"เลือกไม่ได้" หรือ "ไม่ได้เลือก"

ท่ามกลางบรรยากาศการต้องตัดสินใจ “เลือก” ใครสักคนมาเป็นปากเป็นเสียงแทนเราด้วย “ตัวเลือก” ที่มีอยู่ วันนี้จะเป็นเรื่องยากเต็มที....

โดย...ธนพล บางยี่ขัน

“ป้ายหาเสียง” ผุดขึ้นทั่วประเทศ ราวกับดอกเห็ดช่วงหลังฝนแรก หลายพื้นที่ใบหน้านักการเมืองล้นทะลัก จนเกะกะระรานสายตาเอาเรื่อง

ไม่ใช่แค่ “ปริมาณ” แต่ด้วย “คุณภาพ” การติดตั้งแบบไม่สนใจอะไร ตรงไหนแทรกได้ แทรก เบียดได้ เบียด หลายป้าย เกยๆ ซ้อนๆ หลายป้ายบังทัศนวิสัยของคนขับรถอย่างน่าเสียวไส้

แย่ที่สุดคงเป็นป้ายหาเสียงที่ถูกกรีด ถูกทำลาย แปะทับด้วยข้อความอื่นๆ สะท้อนพฤติกรรม ความคิด ความอ่าน ทางการเมืองของคนกลุ่มหนึ่ง

ป้ายหาเสียงสมัยนี้ก็มากันหลายแบบ หลายแนวเหลือเกิน ขายหล่อบ้าง ขายสวยบ้าง ขายขึงขัง ขายฮาบ้าง ขายแปลกบ้าง รวมกันแล้วยิ่งเพิ่มการรบกวนสายตาพิลึก

ทว่า จากป้ายหาเสียงที่สะท้อนถึงจำนวนผู้สมัครมากหน้าหลายตา หลากพรรค หลายเบอร์ ที่จนจำเบอร์ จำชื่อพรรคกันไม่หวาดไม่ไหว เอาเข้าจริงกลับไม่ได้ทำให้ “ตัวเลือก” เพิ่มขึ้นตามไปด้วย

คล้ายๆ อารมณ์เวลาไล่กดรีโมตโทรทัศน์ไปถึงช่องสองร้อย ก่อนพบว่าไม่มีอะไรน่าสนใจ สุดท้ายตัดสินใจปิดเครื่อง ไปหากิจกรรมอย่างอื่นทำ

แต่กับ “การเลือกตั้ง” ที่วันนี้ กลายเป็น “หน้าที่” ของคนไทยตามรัฐธรรมนูญไปแล้ว การจะไม่สนใจใคร่ดี “นอนหลับทับสิทธิ” แบบดื้อๆ คงไม่ใช่ทางเลือกที่ดี

ท่ามกลางบรรยากาศการต้องตัดสินใจ “เลือก” ใครสักคนมาเป็นปากเป็นเสียงแทนเราด้วย “ตัวเลือก” ที่มีอยู่ วันนี้จะเป็นเรื่องยากเต็มที

หนำซ้ำทางเลือก “งดออกเสียง” ที่เคยเปิดไว้ สำหรับคนที่ต้องการแสดงออกว่า ไม่ประสงค์จะเลือกใครจากตัวเลือกที่มีอยู่ กลับถูกบางกลุ่มการเมืองจับจองไปเป็นดัชนีสะท้อนคะแนนเสียงตัวเอง

ครั้งหนึ่งช่อง “งดออกเสียง” เคยเป็นที่แสดงออกถึงความไม่พอใจต่อระบบการเมืองปัจจุบันที่ยังก้าวไม่พ้นวังวนความขัดแย้ง จนเวทีการเมืองกลายเป็นที่ระบายอารมณ์ รุนแรง หยาบคาย

เลือกตั้งแต่ละครั้งนักการเมือง หน้าเก่าๆ ยังวนเวียนกลับมาเรื่อยๆ ช่องทางปฏิเสธตัวเลือกที่แต่ละพรรคคัดสรรมาเป็นผู้สมัคร ช่องงดออกเสียง จึงเป็นทางออกในช่วงที่ที่ผ่านมา สะท้อนผ่านตัวเลขผู้งดออกเสียงที่เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ก่อนจะถูกจับจองดึงเสียงตรงนี้ไปหนุนฐานของตัวเอง

“ทางเลือก” ของคนที่ไม่มีตัวเลือกถูกใจจึงยิ่งตีบตัน !!!

