สู่ถ้ำโพธิสัตว์‘ตั๊กม้อ’ปฏิสันถารกับพระจีน(ตอน ๔)

ปุจฉา : กราบนมัสการ หลวงพ่อพระอาจารย์อารยะวังโส

โดย..พระอาจารย์อารยะวังโส

ตามที่ทราบว่า หลวงพ่อได้เดินทางไปเจริญสมณธรรมที่ถ้ำปรมาจารย์ตั๊กม้อ วัดเส้าหลิน ประเทศจีน จึงใคร่ขออาราธนาให้เล่าเรื่องราวจากประสบการณ์ เพื่อเป็นแนวทางศึกษาปฏิบัติของสาธุชน และจะได้ร่วมอนุโมทนาในการบำเพ็ญกุศลครั้งนี้ด้วย

เคารพอย่างสูง

อารีย์ เตชะหรูวิจิตร

ผู้พิพากษาหัวหน้าคณะ ศาลอุทธรณ์กลาง

วิสัชนา : ขันตี ปะระมัง ตะโป ตีติกขา นิพพานัง ปะระมัง วะทันติ พุทธา

นะ หิ ปัพพะชิโต ปะรูปะฆาตี สะมะโณ โหติ ปะรัง วิเหฐะยันโต

สัพพะปาปัสสะ อะกะระณัง กุสะลัสสูปะสัมปะทา

สะจิตตะปะริโยทะปะนัง เอตัง พุทธานะ สาสะนัง

อะนูปะวาโท อะนูปะฆาโต ปาฏิโมกเข จะ สังวะโร

มัตตัญญุตา จะ ภัตตัสมิง ปันตัญจะ สะยานาสะนัง

อะธิจิตเต จะ อาโยโค เอตัง พุทธานะ สาสะนันติ ฯ

ความหมายธรรมในพระโอวาทปาติโมกข์นั้น เป็น “หลักการ” เป็น “หัวใจ” เป็น “ข้อปฏิบัติ” ในพระศาสนา พระพุทธเจ้าทุกพระองค์ที่มาอุบัติเกิดขึ้นในโลก ก็ต้องประกาศพระโอวาทปาติโมกข์ เป็นหลักการเหมือนกันหมด เพราะฉะนั้น ถ้าเราอยากจะรู้ว่าคำสอนในนิกายต่างๆ ถูกต้องไหม ไม่ว่าเถรวาทหรือมหายานก็ต้องกลับไปเทียบเคียงกับหลักธรรมต้นฉบับ ที่ปรากฏอยู่ในพระโอวาทปาติโมกข์ ที่ชาวพุทธเรียกวันที่ประกาศพระโอวาทปาติโมกข์ว่า วันมาฆบูชา หรือ วันเพ็ญเดือน ๓ และหลักธรรมจากต้นฉบับพระโอวาทปาติโมกข์ ก็จะแตกออกมาเป็นข้อปฏิบัติ หลักการ ศีล วินัยต่างๆ มากมาย เช่น ศีลปาติโมกข์ ศีลของพระ ไม่ว่ามหายานหรือเถรวาท ๒๒๗ ข้อ หรือ ๓๐๐ กว่าข้อ ก็มาจากโอวาทปาติโมกข์ในบทนี้ แต่ถามว่าทำไมมันแตกมากมาย ก็ขึ้นอยู่กับสังคมชุมชนต่างๆ เหมือนแม่น้ำไหลมา ก็แตกไปตามหมู่บ้านต่างๆ ตามความเหมาะควร จะถูกหรือผิด ต้องกลับไปเทียบเคียงต้นฉบับ ซึ่งถ้าขัดแย้งกับพระโอวาทปาติโมกข์ ก็ถือว่าผิด ถ้าไม่ขัดแย้งถือว่าถูกต้อง ขอให้พระจีนมหายานนำไปคิดพิจารณาดูเพื่อการศึกษาพระพุทธศาสนาอย่างไม่สูญเปล่า

ในพระพุทธศาสนา มีหลักในการตรวจสอบว่าวินัยหรือศีลกับหลักธรรม ต้องไม่ขัดแย้งกัน ถ้าขัดแย้งกัน ถือว่าตกไปทั้งคู่ ในการตรวจสอบ สิ่งหนึ่งที่เรามักจะมองข้าม คือ มองข้ามเรื่องของศีล ศีลของพระ ศีลของฆราวาส ศีลของคน ศีลเป็นวินัยในขั้นการปฏิบัติเบื้องต้น ถ้าเรายอมรับตรงนี้ เราก็เข้าสู่เส้นทางการประพฤติธรรมได้ “ศีล” เป็นเหมือนเขื่อน เป็นเหมือนสะพานที่เดินข้ามมาหาพุทธะ... “สมาธิ” ก็เหมือนความสว่างที่ส่องไปในเส้นทางนั้น... “ปัญญา” คือการเห็นในความสว่างนั้น มันต้องสัมพันธ์กันหมด

