สู่ถ้ำโพธิสัตว์‘ตั๊กม้อ’ปฏิสันถารกับพระจีน (ตอน ๕)

ปุจฉา : กราบนมัสการ หลวงพ่อพระอาจารย์อารยะวังโส

โดย...พระอาจารย์อารยะวังโส

ตามที่ทราบว่า หลวงพ่อได้เดินทางไปเจริญสมณธรรมที่ถ้ำปรมาจารย์ตั๊กม้อ วัดเส้าหลิน ประเทศจีน จึงใคร่ขออาราธนาให้เล่าเรื่องราวจากประสบการณ์ เพื่อเป็นแนวทางศึกษาปฏิบัติของสาธุชน และจะได้ร่วมอนุโมทนาในการบำเพ็ญกุศลครั้งนี้ด้วย

เคารพอย่างสูง

อารีย์ เตชะหรูวิจิตร

ผู้พิพากษา หัวหน้าคณะศาลอุทธรณ์กลาง

วิสัชนา : ความศรัทธา เป็นพลังธรรมที่ยิ่งใหญ่มาก เหมือนคนจีนพูดว่า ความเชื่อทำให้ภูเขายังเขยื้อนได้ ความเชื่อทำให้คนเปลี่ยนความคิด เปลี่ยนการกระทำได้ จากโจรเป็นพระได้ จากคนเลวเป็นคนดีได้ นี่เป็นฝ่ายบวก แต่ถ้าฝ่ายลบ ก็เปลี่ยนจากคนดีเป็นคนเลวได้เช่นเดียวกัน ถ้าไม่เป็นสัมมาทิฏฐิ ความเชื่อในพระศาสนา จึงเป็นความเชื่อที่ต้องมีปัญญา รู้เข้าใจว่าสิ่งนี้มีประโยชน์จึงทำ ทุกคนต้องตอบตนเองได้ว่ารักษาศีล แล้วได้อะไรที่เป็นประโยชน์ ทุกคนเจริญสมาธิ แล้วรู้ว่าได้ประโยชน์จึงทำ ทุกคนมีปัญญาเกิดขึ้น แล้วจากธรรมะ ได้ประโยชน์จึงทำ

พระพุทธศาสนาจึงเป็นหลักสั้นๆ ว่า “พึ่งตน และ พึ่งธรรม” คือทำตนเองให้ถึงธรรมะ ให้เกิดประโยชน์สุด และเมื่อตนเองมีประโยชน์เกิดขึ้นแล้ว ไม่ใช่ให้อยู่เฉยๆ ให้เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่กับสังคม ช่วยคนหมู่มหาชนทั้งหลาย จะช่วยได้มากได้น้อยก็ขึ้นอยู่กับกำลังบารมี ๓๐ ทัศ ที่เราสวดกัน ถ้าบำเพ็ญมาเป็นพระสาวก ก็ช่วยได้น้อยกว่าพระพุทธเจ้า แต่เบื้องต้นของพระพุทธศาสนา ต้องช่วยตนเองให้ถึงธรรมะก่อน เราต้องมีข้าวอยู่ในหม้อแล้ว จึงจะแบ่งปันให้ผู้อื่นได้ หลายคนคิดจะช่วยผู้อื่น แต่ข้าวในหม้อยังไม่มีเลย ผิดหลักความจริง

เพราะฉะนั้น ไม่ว่ามหายานหรือเถรวาทจึงไม่ได้แตกต่างกัน ทั้งโดยหลักการและจุดมุ่งหมาย ซึ่งขึ้นอยู่กับเจตนคติหรืออุดมการณ์ว่าใครจะไปทางไหน เช่น แม้หลวงพ่อจะเป็นพระสงฆ์ในเถรวาทนิกาย ก็อาจจะปรารถนาพุทธภูมิก็เป็นไปได้ หากคิดว่ามั่นคงมีกำลังพอที่จะช่วยคนได้ แต่การที่เราจะช่วยผู้อื่นได้ เราจะต้องเข้มแข็งมากกว่าคนโดยทั่วไป หรือมีพลังธรรมมากกว่าผู้อื่น

