เตือนจับตาแผ่นดินไหวในทวีป

เมื่อเอ่ยถึงแผ่นดินไหว เป็นใครก็ต้องเข็ดขยาด

ส่งผลให้บรรดาผู้เชี่ยวชาญหลายคนต่างมุ่งหน้าศึกษาเพื่อหาทางป้องกันเหตุแผ่นดินไหวอย่างจริงจัง โดยเน้นบริเวณแนวชายฝั่งไหล่ทวีปเป็นหลัก

ทว่า ฟิลิป อิงก์แลนด์ จากมหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด และเจมส์ แจ็กสัน จากมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ สองนักวิทยาศาสตร์ซึ่งศึกษาทางด้านธรณีศาสตร์และแผ่นดินไหววิทยา ต่างมองว่าการมุ่งศึกษาแต่แผ่นดินไหวบริเวณไหล่ทวีปดูจะเป็นความคิดที่ผิดไม่น้อย เพราะแผ่นดินไหวที่เกิดขึ้นบริเวณลึกเข้าไปในทวีปมีอัตราผู้เสียชีวิตสูงถึง 5% และอาจมากถึง 30%

“ผู้เสียชีวิตจากเหตุแผ่นดินไหวที่ญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 11 มี.ค.ที่ผ่านมา คิดเป็นอัตราส่วน 0.4% ของผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น” อิงก์แลนด์ และแจ็กสัน กล่าว

ซึ่งจากการนับจำนวนครั้งที่เกิดแผ่นดินไหวตามที่ได้บันทึกไว้ย้อนไปได้ไกลถึง 120 ปีที่แล้ว พบว่ามีแผ่นดินไหวประมาณ 130 ครั้งทั่วโลกที่ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตมากกว่า 1,000 คนขึ้นไป

โดยในจำนวนนี้ ประมาณ 100 ครั้ง ล้วนเกิดขึ้นบริเวณพื้นที่ภายในแผ่นดินห่างไกลจากชายฝั่ง และทำให้มีผู้เสียชีวิตประมาณ 1.4 ล้านคน ขณะที่แผ่นดินไหวที่เกิดขึ้นบริเวณไหล่ทวีปหรือชายฝั่ง สร้างความเสียหายให้ชีวิตประมาณ 8 แสนคน โดยในจำนวนนี้ประมาณครึ่งหนึ่งมีสาเหตุการเสียชีวิตเพราะคลื่นสึนามิ

“รอยเลื่อนในพื้นที่ภายในทวีปค่อนข้างซับซ้อน และจะเคลื่อนตัวอย่างช้าๆ ซึ่งบางครั้งก็ใช้เวลาหลายร้อยปี หรือมากกว่าพันปี เพื่อสั่งสมแรงกดดันก่อนถึงจุดระเบิด” ทีมนักวิจัย กล่าว

ทั้งนี้ ผลการศึกษาที่ได้ส่งผลให้อิงก์แลนด์ และแจ็กสัน ต่างเรียกร้องให้บรรดานักแผ่นดินไหววิทยาหันมาใส่ใจ และให้ความสำคัญกับรอยเลื่อนในทวีปเช่นเดียวกับรอยเลื่อนบริเวณไหล่ทวีป

“เราน่าจะเริ่มต้นจากพื้นที่ 10 ล้าน ตร.กม.ของแนวอัลไพน์หิมาลายัน ซึ่งยืดตัดผ่านอิตาลี กรีซ และตุรกี ทั้งยังข้ามไปถึงตะวันออกกลาง อิหร่าน เอเชียกลาง เข้าสู่ประเทศจีน” สองผู้วิจัยศึกษาประสานเสียงพร้อมกัน

พร้อมกันนี้ อิงก์แลนด์ และแจ็กสัน ยังไม่วายเพิ่มคำเตือนอีกว่า ความรุนแรงของภัยแผ่นดินไหวมีแนวโน้มจะเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว เนื่องจากมีการอพยพโยกย้ายของประชากรเข้าไปอยู่ในมหานครใหญ่ๆ ทุกปี

ทั้งนี้ มหานครหลายแห่งถือเป็นสถานที่เสี่ยง ซึ่งเคยโดนทำลายล้างจากแผ่นดินไหวครั้งใหญ่ในอดีต เพียงแต่ในขณะนั้นยังมีพลเรือนอาศัยอยู่ไม่หนาแน่นเท่านั้น