บางสำนักเน้นเรื่องการปฏิบัติสมาธิ แต่ไม่รักษาศีล ก็ไม่ใช่เรื่องพระพุทธศาสนา บางสำนักเคร่งครัดเรื่องศีล แต่ไม่ค่อยปฏิบัติให้เข้าใจธรรมะ ก็ไม่ใช่เรื่องพระพุทธศาสนา บางสำนักก็นั่งคิดเหมือนคนมีปัญญา สถาปนาตนเป็นนักปรัชญา รู้นั่น รู้นี่ มองอะไรคิดไปหมด เหมือนคนมีปัญญา นั่นก็ไม่ใช่เรื่องพระพุทธศาสนา เช่น สมมติว่า คณะมาเล่าเรื่องของความว่างเปล่า สุญญโต แต่เมื่อหลวงพ่อถามกลับว่า แล้วปฏิบัติอย่างไร ละเพื่อให้ถึงความว่างเปล่า ก็ตอบไม่ถูก แสดงว่านั่นก็ไม่ใช่เรื่องพระพุทธศาสนา หรือเมื่อเราพูดกันแต่เรื่องสมาธิ จนในที่สุด เราลืมเรื่องข้อวัตร วินัยของพระสงฆ์ ก็ไม่ใช่เรื่องพระพุทธศาสนา

พระพุทธศาสนา ต้องกล่าวทั้ง ๓ อย่างคือ ศีล สมาธิ ปัญญา นำมาวางเรียงเป็นข้อธรรม หรือเรียกอีกรูปหนึ่งว่าองค์ธรรม ๘ ประการ บนเส้นทางสายกลาง ได้แก่ สัมมาทิฏฐิ (ความเห็นชอบ) สัมมาสังกัปโป (ความดำริชอบ) สัมมาวาจา (การพูดชอบ) สัมมากัมมันโต (การกระทำชอบ) สัมมาอาชีโว (การงานชอบ) สัมมาวายาโม (ความเพียรชอบ) สัมมาสติ (สติชอบ) สัมมาสมาธิ (สมาธิชอบ)

ให้สังเกตว่า หลักการปฏิบัติในพระศาสนา ต้องมาจากความเห็นชอบ และสุดท้ายคือ สมาธิชอบ ตัวที่ ๑ กับตัวที่ ๘ ถ้าขาดความเห็นชอบไป สมาธิชอบไม่ได้ ให้สังเกตว่า ศีลอยู่ในข้อที่ ๔ ที่ ๕ ที่ ๖ คือการพูดชอบ การกระทำชอบ และการงานชอบนั้น ถ้าไม่มีความเห็นชอบก็ไปหาศีลก็ไม่ได้

หลักปฏิบัติในพระศาสนาต้องมาจาก ปัญญานำ เป็นความเข้าใจในความจริง ว่ามีประโยชน์จึงทำ เช่นท่านทั้งหลายมาบวช เข้าใจในสิ่งนี้ว่ามีประโยชน์จึงทำ ประโยชน์ของการบวช การเข้ามาเป็นพระ ก็คือ การออกมาจากความยุ่งวุ่นวายกับโลก เพื่อการประพฤติพรหมจรรย์ เพื่อความสงบ นั่นเป็นแค่เบื้องต้น ซึ่งทุกคนต้องมีความเห็นตรงนี้ก่อน จึงมานั่งตรงนี้ได้ แต่ความเห็นที่สำคัญคือ เพราะการบวช คือ การมาศึกษาและปฏิบัติ ศึกษาและปฏิบัติเพื่ออะไร เพื่อความสิ้นทุกข์หรือความดับ แสดงว่า ทุกคนต้องเข้าใจอย่างหนึ่งว่า พระพุทธศาสนามีประโยชน์จริงๆ จึงเข้ามาสู่พระพุทธศาสนา หรือศรัทธาในคำสั่งสอนของพระผู้มีพระภาคเจ้า

อ่านต่อฉบับพรุ่งนี้