ญี่ปุ่นครบเครื่อง ตอนที่7

ตลอด 2 สัปดาห์ที่ผ่านมา ผมเฝ้าติดตามสถานการณ์ของประเทศญี่ปุ่นแบบชั่วโมงต่อชั่วโมง ยิ่งกว่าสมัยติดดูหนังกำลังภายในเสียอีกครับ สิ่งหนึ่งที่ผมเห็นก็คือ สถานการณ์มันเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา จากภาพความเสียหาย มาเป็นภาพการสูญเสีย มาถึงการกู้โรงไฟฟ้า จนขณะนี้เป็นภาพของความช่วยเหลือและเริ่มเข้าสู่กระบวนการฟื้นฟูแล้ว แต่ในขณะที่หลายสื่อในบ้านเรายังคงนำเสนอแต่ภาพความเสียหายซ้ำไปซ้ำมา จนผมอดแปลกใจไม่ได้ว่า สื่อต่างๆ เหล่านั้นไม่ได้ติดตามข่าวสารกันอย่างใกล้ชิดเลยหรืออย่างไร แต่อันที่จริงผมไม่ควรจะต้องแปลกใจ เพราะสื่อไทยหลายแห่งมักจะเขียนข่าวให้ดูเกินความจริง ในขณะที่คนไทยหลายคน เลือกที่จะติดตามสถานการณ์จากสื่อหลายช่องทางและทำความเข้าใจในสถานการณ์ได้กระจ่างกว่า จึงไม่ได้ตื่นตระหนกไปกับข่าว

3 วันแรกหลังเกิดแผ่นดินไหวและสึนามิ สถานีโทรทัศน์ NHK ของญี่ปุ่นติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิดตลอด 24 ชั่วโมง พอเริ่มเข้าวันที่ 4 รายงานสถานการณ์ยังคงถูกติดตามอย่างใกล้ชิดสลับกับการให้ข้อมูลรอบด้านจากผู้เชี่ยวชาญ มีทั้งภาพข่าวและภาพจำลองเพื่อให้เกิดความเข้าใจมากขึ้น TEPCO หรือบริษัท ไฟฟ้าโตเกียว ผู้ผลิตและป้อนกระแสไฟให้กับกรุงโตเกียว รวมไปถึงจังหวัดรอบๆ โตเกียวที่รวมเรียกว่า คันโต และเป็นเจ้าของโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ฟูกุชิมา ที่กำลังประสบปัญหาอยู่ในขณะนี้ ก็ได้ออกมาชี้แจงทุกครั้งที่มีสถานการณ์เปลี่ยนแปลงไปทั้งในด้านดีและไม่ดี ไม่มีกั๊ก ในขณะที่สื่อตะวันตกบางสื่อรายงานข่าวว่าญี่ปุ่นปิดบังข้อมูล ซึ่งผมอยากจะขอทำความเข้าใจกับท่านผู้อ่านโปรดลองนึกภาพตามผมนะครับ

สมมติว่า ญี่ปุ่นคือคนคนหนึ่ง ซึ่งบังเอิญได้รับบาดเจ็บสาหัสจนอาจเป็นอันตรายถึงชีวิต สิ่งแรกที่คุณหมอต้องทำก็คือการช่วยชีวิตใช่ไหมครับ คงไม่ใช่การมานั่งชี้แจงแถลงข่าวเป็นแน่ หลังจากช่วยชีวิตได้แล้วนั่นแหละครับถึงค่อยมาสืบค้นรายละเอียดเพื่อทำความเข้าใจกับอาการบาดเจ็บและหาทางเยียวยาในลำดับต่อไป แต่ในขณะนั้นก็เป็นไปได้ที่จะมีอาการแทรกซ้อนบ้าง ซึ่งก็ต้องค่อยๆ แก้ไขกันไป โดยควบคุมไม่ให้อาการบาดเจ็บมันลุกลามไปยังส่วนอื่น อาการของโรงไฟฟ้าฟูกุชิมาก็เช่นเดียวกันครับ เมื่อมีความเสียหายจากภัยธรรมชาติขนาดนั้น ก็เป็นที่แน่นอนว่ากัมมันตภาพรังสีย่อมมีโอกาสรั่วไหลออกมา เมื่อรั่วไหลออกมาก็มีโอกาสอย่างมากที่จะปะปนไปกับดิน น้ำ ลม หรืออะไรก็ตามที ซึ่งเรื่องเหล่านี้ญี่ปุ่นไม่ได้ปิดบังเลยนะครับ เดี๋ยวก็ประกาศ อีกเดี๋ยวก็ประกาศ และคนที่ประกาศก็คือรัฐบาลหรือหน่วยงานที่รับผิดชอบ ไม่ใช่นักข่าวไปแอบรู้มาแต่อย่างใด การลำดับความสำคัญของสถานการณ์นี่เป็นสิ่งที่สำคัญมาก จะเกิดอะไรขึ้นถ้าหมอเลือกที่จะแถลงอาการก่อนที่จะรักษาชีวิตผู้ป่วย และถ้าหมอเลือกที่จะดูแผลถลอกที่ขาแทนที่จะดูแผลโดนแทงที่สีข้าง คนบาดเจ็บจะเป็นอย่างไร ผมว่าคนญี่ปุ่นมีความรับผิดชอบมาก มากเกินกว่าที่คนหลายคนจะเข้าใจได้ อย่างเรื่องของ Fukushima 50 จะมีใครไปคิดว่าเรื่องแบบนี้จะมีในชีวิตจริง เคยเห็นก็แต่ในหนังอย่าง Amageddon หรือ The Core ที่ต้องมีผู้เสียสละไปปฏิบัติการเสี่ยงอันตรายเพื่อรักษาโลกเอาไว้ แต่เจ้าหน้าที่โรงไฟฟ้าฟูกุชิมาทั้ง 50 คน เชื่อว่าลึกๆ แล้วไม่มีใครอยากตายแต่ด้วยหน้าที่คือสิ่งที่เขารับผิดชอบ ที่สำคัญคือความรับผิดชอบครั้งนี้ใหญ่หลวงนัก เรียกว่าเป็นความอยู่รอดของประเทศเลยก็ว่าได้

