มงคลจากการสวดมนต์ไหว้พระ

...คุณสลิล

วันนี้นับเป็นวันดีของหลายๆ ท่าน เพราะเป็นทั้งวันขึ้นปีใหม่จีนและเป็นวันแห่งความรัก แต่วันใดๆ ที่เป็นวันดี ก็อาจดีเพราะชื่อ อาจดีเพราะเป็นวันที่ระลึกต่างๆ แต่สิ่งที่จะทำให้วันนี้เป็นวันดีจริง เป็นปัจจุบันได้ ก็คือ การที่ทำความดี ซึ่งยังมีความดีอย่างหนึ่งที่สามารถทำได้ไม่ยากและเป็นสิ่งที่เป็นมงคลยิ่งที่เดียว นั่นก็คือ การสวดมนต์ไหว้พระ

การสวดมนต์ไหว้พระนั้น เป็นศีลวัตรที่พุทธศาสนิกชนปฏิบัติสืบทอดกันมานาน เป็นความดีงาม เป็นของเก่าที่มีคุณประโยชน์ แม้บทสวดมนต์อาจจะมีความแตกต่างกันไปในแต่ละโอกาสและกลุ่มชน ล้วนมีเป้าหมายเดียวกัน คือ การบูชาพระรัตนตรัย การระลึกถึงคุณของไตรสิกขา การตั้งใจทำความดี มีศรัทธา ศีล สุตตะ จาคะ และปัญญา เป็นต้น ความจริงแล้วการสวดมนต์ไหว้พระมีคุณหลายอย่าง เป็นสิ่งที่ดีที่ควรประพฤติปฏิบัติให้เป็นประจำ วันนี้อยากจะนำมาเพียงบางแง่มุม พอให้เห็นเห็นถึงคุณค่าของการไหว้พระสวดมนต์และก่อให้เกิดวิริยะ เกิดศรัทธา จึงขอยกเอาเรื่องของมงคลสูตร ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสสอนไว้ว่า สิ่งใดเป็นมงคลอันสูงสุด

ทุกท่านคงเคยได้ฟัง มงคล 38 ประการ เพราะพระสงฆ์ท่านมักจะเจริญพระพุทธมนต์ด้วยบทมงคลสูตรนี้เป็นประจำในงานมงคลต่างๆ ขึ้นต้นว่า อเสวนา จ พาลานํ คือ การไม่คบคนพาล จนถึง เขมํ คือ จิตเกษม แต่เราอาจไม่ได้คิดว่า การกระทำมงคลอันสูงสุดประการใดประการหนึ่งใน 38 ประการนั้น สามารถกระทำได้ไม่ยากนัก เช่น โดยการไหว้พระสวดมนต์ ซึ่งถ้าจะสงเคราะห์การสวดมนต์ไหว้พระลงในมงคล 38 โดยละเอียดแล้ว อาจสงเคราะห์ได้หลายมงคล แต่ในที่นี้ขอยกมาเพียง 3 มงคล เรียกว่าเพียงสวดมนต์ไหว้พระ ก็ได้มงคลสูงสุดอย่างน้อยถึง 3 มงคลแล้ว เรียกว่าได้โชค 3 ชั้นเลยทีเดียว

มงคลข้อแรก คือ การบูชาบุคคลที่ควรบูชา (ปูชา จ ปูชนียานํ เป็น มงคลข้อที่ 3 ในมงคล 38) ก็ใครเล่าในโลกนี้และโลกไหนๆ จะเป็นผู้สมควรแก่การบูชามากกว่า พระพุทธเจ้า คือ พระพุทธ พระธรรมที่พระองค์ทรงตรัสรู้ ก็คือ ธรรมะและวินัย ธรรมะก็คือ พระสูตรและพระอภิธรรม พระวินัยก็คือพระวินัย รวมอยู่แล้วในพระไตรปิฎก และพระสงฆ์ หมายถึงหมู่ของพระอริยสงฆ์ คือ พระโสดาบัน พระสกทาคามี พระอนาคามีและพระอรหันต์ ทั้งที่ได้มรรคและได้ผล นั่นก็คือพระรัตนตรัย ก็สามสิ่งนี้ไม่ใช่หรือที่เราไหว้ ทั้งด้วยกายโดยการกราบ การนำเครื่องสักการบูชาถวาย ทั้งด้วยวาจาโดยบทสวดมนต์สรรเสริญคุณพระรัตนตรัย และด้วยใจที่เลื่อมใสศรัทธา ใครสวดมนต์ไหว้พระด้วยจิตใจเช่นนี้ ย่อมได้มงคลสูงสุดข้อนี้ คือ บูชาผู้ที่ควรบูชา

