คำตอบในการอยู่ร่วมกับชุมชน

คำตอบสำหรับโรงงานอุตสาหกรรมที่ยังคงประกอบกิจการอย่างยั่งยืนอยู่ในวันนี้

โดย..วิฑูรย์ สิมะโชคดี

ปลัดกระทรวงอุตสาหกรรม

คำตอบสำหรับโรงงานอุตสาหกรรมที่ยังคงประกอบกิจการอย่างยั่งยืนอยู่ในวันนี้ และที่กำลังจะเกิดขึ้นใหม่ในวันพรุ่งนี้ อยู่ที่ “ความสามารถในการอยู่ร่วมกับชุมชุนอย่างปกติสุข” จริงๆ

วันนี้ขอยกตัวอย่างเป็นกรณีศึกษาสำหรับโรงงานต่างๆ สัก 1 โรงงาน คือ โรงงานโม่บดย่อยหินแห่งหนึ่งที่ตั้งอยู่ในพื้นที่ จ.นครศรีธรรมราช

แต่เดิมนั้นการดำเนินงานด้านสิ่งแวดล้อม (เกี่ยวกับการป้องกันฝุ่นละอองเพื่อไม่ให้รบกวนชาวบ้านเป็นหลัก) จะดำเนินการในลักษณะที่ทำเพียงเพื่อให้เป็นไปตามข้อกำหนด ที่สำนักงานสิ่งแวดล้อมแห่งชาติและกระทรวงอุตสาหกรรมกำหนดเป็นเงื่อนไขหรือแนวทางปฏิบัติไว้ให้เท่านั้น คือ ไม่ได้คำนึงถึงการประชาสัมพันธ์ เผยแพร่ข้อมูล และการเปิดโอกาสให้ชุมชนได้เข้ามามีส่วนร่วมกับการบริหารจัดการด้านสิ่งแวดล้อมมากนัก

ต่อมาผู้บริหารได้ปรับเปลี่ยนแนวความคิดใหม่ และตั้งวิสัยทัศน์ไว้ว่า “ปัจจุบันการทำธุรกิจอุตสาหกรรมมีความจำเป็นต้องดูแลสังคมและชุมชนไปพร้อมๆ กัน”

ดังนั้น ผู้บริหารจึงได้ปรับเปลี่ยนวิธีการดำเนินธุรกิจครั้งใหญ่ โดยคำนึงถึงงานป้องกันแก้ไขปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมและการดูแลรับผิดชอบชุมชนให้มากขึ้น การประกอบกิจการมีความโปร่งใสและตรวจสอบได้ ในขณะเดียวกันก็ยังให้ความสำคัญต่อการนำเสนอและประชาสัมพันธ์ข้อมูลให้ชุมชนรับทราบอีกด้วย

ผู้บริหารได้เริ่มต้นด้วยการตัดสินใจนำ “ระบบมาตรฐานการบริหารจัดการ” เข้ามาใช้เป็นแนวทางในการบริหารจัดการ โดยระบบมาตรฐานที่โรงงานนำเข้ามาใช้ ได้แก่

(1) ISO14001:2004 คือ ในปี 2553 โรงงานได้ดำเนินการตามระบบการบริหารจัดการด้านสิ่งแวดล้อม (ISO14001:2004) โดยได้รับการสนับสนุนจากศูนย์ส่งเสริมอุตสาหกรรมภาคที่ 11 จ.สงขลา ปัจจุบันได้รับการรับรองเรียบร้อยแล้ว

(2) CSRDPIM (ISO26000) หรือ “โครงการส่งเสริมอุตสาหกรรมเหมืองแร่ให้มีมาตรฐานสากลเพื่อความรับผิดชอบต่อสังคม” ประจำปี 2553 ของกรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ โดยผ่านการรับรองและได้รับเกียรติบัตรการปฏิบัติตามเกณฑ์มาตรฐานความรับผิดชอบต่อสังคม เมื่อวันที่ 3 ก.ค. 2553 แล้ว

(3) โรงโม่หินติดดาว โดยเข้าร่วมโครงการโรงโม่หินติดดาวของสำนักจัดการคุณภาพอากาศและเสียง กรมควบคุมมลพิษ อย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2552-2553 และในปี 2552 ได้รับใบประกาศให้เป็นโรงบดย่อยหินที่อยู่ในเกณฑ์ดี

