้านที่นั่งเรียน โรงเรียนในบางพื้นที่หลังจากจบ ม.ปลาย 70-80% ไม่ได้เรียนต่อ พวกเขาจึงควรได้รับการเตรียมพร้อมเรื่องนี้ โดยมีมหาวิทยาลัยคอยเป็นผู้ประสาน” ศิริชัย ระบุ

ในความเห็นของศิริชัย การผลักดันให้ท้องถิ่นเข้ามามีบทบาทกำหนดหลักสูตรการศึกษา ถือเป็นแนวทางที่แผนการศึกษาเดินมาถูกทางแล้ว หลักสูตรที่วาดหวังไว้ว่าเหมาะกับพื้นที่ ก็ไม่น่าจะเป็นเรื่องยากนัก มหาวิทยาลัยบางแห่งมีศักยภาพพอที่จะดำเนินการได้ แต่ก็ยังมีอุปสรรคสำคัญหลายด้านรออยู่ข้างหน้า

“เรื่องจัดหลักสูตรให้ถูกโฉลกกับพื้นที่ บ้านเรายังไม่มีโมเดลความสำเร็จเลย ขณะที่หลายประเทศมีการใช้แนวทางฝากการศึกษาไว้กับพื้นที่ ซึ่งมีนักการเมืองท้องถิ่น เอ็นจีโอด้านการศึกษา กรรมการพื้นที่ ผู้บริหารโรงเรียน ร่วมกันเป็นบอร์ดบริหารโรงเรียนและจัดหลักสูตรได้ โดยไม่ต้องให้ส่วนกลางตัดสินใจว่าจะเรียนอะไร แต่เมื่อนำมาใช้ในบ้านเราก็ติดปัญหาอีกหลายด้าน เช่น เรื่องนักการเมืองท้องถิ่นแอบอิงผลประโยชน์ เรื่องระบบเส้นสายที่จะสั่นคลอนไปทั้งระบบ สุดท้ายก็นำไปสู่การศึกษาที่ไม่มีคุณภาพและล้มเหลวในเรื่องนี้” คณบดีคณะครุศาสตร์ กล่าว

ศิริชัย ทิ้งท้ายว่า สิ่งที่ต้องทำคือความตั้งใจจริงของผู้บริหารและทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง ที่ต้องเห็นภาพร่วมกันให้ได้ว่า หากขับเคลื่อนให้ชุมชนจัดการการศึกษาท้องถิ่นสำเร็จ สิ่งที่จะตามมาคือชุมชนสามารถดึงทรัพยากรบุคคลให้อยู่ในพื้นที่เพื่อพัฒนาชุมชนตัวเองได้ โดยไม่ต้องย้ายถิ่นฐานไปตามแหล่งงาน

นี่น่าจะเป็นเป้าหมายความสำเร็จที่ รมว.ศึกษาธิการ ไม่ว่าจะเป็นใคร คนไหนก็ตาม ควรจะวางไว้