มงคลข้อที่สอง คือ การเคารพ (คารโว เป็น มงคลข้อที่ 22 ในมงคล 38) การสวดมนต์ไหว้พระนั้น อาจเรียกได้ว่าเป็น พุทธคารวตา ธัมมคารวตา และสังฆคารวตา การเคารพทำได้โดยกาย วาจา ใจ อย่างไรก็ตามถ้าต้องการทำให้ครบในมงคลข้อนี้ ก็ควรเพิ่มเติมการเคารพในสิกขา คือ การปฏิบัติตาม เช่น รักษาศีล 5 ให้ดีด้วย นอกจากนั้นต้องเคารพในความไม่ประมาท คือ ทำอะไรมีสติ คำว่ามีสติไม่ใช้สติทั่วไปๆ เพราะเวลาจะผิดศีล เช่น จะขโมย จะโกง เขาต้องใช้สติ แต่นั่นไม่ใช่สติทางธรรม สติทางธรรมจะเกิดก็ต่อเมื่อจิตใจอยู่ในบุญกุศล นั่นคือสติเกิด การต้อนรับปฏิสัณฐานก็เป็นการเคารพประเภทหนึ่งเช่นกัน นั่นคือโดยย่อ เกี่ยวกับมงคลสูงสุด คือ ความเคารพ

มงคลข้อที่สาม คือ ความไม่เศร้าโศก (อโสกํ เป็น มงคลข้อที่ 36 ในมงคล 38) คนเราก็มีเรื่องให้ทุกข์โศกเศร้าใจกันเป็นธรรมดา เมื่อการเกิดมีขึ้นแล้ว การแตกสลาย การพลัดพราก การไม่ได้ดังใจ การประสบพบกันคนที่เราไม่ชอบใจ จึงมีการแก่ เจ็บป่วย และตายจึงมี ทั้งหมดก็เพราะเรายังเกิดมามีขันธ์ 5 คือ รูปนาม ยังยึดมั่นว่าเป็นเราเป็นของเรา จะทำอย่างไรให้ไม่โศก ก็ด้วยพระกรรมฐานนั่นเอง จิตจึงจะสงบได้ มีความสุขที่แท้จริงได้ กรรมฐานในที่นี้ท่านหมายถึงทั้งสมถะและวิปัสสนา โดยสมถะนั้นเป็นการทำให้เกิดความไม่โศกเพียงชั่วขณะ การไหว้พระสวดมนต์ก็อยู่ในกรรมฐานประเภทนี้ ได้แก่ พุทธานุสสติ ธัมมานุสสติ สังฆานุสสติ การไหว้พระสวดมนต์จึงทำให้จิตใจในขณะนั้นเป็นสุข คือ สงบจากกิเลส เพราะใส่ใจในบทสวดมนต์ ในการเคารพบูชา กุศลจิตเกิดก็ไม่ทุกข์ไปชั่วขณะ แต่สิ่งนี้ก็เป็นพื้นฐานในการเจริญวิปัสสนากรรมฐานต่อไป ดังนั้นก่อนทำสมาธิหรือวิปัสสนาท่านจึงให้ไหว้พระสวดมนต์เสียก่อน นี้คือความไม่โศก

เพราะมงคลอย่างน้อย 3 ชั้น เช่นนี้แหละการสวดมนต์ไหว้พระจึงทำให้เจริญเป็นสิริมงคล เป็นไปตามที่พระพุทธองค์ตรัสสอนไว้ ไม่ต้องไปเที่ยวตามหาบูชาเจ้าพ่อเจ้าแม่ หรือเกจิที่ไหน สวดมนต์ไหว้พระรัตนตรัยให้เป็นประจำเหมือนที่พระทำวัตรทุกเช้าทุกเย็นนั่นแหละ ความเป็นอุดมมงคลย่อมเกิดขึ้นแก่เรา เพราะเป็นการทำบุญกุศลที่ถูกต้องสมควรในพระศาสนานี้ เมื่อเราสร้างเหตุที่ดีเป็นประจำผลดีก็ย่อมจะต้องเกิดแก่เรา ขอเพียงให้ท่านมั่นคงในคุณความดี ตามพระธรรมคำสอนของพระผู้มีพระภาคเจ้า