สำนักงานปฏิบัติการภูมิภาค (Regional Operating Headquarters)

...สมชาย สกุลสุรรัตน์

สำนักงานปฏิบัติการภูมิภาค หรือที่นิยมเรียกตามชื่อย่อภาษาอังกฤษว่า ROH นั้น เป็นสำนักงานหลักในระดับภูมิภาคของบริษัทข้ามชาติ ที่ตั้งขึ้นเพื่อให้บริการกับสำนักงานเครือข่ายในภูมิภาคเดียวกันสำหรับกิจกรรมบางประเภท เช่น การบริหารงานทั่วไป การวางแผนการตลาดและตราสินค้า การจัดการทรัพย์สินทางปัญญา การวิจัยพัฒนา การจัดซื้อจัดหาและกระจายสินค้า การให้คำปรึกษา และ/หรือการให้บริการด้านการบริหารเงินกับสำนักงานในภูมิภาค

ปกติแล้วบริษัทข้ามชาติมักจะเลือกตั้งสำนักงานลักษณะนี้ในประเทศที่กำหนดเงื่อนไขที่จะได้รับสิทธิประโยชน์ทางภาษี หรือสิทธิประโยชน์รูปแบบอื่นที่ไม่ใช่ภาษีไว้ไม่เข้มงวดและยากแก่การปฏิบัติตามจนเกินไป และ/หรือประเทศที่ให้สิทธิประโยน์ทั้งด้านภาษีและไม่ใช่ภาษีสูงสุดแก่ผู้ประกอบการ

ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้นี้ ประเทศที่บริษัทข้ามชาติเลือกที่จะเข้าไปตั้งสำนักงานปฏิบัติการภูมิภาคมากที่สุดคงได้แก่ สิงคโปร์เจ้าเก่า ซึ่งนอกเหนือจะกำหนดเงื่อนไขไว้ไม่เข้มงวดเกินไป และให้สิทธิประโยชน์ทางภาษีแก่ผู้ลงทุนค่อนข้างมากแล้ว ยังเป็นประเทศที่พอจะพูดได้เต็มปากเต็มคำว่าปลอดคอร์รัปชัน กฎหมายชัดเจน ประชากรมีความรู้ค่อนข้างดี ใช้ภาษาอังกฤษเป็นภาษาประจำชาติ ทำให้ง่ายต่อการที่บริษัทข้ามชาติจะเข้าไปดำเนินการ

อย่างไรก็ตาม สิงคโปร์เป็นประเทศที่มีขนาดเล็ก ค่าครองชีพแพง และมีคุณสมบัติของความเป็นโรงเรียนประจำที่มีวินัยที่เข้มงวด ทำให้บริษัทข้ามชาติหลายแห่งเลือกที่จะมาเปิดสำนักงานในประเทศไทย ซึ่งมีอะไรต่อมิอะไรให้ตื่นเต้นได้ทั้งปี อาหารอร่อย ค่าครองชีพต่ำ ผู้บริหารสามารถจ้างแม่บ้าน (จริงๆ) และคนขับรถไว้รับส่งลูกเมียไปโรงเรียน ไปจ่ายตลาด เพราะค่าจ้างแรงงานถูก มีโรงเรียนนานาชาติมากมาย หลายแห่งที่มีมาตรฐานระดับนานชาติ และมีสนามกอล์ฟสวยให้เล่นได้ทั้งปี ทั้งกลางวันและกลางคืน (ตรงนี้พูดจริงนะครับไม่ได้กลอนพาไป)

