ผู้จัดการรัฐบาล

คําว่า “ผู้จัดการรัฐบาล” เป็นคำที่สังคมไทยการเมืองสมัยใหม่

โดย..นครินทร์ เมฆไตรรัตน์ 

โดยเฉพาะอย่างยิ่งนักวิเคราะห์และผู้สื่อข่าวทางการเมืองรู้จักกันดีว่าเป็นตำแหน่งที่ไม่เป็นทางการ แต่มีความเป็นสถาบัน เพราะว่ามีความต่อเนื่อง กล่าวคือ เป็นผู้ที่มีอำนาจและมีความแข็งขันทำให้คณะรัฐมนตรีในครั้งหนึ่งๆ เกิดขึ้นได้เป็นจริงเป็นจังในทางรูปธรรมและทางปฏิบัติ

ในสมัยหนึ่งที่ลักษณะทางการเมืองยังคงเป็นแบบ “อำมาตยาธิปไตย” ตำแหน่งนี้หมายถึงผู้บัญชาการทหารบก เพราะมีอำนาจและคัดเลือกตัวบุคคลเข้าดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรี

ต่อมาเมื่อพรรคการเมืองผกผันกลายเป็นองค์กรนำทางการเมือง ตำแหน่งดังกล่าวตกไปเป็นของเลขาธิการพรรคการเมืองขนาดใหญ่ เช่น คุณเสนาะ เทียนทอง พล.ต.สนั่น ขจรประศาสน์ และคุณสุเทพ เทือกสุบรรณ เป็นต้น

มาในครั้งนี้พรรคเพื่อไทยมีบทบาทเป็นแกนนำอย่างมิต้องสงสัย และได้มีแถลงการณ์เมื่อหลายสัปดาห์ก่อนว่า ทางพรรคได้มอบหมายให้คุณจารุพงศ์ เรืองสุวรรณ เป็นผู้จัดการรัฐบาล ทำหน้าที่ประสานการจัดตั้งรัฐบาลผสม 6 พรรคการเมือง

อย่างไรก็ดี ผู้เขียนเข้าใจว่าคำประกาศนั้นน่าจะเป็นเพียงเศษกระดาษ อีกทั้งคงจะไม่มีใครเชื่อถือ เพราะตำแหน่งผู้จัดการรัฐบาลนั้นเป็นตำแหน่งที่ไม่เป็นทางการ เป็นผู้ที่มีความแข็งขันและมีอำนาจที่เป็นจริง เราจะประกาศหรือแต่งตั้งให้เป็นทางการและทำให้มีอำนาจแบบหลอกๆ ก็คงจะใช้การไม่ได้

ต่อมาพรรคเพื่อไทยได้มีมติอีกว่า ได้มอบหมายให้ท่านหัวหน้าพรรค คือ คุณยงยุทธ วิชัยดิษฐ และสส.บัญชีรายชื่อพรรคอันดับ 1 คือ คุณยิ่งลักษณ์ ชินวัตร เป็นผู้ที่มีอำนาจเต็มในการเลือกสรรบุคคลเข้ารับตำแหน่งทางการเมือง

อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัติเข้าใจว่าก็ไม่ได้เป็นเช่นนั้น เนื่องด้วยมีบุคคลและคณะบุคคลที่ไม่ได้ประกาศตัว ซึ่งอาจเรียกได้ว่าเป็นมือที่มองไม่เห็น เป็นบุคคลหรือคณะบุคคลที่แข็งขันและมีอำนาจเต็มต่อการเลือกสรรคนเข้ารับตำแหน่งทางการเมือง

บุคคล และในอันที่จริงเข้าใจว่าจะเป็นคณะบุคคลที่แข็งขันและมีอำนาจเต็มที่ทำหน้าที่ดังกล่าวนี้ เราเรียกได้เต็มปากว่าเป็นผู้จัดการรัฐบาล ซึ่งแสดงความต่อเนื่องและเป็นความเปลี่ยนแปลงทางการเมืองด้วยในบางลักษณะ

ความต่อเนื่องก็คือ การเมืองในขั้นสุดท้ายเป็นเรื่องหรือเป็นกิจการของผู้นำทางการเมืองเท่านั้น ซึ่งผู้นำดังกล่าวนี้มีอำนาจทางการเมือง เพราะเป็นผู้ควบคุมทรัพยากรทางการเมืองที่มีความสำคัญ ไม่ว่าจะเป็นพละกำลัง ทรัพย์สินเงินทอง ฯลฯ และในขั้นสุดท้ายคือตำแหน่งทางการเมืองของคณะบุคคลรวม 36 คน

ทั้งนี้ เราคงไม่ลืมว่าผู้ที่ประสงค์จะเป็นรัฐมนตรี และได้แสดงความจำนงไปนั้นมีจำนวนมากกว่า 36 คนอย่างไม่ต้องสงสัย แต่อำนาจทางการเมืองในขั้นสุดท้าย คือ การตัดสินว่าใครควรได้เป็นรัฐมนตรี และใครไม่ควรเป็นรัฐมนตรี คือ ควรมีบทบาทอยู่เฉพาะในสภาผู้แทนราษฎร หรืออยู่เฉพาะในวงของทีมที่ปรึกษา

กระนั้นก็ตาม หน้าที่และบทบาทของผู้จัดการรัฐบาลมิได้หมดสิ้นไปเฉพาะช่วงการจัดตั้งรัฐบาลเท่านั้น หากยังต้องมีอย่างต่อเนื่อง ที่สำคัญเป็น “กาวใจ” ตลอดเวลาที่รัฐบาลนั้นมีชีวิตอยู่ รวมทั้งในการปรับคณะรัฐมนตรี ซึ่งอาจมีเป็นระยะๆ หวังว่าจะทำให้เห็นคณะผู้จัดการรัฐบาลอย่างเป็นรูปธรรมมากขึ้นว่าใครรับผิดชอบต่อใคร ใครชักชวนใครมา ใครให้ใครออกทุน ฯลฯ มีความชัดเจนมากขึ้น