แรงงานต้นทุน

หนึ่งในสินค้าส่งออกรายการใหญ่ของไทย คือ เครื่องปรับอากาศ

โดย..วีระศักดิ์ โควสุรัตน์

เพราะเราเป็นฐานผลิตให้กับแทบทุกยี่ห้อที่มีในตลาดโลก ทั้งแบรนด์อเมริกา แบรนด์ญี่ปุ่น และแบรนด์เกาหลี

ในปี 2552 แอร์ที่ผลิตจากไทยครองตลาดโลก 17.27% ทีเดียว

อย่างไรก็ดี นอกจากผลิตให้แบรนด์ชาวบ้านอื่นเขาแล้ว เรายังผลิตแอร์แบรนด์ไทยที่ประสบความสำเร็จที่สุดในอาเซียนด้วย แบรนด์ไทยเหล่านี้ ได้แก่ เซ็นทรัลแอร์ อมีน่า ซัยโจเดนกิ ยูนิแอร์ อิมิเน้นท์ และสตาร์แอร์

แม้แบรนด์ไทยเหล่านี้ส่วนใหญ่ขายในประเทศไทย แต่ก็มีแนวโน้มสดใสในการส่งออกด้วย

เราส่งออกเครื่องปรับอากาศไปสิงคโปร์ อินโดนีเซีย เวียดนาม มาเลเซีย ลาว และฟิลิปปินส์ ซึ่งส่วนใหญ่ร้อนเหงื่อตกเป็นปกติทั้งนั้น นอกจากนี้ยังส่งไปออสเตรเลีย ญี่ปุ่น อาร์เจนตินา ฮ่องกง และประเทศในตะวันออกกลางด้วย

ตู้เย็นก็เช่นกัน ไทยเป็นฐานการผลิตหลักของแบรนด์ญี่ปุ่นที่ใหญ่ที่สุดในอาเซียน

ตู้เย็นจากไทยได้ไปประจำครัวในอาเซียน ญี่ปุ่น ออสเตรเลีย บังกลาเทศ และประเทศในตะวันออกกลางเช่นกัน

งานวิจัยล่าสุดของ ITD ชี้ว่า อุปกรณ์การทำความเย็นในครัวเรือนเหล่านี้ คงไม่ย้ายรังไปชาติอื่น แม้จะมี AEC 2015 เกิดขึ้นก็ตาม ส่วนหนึ่งเป็นเพราะบริษัทแม่ของแบรนด์เหล่านี้ เป็นผู้กำหนดนโยบายย้ายฐานการผลิต ซึ่งก่อนที่บริษัทแม่เหล่านี้จะตัดสินใจลงหลักปักฐานเอาเมืองไทยเป็นศูนย์การผลิตหลัก ก็ได้ลองชิมลางในประเทศต่างๆ มาแล้วทั้งนั้น

ดังนั้น ถ้าเราไม่ได้เปลี่ยนแปลงไปในทางเลวร้ายนัก เมื่อเทียบกับประเทศในระดับใกล้เคียงกัน บริษัทแม่เหล่านี้ก็พึงพอใจที่จะใช้ไทยเป็นฐานผลิตเพื่อส่งออกต่อไป

อันที่จริงความวุ่นวายทางการเมืองนั้น เวลานี้ดูเหมือนประเทศต่างๆ ในแถบนี้ก็ไม่ได้นิ่งเรียบไปกว่ากันสักเท่าไหร่

สิ่งที่น่าห่วงมากขึ้นเรื่อยๆ ในเวลานี้ เมื่อเทียบกับประเทศในระดับใกล้เคียงกัน กลับเป็นเรื่องการขาดแคลนแรงงานฝีมือที่จะป้อนเข้าสู่ระบบมากกว่า เพราะโครงสร้างประชากรไทยปัจจุบันมีเด็กเกิดใหม่น้อยลงมาก จากที่เคยมีเฉลี่ย 1.2 ล้านคน/ปี เดี๋ยวนี้เหลือแค่ 8 แสนเศษ

ใน 8 แสนเศษนี้ เมื่อเข้าสู่วัยเรียนก็มุ่งไปสายสามัญเอาปริญญาตรีเป็นส่วนมาก และพอเรียนปริญญาตรีก็เรียนสายศิลป์ คือ เลี่ยงคำนวณมากกว่าจะไปสายวิทย์

เวลานี้เราจึงมีวัยรุ่นสายศิลป์ล้นหลาม ในขณะที่สายวิทย์และสายช่างกลับมีไม่พอทั้งๆ ที่ตลาดต้องการอย่างมาก

สายช่างรุ่นใหม่ที่ตลาดต้องการนั้น ต้องมีทักษะงานเครื่องกลไกที่มีเทคโนโลยีสูงขึ้นเรื่อยๆ ไม่ใช่ช่างทั่วไป กล่าวคือ ใช้ระบบ IT เป็นและเข้าใจเงื่อนไขด้านมาตรฐาน เช่นการประหยัดพลังงาน และรู้คุณสมบัติพื้นฐานของวัสดุชนิดต่างๆ ด้วย อีกทั้งยังจำเป็นต้องรู้ภาษาอังกฤษ เพื่อจะเข้าใจคู่มืออุปกรณ์และคู่มือมาตรฐานการทำงานในระดับที่มีพัฒนาการได้ด้วย

ผมเกริ่นเรื่องเครื่องปรับอากาศกับตู้เย็น เพราะเห็นว่า เรามาถึงจุดอิ่มตัวในแง่การเป็นฐานการผลิตแล้ว ถัดไปน่าจะก้าวไปสู่การทำดีไซน์ การออกแบบฟังก์ชัน การคุ้มครองสิทธิบัตร และการก้าวไปสู่เทคโนโลยีสีเขียว การวิจัยสร้างสารทำความเย็นที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมได้ด้วยตัวเองมากขึ้น

เพราะคนชั้นกลางกำลังเกิดขึ้นทั่วโลก คนเหล่านี้ต้องใช้เครื่องปรับอากาศและตู้เย็นเพิ่มขึ้น ตามรสนิยมและแบบแผนชีวิต โอกาสของแบรนด์ไทยจึงมาถึงแล้ว

ถ้าเราจะพลาดรถขบวนนี้ไป ก็คงเป็นเพราะไม่มีคนทำงานเก่งๆ ป้อนให้ระบบนี่แหละครับ !