เหตุผลที่ผู้บริหารตัดสินใจดำเนินการตามระบบมาตรฐานการบริหารจัดการสากลนั้น เพราะเชื่อมั่นว่าระบบเหล่านั้นไม่ได้สร้างภาระหรือความยุ่งยากให้แก่โรงงานเพิ่มขึ้น เพียงแต่ต้องอาศัยการปรับตัวเพื่อเตรียมความพร้อมในแต่ละด้านเท่านั้น

นอกจากการเข้าร่วมโครงการต่างๆ ที่เป็นการยืนยันได้ว่า โรงงานดูแลรับผิดชอบต่อชุมชนและสังคมอย่างเป็นมาตรฐานสากลแล้ว โรงงานเองยังได้จัดทำโครงการเพื่อคืนกำไรให้แก่ชุมชนและสังคมโดยแท้จริงด้วย

เช่น โครงการส่งเสริมอาชีพ การเลี้ยงปลานิลให้ชุมชน โครงการส่งเสริมสุขภาพ ส่งเสริมการกีฬาให้ชุมชน โครงการทะนุบำรุงศาสนา นำพนักงานร่วมกับชุมชนทาสีหอระฆัง เป็นต้น อีกทั้งยังได้จัดตั้งคณะกรรมการมวลชนสัมพันธ์ โดยมีตัวแทนจากชุมชนในพื้นที่ใกล้เคียงร่วมกับตัวแทนของโรงงาน เพื่อสร้างความสัมพันธ์อันดีระหว่างโรงงานกับชุมชน แลกเปลี่ยนรับฟังความคิดเห็นเรื่องร้องทุกข์จากชุมชน ให้การประชาสัมพันธ์ข้อมูลเกี่ยวกับการดำเนินกิจกรรมด้านสิ่งแวดล้อมและชุมชน รวมถึงข้อมูลด้านอื่นๆ ที่ตัวแทนชุมชนต้องการทราบ

ในปัจจุบัน (2554) โรงงานยังคงเข้าร่วมกิจกรรมต่างๆ ด้านสิ่งแวดล้อมและชุมชนอย่างต่อเนื่อง เช่น เข้าร่วมโครงการเหมืองแร่สีเขียว โครงการธรรมาภิบาลสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะโครงการล่าสุด คือ “โครงการอุตสาหกรรมสีเขียว” (Green Industry) ของกระทรวงอุตสาหกรรม ซึ่งผู้บริหารมองว่าโครงการนี้มีความสอดคล้องเหมาะสมกับสถานการณ์และกระแสของสังคมในปัจจุบันเป็นอย่างมาก ทั้งยังเป็นโครงการที่จะช่วยให้โรงงานอุตสาหกรรมสามารถอยู่ร่วมกับชุมชนในสังคมได้อย่างยั่งยืนในอนาคตอีกด้วย

ประโยชน์ที่เห็นได้ชัดของการดำเนินการตามโครงการที่เกี่ยวข้องกับสิ่งแวดล้อมและชุมชนที่เป็นรูปธรรมก็คือ การทำให้โรงงานสามารถสื่อสารกับชุมชนได้โดยตรง ได้รับฟังความคิดเห็นจากชุมชนเพิ่มมากขึ้น ช่วยลดความขัดแย้งระหว่างโรงงานและชุมชน ทำให้โรงงานได้รับความยอมรับและเข้าใจจากชุมชนมากขึ้น ทั้งยังช่วยสร้างภาพลักษณ์ที่ดีให้แก่ธุรกิจด้วย

เรื่องที่สำคัญที่สุดก็คือ การทำให้ธุรกิจสามารถดำเนินการและเดินร่วมไปกับชุมชนและสังคมรอบข้างได้อย่างมั่นคงและยั่งยืน

ทุกวันนี้ โรงงานจะต้องไม่ทำให้ชุมชนมองว่า เราเป็นผู้ร้ายที่มุ่งหวังแต่จะกอบโกยผลประโยชน์แต่เพียงฝ่ายเดียว แต่เราควรจะต้องพยายามผูกมิตร ช่วยเหลือจุนเจือต่อชุมชนและสังคมรอบข้างตามกำลังความสามารถของโรงงาน เพราะโรงงานที่อยู่รอดและเติบโตต่อจากนี้ไป จะมีก็แต่โรงงานที่เล่นบท “พระเอก” ครับผม!

&<2288;