ว่ากันตามความจริงแล้ว ผมเชื่อว่าถ้าประเทศไทยสามารถให้สิทธิประโยชน์ต่างๆ ในระนาบเดียวกับสิงคโปร์แล้ว คงไม่มีใครไม่อยากจะตั้งสำนักงานในสิงคโปร์ เพื่อให้บริการกับเครือข่ายในประเทศในภูมิภาคนี้ แต่เผอิญที่ผ่านมาเรากำหนดเงื่อนไขและคุณสมบัติ เช่น ผู้ที่ประสงค์จะประกอบธุรกิจการให้บริการแก่เครือข่ายในภูมิภาค จะต้องมีรายได้จากการให้บริการในต่างประเทศไม่น้อยกว่า 50% ของรายได้รวม ซึ่งหมายความว่า ถ้าบริษัทข้ามชาติรายใดเข้ามาลงทุนในประเทศไทยและมีรายได้ในประเทศไทยมาก จะไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่กำหนด เพื่อให้ได้รับสิทธิประโยชน์ต่างๆ ทั้งๆ ที่อุตส่าห์เข้ามาลงทุนสร้างรายได้สร้างงานให้กับคนไทย

ถามว่า การส่งเสริมให้บริษัทข้ามชาติเข้ามาประกอบธุรกิจให้บริการกับบริษัทเครือข่ายในต่างประเทศ โดยให้สิทธิประโยชน์ต่างๆ นั้น ประเทศไทยจะได้รับผลประโยชน์ใดตอบแทน

คำตอบเรื่องนี้ยากที่จะมองเห็น เพราะการให้สิทธิประโยชน์ต่างๆ นั้น ไม่ใช่เป็นการลดรายได้ของรัฐลง แต่เป็นการสร้างรายได้ให้รัฐเพิ่มขึ้นไม่มากก็น้อย เช่น การเก็บภาษีเงินได้นิติบุคคลของ ROH ที่ 10% นั้น เป็นการเก็บจากรายได้ที่มีต้นกำเนิดมาจากต่างประเทศ ถ้าไม่มีสำนักงาน ROH ในประเทศไทย เราก็ไม่ได้รับเงินภาษีอากรนี้แม้แต่บาทเดียว

หรือปัจจุบันมีการยกเว้นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาให้กับผู้บริหารต่างชาติที่เข้ามาทำงานในสำนักงานในประเทศไทย 4 ปีต่อเนื่องกัน ถ้าไม่มีสำนักงาน ROH ก็ไม่มีผู้บริหารเข้ามาทำงานจ่ายภาษีให้รัฐบาลไทย แต่การยกเว้นภาษีให้ถ้าทำงานในประเทศไทยต่อเนื่องกัน 4 ปีนั้น

อย่างน้อยถ้าผู้บริหารและครอบครัวไปจับจ่ายใช้สอย ซื้อสินค้า และบริการในประเทศ รัฐก็ยังมีรายได้จากภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับสินค้าและบริการเหล่านั้น ที่สำคัญต้องมีการว่างจ้างพนักงานจำนวนไม่น้อยที่เป็นคนไทย เพราะคงไม่มีบริษัทข้ามชาติแห่งใดจ้างฝรั่งหรือญี่ปุ่นเข้ามาเป็นพนักงานบัญชีหรือรับส่งเอกสารแน่ๆ โดยปกติเขาจะส่งเข้ามาเฉพาะผู้บริหารระดับสูงและผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านเท่านั้น เพื่อเป็นการประหยัดค่าใช้จ่าย

การอนุญาตให้บริษัทข้ามชาติเข้ามาประกอบธุรกิจนี้ จึงไม่มีประเด็นการเข้ามาแย่งชิงธุรกิจของคนไทยเหมือนกรณีที่กำลังพิพาทกันเรื่องธุรกิจค้าปลีก

เนื่องจากสำนักงานที่ตั้งขึ้นจะให้บริการแก่บริษัทเครือข่ายของบริษัทเหล่านั้นเองในต่างประเทศเท่านั้น ความจริงมองให้ดีกลับเป็นการแย่งงานของผู้คนในประเทศอื่นที่เครือข่ายเขาตั้งอยู่เข้ามาทำงานในประเทศไทย เช่น ให้คนไทยทำบัญชีให้ เรียกเก็บเงินให้ ตอบรับโทรศัพท์ ที่เรียกว่า Call Center ให้กับบริษัทเครือข่ายที่อยู่ต่างประเทศ

เอาไว้ฉบับหน้าเรามาดูความจำเป็นที่ไทยต้องปรับตัวกันต่อนะครับ