สุขแท้แม้ไร้เงิน

โอเค Millions อาจไม่ใช่หนังดีเด่น แต่มันเป็นหนังอาร์ตผสมแมสที่ลงตัว ดูสนุก เพลินเชียวละ

โดย...อัคร เกียรติอาจิณ

ลูกโลกทองคำครั้งที่ 66 จบลงด้วยความสำเร็จของ "Slumdog Millionaire" หนังเกมเศรษฐีเวอร์ชันส่าหรี ผลงานการกำกับ "แดนนี บอยล์" ซึ่งคว้ารางวัลสำคัญไป 4 สาขา ดนตรีประกอบ บท ผู้กำกับ รวมทั้งหนังดรามายอดเยี่ยม

มูลค่าหนังเล็กฟอร์มจิ๋วเรื่องนี้พุ่งสูงปรี๊ดอย่างไม่น่าเชื่อ หลังโกยรางวัลจากเวทีต่างๆ ได้เป็นกอบเป็นกำ แน่นอน...ต้องมองไปไกลถึงออสการ์ที่จะประกาศในเร็ววัน ถ้าเกิดติดโผเข้าชิงเยอะและสามารถครองแชมป์สาขาใหญ่ๆ ได้ ราคาของมันคงขยับแบบกระฉูดทีเดียว

 

millions

ช่างต่างกันลิบลับกับเมื่อ 4 ปีก่อน เพราะตอนที่ "Millions" เข้าฉาย หนังแทบไม่ได้รับความสนใจ หรือมีใครพูดถึงเลย ไม่เฉพาะในบ้านเกิด (อังกฤษ) เท่านั้น แต่ในระดับเวิลด์ไวด์ก็ไม่เป็นที่ถูกจริตกับคนดูนัก

อะไรคือความล้มเหลวของ Millions (จริงๆ อาจรวม The Beach ปี 2000 ไว้ด้วยนะ) ทั้งๆ ที่นี่คือลายเซ็นผู้กำกับชาวเมืองผู้ดีที่มักชอบหยิบจับเรื่องใกล้ตัวมาตีแผ่ ปอกเปลือกมนุษย์อย่างแสบสัน ล้อเลียนสังคมให้กลายเป็นตลกร้าย (กาจ)

จุดร่วมระหว่าง Slumdog Millionaire กับ Millions ที่ทำให้รู้สึกมีความใกล้ชิดกันคือ "เงิน" แดนนี บอยล์ ใช้เงินเป็นตัวตั้ง จากนั้นก็หารด้วยบริบททางวัฒนธรรม (ท้องถิ่น) จนได้ข้อสรุปที่แม้จะเป็นคนละเรื่องกัน แต่กลับชวนอ่อนไหวและหดหู่อย่างยิ่ง

พื้นที่ตรงนี้จะขอพูดถึงเฉพาะ Millions เนื่องจากยังไม่ได้ดู Slumdog Millionaire อ้อ! และคนไทยก็อาจหมดสิทธิได้ดูเช่นกัน เมื่อยังไม่มีนายทุนคนใดใจป้ำกล้าซื้อเข้ามา ด้วยว่าไม่สู้ราคาแพงที่ระยับนั่นเอง

โอเค Millions อาจไม่ใช่หนังดีเด่นเหมือน "Trainspotting" (ปี 1996) "28 Days Later" (ปี 2002) หรือ Slumdog Millionaire ที่ใครๆ ยกเครดิตให้เป็นผลงานท็อปฟอร์มของแดนนีบอยล์ แต่เรื่องนี้ก็ไม่ได้น่าเกลียดอะไร มิหนำซ้ำสำหรับผมมันเป็นหนังอาร์ตผสมแมสที่ลงตัว ดูสนุก เพลินเชียวละ เพราะทั้งให้ลุ้นให้แง่คิด แถมจิกกัด (เล็กน้อง) ไม่ว่าจะเชิงการเมือง เศรษฐกิจ ศาสนา หรือกระทั่งสังคมในมิติของชนชั้น คนจนคนรวย โดยมีเงินล้านเป็นจุดผกผันเรื่องราวทั้งหมด

"เดเมียน" (อเล็กซ์ อีเทล/เคยรับบทเด่นใน The Water Horse ปี 2007) หนูน้อยที่บังเอิญเจอกระเป๋าใส่เงิน ขณะกำลังเข้าสู่โลกจินตนาการในบ้านลังกระดาษ เขานำเรื่องไปบอกพี่ชาย "แอนโธนี" (เลวิส แม็กกิบบอน) ทั้งคู่ดีใจสุดขีดเมื่อรู้ว่านี่คือของขวัญจากพระเจ้าที่ประทานมาให้

เงินสร้างความสุขก็จริง หล่อเลี้ยงชีวิตคนเราก็ใช่ แต่ไม่เสมอไป ยิ่งเงินนั้นมีเจ้าของ หรืออาจได้มาด้วยวิธีผิดๆ จากที่จะสุขมันกลับนำความทุกข์มาให้ เช่นกรณี 2 พี่น้อง รวมถึงครอบครัวที่มีพ่อ (เจมส์ เนสบิตต์) และแฟนสาว (เดซี โดโนแวน) เข้ามาพัวพัน จนถล่ำลึกสู่วังวลแห่งการแย่งชิง