อารมณ์คล้ายสมัยเรียน “ข้อสอบ” บางฉบับ ที่แค่คะแนนเดียวก็สามารถชี้เป็นชี้ตายอนาคตเด็กคนหนึ่งได้ แต่ดันต้องมาเจอคำถามที่หาคำตอบที่ถูกต้องไม่ได้

นั่งคิดหัวแทบระเบิดก็ไม่เห็นคำตอบที่ถูกต้อง งัดชุดข้อมูล เหตุผลหักล้าง เปรียบเทียบตัวเลือกที่มีอยู่ ก็ไม่มีคำตอบพอจะตัดใจเลือกได้

คิดไปคิดมา เริ่มมองไกลเลยเถิดไปแล้วว่า “โจทย์ผิด” หรือ “ตัวเลือกผิด”

แต่ทำอย่างไรได้ การไม่เลือกสักข้อย่อมเสีย “สิทธิ” ที่จะได้หนึ่งคะแนนนั้นไปแบบฟรี เมื่อการเว้นว่างไม่ตอบคำถามย่อมไม่มีโอกาสได้คะแนน สู้เลือกสักตัวเลือก เผื่อจะตรงใจคนออกข้อสอบ

อย่างไรเสีย 1 คำตอบ จาก 4 ตัวเลือก โอกาสได้คะแนนก็มีถึง 25% ผิดจากการไม่เลือกสักตัวเลือก โอกาสจะได้คะแนนก็เป็น 0%
การตัดสินใจเลือกสักข้อ ที่รู้ทั้งรู้ว่ามันผิด แต่อาจจะผิดน้อยที่สุดในตัวเลือกที่มีอยู่ ก็เป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ในสถานการณ์เช่นนี้
แม้การต้องเลือกอะไรสักอย่างแบบ “ไม่มีทางเลือก” เพ่งดูลึกๆ แล้ว ก็คงไม่ต่างกับการ “เลือก” แบบ “ไม่ได้เลือก” หรือถูก “บังคับเลือก”

ยิ่งในชีวิตจริงทางเลือกไม่ได้มีแค่ ก. ข. ค. ง. คำเฉลยในชีวิตจริง ก็ไม่มี ถูก-ผิด ตายตัว ขึ้นอยู่กับมุมมอง เหตุผล ความเชื่อ ชุดข้อมูล ฯลฯ ที่โยงใย ซับซ้อน

นโยบายสวยหรูแต่ละพรรค พรั่งพรูออกมาเรียกคะแนน เวลานี้จึงไม่ใช่เหตุผลหลักในการตัดสินใจเข้าคูหาเลือกใครเป็นผู้แทนฯ
พรรคการเมือง นักการเมือง ตัวบุคคลว่าที่นายกฯ ที่นำเสนอ ฝั่ง ฝ่าย สี กลุ่ม คนรู้จัก ฯลฯ ทุกอย่างกลายเป็นปัจจัย ที่โยงใย หน้าฉาก หลังฉาก จนจะเลือกใครเวลานี้อาจต้องคิดกันหนัก

ยังไม่รวมกับ “ของแถม” ที่พ่วงติดมาด้วยแบบไม่อาจปฏิเสธได้ แม้ใจจริงจะไม่อยากได้ แต่เมื่อถูกพ่วงขายยกแพ็กเกจ อย่างไรเสียก็ต้องจำใจรับมา

บางครั้งพิจารณาระหว่างของแถมด้วยกันแล้วอาจดึงดูดใจจนมีผลกระทบ อาจจะเปลี่ยนใจต้องเปลี่ยนตัวเลือกใหม่

บางครั้ง ของแถมไร้ค่า เจือปนพิษภัย จนเป็นที่หวั่นวิตกถึงกับยอมเปลี่ยนตัวเลือกไปยังตัวเลือกที่ชอบน้อยกว่า

เข้าสู่ช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อทางการเมืองอีกครั้ง ด้วยตัวเลือกที่โฆษณาชวนเชื่อขันอาสาเข้ามาแก้ไขปัญหาบ้านเมืองกันอย่างพร้อมเพรียงเวลานี้ ดูไปก็อาจไม่ต่างจากข้อสอบที่หาคำตอบข้อที่ถูกต้องที่สุดไม่ได้

คงไม่ต้องมองย้อนไปไกลถึงขนาดที่ว่า “โจทย์” ที่ตั้งเวลานี้ถูกต้องหรือไม่ เพราะคงต้องถกเถียงกันอีกนาน

แต่หากคำตอบที่เป็นตัวเลือกที่มีอยู่ในเวลานี้ เป็นตัวเลือกที่ไม่ใช่ตัวเลือกที่ถูกที่สุด การจำใจต้องเลือก ทั้งที่รู้ว่าเป็นตัวเลือกที่ผิด การเลือกตัวเลือกที่ผิดน้อยที่สุดน่าจะเป็นทางออกเฉพาะหน้า

ด้วยบริบทที่หาตัวเลือกเลือกไม่ได้ จนทำให้เราเหมือนกับ “ไม่ได้เลือก”