สุดท้าย กลับมาเรื่องของสมาธิที่เป็นคำถาม พูดเรื่องสมาธิสั้นๆ กระบวนการการปฏิบัติสมาธิในพระพุทธศาสนา ต้องมาจากพื้นฐานของศีลที่ปกติ หรือศีลที่บริสุทธิ์ตามที่เราได้อธิษฐานรับไว้ ศีลเป็นเครื่องขจัดความเศร้าหมองของจิตอย่างหยาบ ศีลทำให้เราต้องนิ่งสงบมากกว่าคนโดยทั่วไป ที่สงบก็คือ จิตนั่นแหละ มันเป็นการสร้างความสำนึกในขั้นพื้นฐานของจิต ที่ทำให้ไม่ทำความชั่ว จิตมีที่ตั้ง มีความมั่นคงขึ้น ไม่กระจัดกระจาย เหมือนของที่ทิ้งเรี่ยราดทั้งหลาย

ในกรรมฐาน การทำสมาธิจึงมีการระลึกถึงศีล เป็นวิชาหนึ่งใน ๔๐ วิชา เพราะฉะนั้นเราพูดเรื่องสมาธิ คือ พูดเรื่องของจิตล้วนๆ แต่เป็นเรื่องจิตที่ตั้งอยู่ ที่อาศัยกายนี้อยู่ มันมีความสัมพันธ์กันมาตั้งแต่เกิดจนตาย เมื่อจะปฏิบัติทางจิต คือ เจริญสมาธิ คือ การควบคุมกายจิตไปพร้อมๆ กัน กายมีความรู้ชอบในการกระทำ ณ ขณะนี้ ที่เรานั่งสำรวมอยู่ รู้ประโยชน์ของการนั่งสำรวม รู้ระวังตัว และมีความสบาย เข้าใจในการกระทำที่เป็นปัจจุบันนี้อยู่ ภาษาบาลีว่า “สัมปชัญญะ” ตัวสัมปชัญญะจะยกขึ้นมาเป็นปัญญาในเบื้องหน้า พัฒนาเป็นปัญญา ควบคู่กับสติ “สติ” คือ ความระลึกรู้สิ่งต่างๆ เช่น เราระลึกเรื่องราวต่างๆ ที่เราจดจำไว้ต่างๆ นานา ถ้าให้จิตเรามีความรู้ชอบในการกระทำ รู้ชอบในเรื่องใดเรื่องหนึ่งที่จดจำไว้ เรียกว่า จิตมีสติ ระลึกถึงพระพุทธเจ้า ก็เป็นพุทธานุสติ ระลึกว่าอย่างไรในพุทธานุสติ มี ๙ ขัอ

ระลึกว่า ข้อที่ ๑ พระพุทธเจ้าพระองค์นี้ เป็นผู้ไกลจากกิเลส ไกลจากเครื่องเศร้าหมอง

ระลึกว่า พระพุทธเจ้าพระองค์นี้ เป็นผู้ตรัสรู้ชอบโดยพระองค์เอง ใต้ควงพระศรีมหาโพธิ์

ระลึกว่า พระพุทธเจ้า เป็นผู้ถึงความรู้พร้อมด้วยวิชชา และข้อปฏิบัติ

ระลึกว่า พระพุทธเจ้า เป็นผู้เสด็จไปดีแล้ว

ระลึกว่า พระพุทธเจ้า เป็นผู้รู้แจ้งโลก

ระลึกว่า พระพุทธเจ้า เป็นผู้ฝึกบุรุษ ผู้ควรฝึก ไม่มีผู้อื่นยิ่งกว่า

ระลึกว่า พระพุทธเจ้า เป็นครูของเทวดา และมนุษย์ทั้งหลาย

ระลึกว่า พระพุทธเจ้า เป็นผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน

ระลึกว่า พระพุทธเจ้า เป็นผู้จำแนกแจกแจงธรรม สั่งสอนเวไนยสัตว์ทั้งหลาย แสดงธรรมสั่งสอนสัตว์ทั้งหลาย

อ่านต่อฉบับพรุ่งนี้