ตัวละครที่เป็นเจ้าของเงิน คือ บุคคลปริศนา (คริสโตเฟอร์ ฟูลฟอร์ด) คนดูจะคอยลุ้นว่าเขาใช่เจ้าของเงินโดยแท้จริงหรือไม่ และมากกว่านั้นแล้วเขาได้เงินจำนวนมหาศาลมาจากไหน ปล้นธนาคาร ฆ่าเศรษฐินี หรือถูกหวยลอตโต้ หนังชวนให้ตั้งคำถามนี้ในใจ

ไม่เพียงแค่นั้น หนังยังพาท่องจินตนาการแบบฝันเฟื่องสุดๆ อย่างสนุกสนาน เสมือนอยู่ในโลกกึ่งจริงกึ่งฝัน โดยอาศัยเด็กน้อยเดเมียนเป็นสื่อกลาง ตั้งแต่เปิดฉากออกมาตอนแรกจนวินาทีสุดท้ายของเรื่องจะพบกับความตื่นตาตื่นใจในความเป็นแฟนตาซี

มีบางตัวละครและบางฉากที่ดูออกจะเว่อร์ไปหน่อย เหมือนผู้กำกับจงใจยัดเยียดเข้ามาเพื่อเป็นสัญลักษณ์ หรืออยากบอกนัยทางความคิด นักบุญชื่อดังที่มีอยู่ในประวัติศาสตร์พาเหรดเข้าฉากอย่างคับคั่ง แต่ละครมาในรูปลักษณ์จิตตกและไม่ค่อยรักษาภาพลักษณ์ผู้ทรงธรรมเอาเสียเลย แม่ชีพื้กัญชา บาทหลวงขี้งก

เห็นแล้วน่าเวทนา แต่ขณะเดียวกัน ตัวละครเหล่านี้ก็ให้โลกทัศน์อีกมิติ เป็นการบอกกลายๆ ว่าคนจะดีชั่ว ไม่ได้อยู่ที่อาชีพ หรือตำแหน่ง ทุกคนทุกสถานะล้วนแต่มีชีวิต 2 มุม อยู่ว่าจะเลือกก่อประโยชน์มุมใดมากกว่ากัน

ก็เหมือนกับเงินนั่นละ จริงอยู่มันสามารถบันดาลสุขแก่มนุษย์ทุกผู้ทุกนามตามใจปรารถนา แต่เงินนั้นก็ควรได้มาซึ่งความสุจริต ไม่ใช่เป็นดอกผลกำไรจากต้นทุนความชั่วร้าย เช่น ค้ายาเสพติด ขายอาวุธเถื่อน ลักขโมย ใช้กลโกง ฯลฯ อย่างนั้นต่อให้มีเงินเป็นหมื่นแสนล้าน ก็ยากอยู่ที่จะหาความสุขเจอ

คงไม่ต้องยกตัวอย่างหรอกว่าบ้านเมืองนี้มีใครบ้าง ผลลัพธ์ที่ตัวเองกระทำได้ ประจักษ์แจ้งในชาติปัจจุบันแล้ว โดยไม่ต้องรอถึงชาติหน้า

ฉากที่บ้านลังกระดาษพาเด็กน้อย พี่ชายและพ่อกับแฟนสาว เหินฟ้าราวกับนั่งจรวดไอพ่น แล้วมาตกที่ดินแดนทุรกันดารแถบแอฟริกา กล้องซูมให้เห็นชาวบ้านตัวดำปี๋กำลังล้อมวงอาบน้ำบาดาลอย่างเริงรื่น แสดงถึงความสุขของผู้คน ซึ่งวัดดัชนีกันด้วยความแร้นแค้น ฝักบัวไม่ต้อง น้ำอุ่นไม่จำเป็น ครีมอาบน้ำผสมไวเทนนิง หรือแมชพูผสมมอยส์เจอไรเซอร์ แต่พวกเขาก็มีเปรมปรีดิ์ได้โดยไม่สั่นสะท้าน

นั่นเพราะ...เงินอาจไม่ใช่คำตอบสุดท้ายของชีวิต เงินอาจไม่ใช่พระเจ้าที่สามารถเนรมิตทุกอย่าง เงินอาจไม่ช่วยให้คนเราพบความสุขได้จริง

Millions

ปี 2004

ประเทศ อังกฤษ

ประเภท ชีวิต/อาชญากรรม/ครอบครัว/แฟนตาซี

ความยาว 98 นาที

กำกับ แดนนี บอยล์

แสดงนำ อเล็กซ์ อีเทล/เลวิส แม็กกิบบอน/เจมส์ เนสบิตต์/เดซี โดโนแวน/คริสโตเฟอร์ ฟูลฟอร์ด