ถ้าท่านผู้อ่านเคยไปประเทศญี่ปุ่น คงพอจะนึกออกบ้างไหมครับว่า เวลาเราไปซื้อขนมเค้กตามร้านดีๆ หรือตามห้างสรรพสินค้า คนขายเขามักจะถามเราเสมอๆ ว่า จะซื้อกลับไปรับประทานสักเมื่อไหร่ เขาจะคำนวณให้เราเลยว่าเหมาะจะซื้อกลับหรือไม่ ถ้าเราใช้เวลานานเกินไปกว่าจะได้รับประทานเค้กชิ้นนี้ เขาจะบอกเราเลยว่าไม่ควรซื้อ เพราะรสชาติอาจจะเปลี่ยนไป หรือเวลาเราไปรับประทานอาหารแล้วรับประทานไม่หมด อยากจะห่อกลับบ้าน ทางร้านเขาจะไม่ยอม เพราะรสชาติอาหารที่เขาปรุงมันจะไม่ได้คุณภาพตามมาตรฐานของร้านเขา เรื่องเล็กๆ แบบนี้ ท่านผู้อ่านลองคิดดูว่าจะเจอะเจอในบ้านไหนเมืองไหนบ้างไหมครับ แล้วท่านลองนึกดูว่า ประเทศที่ผู้คนใส่ใจแม้กระทั่งรายละเอียดเล็กๆ แบบนี้ จะเอาความเป็นความตายของเพื่อนร่วมชาติมาเสี่ยงหรือครับ สำหรับผมเชื่อโดยไม่มีข้อกังขาเลยว่า ญี่ปุ่นจะพยายามแก้ปัญหาให้ผ่านพ้นลุล่วงไปได้ในที่สุด และจะพลิกฟื้นประเทศให้กลับมาดีกว่าเดิมได้ในเวลาไม่นาน

อีกเรื่องที่เราละเลยกันมากก็คือ ความรู้จริงในสิ่งที่เราทำ 23 สัปดาห์มานี้ ผมได้ยินเรื่องอันตรายจากโรงไฟฟ้านิวเคลียร์หนาหูมากขึ้น ผู้คนหวาดหวั่นกันจนอดสงสัยไม่ได้ว่า เรากำลังกลัวอะไรที่ไกลตัวเกินไปหรือไม่ ของทุกอย่างในโลกมีทั้งคุณและโทษทั้งนั้น คุณแม่บ้านเคยโดนมีดทำครัวบาดมือไหมครับ ถ้าเคยแล้วทุกวันนี้ยังคงใช้มีดทำครัวอยู่หรือเลิกใช้ไปแล้ว มีคนบริสุทธิ์กี่คนที่ถูกอาวุธปืนทำร้าย แต่ประเทศเราก็ยังมีคนพกปืนได้อย่างถูกกฎหมายทั้งๆ ที่มันไม่มีประโยชน์กับเราเลย มีการเกิดอุบัติเหตุจนถึงแก่ชีวิตจากรถยนต์หรือจักรยานยนต์จนนับครั้งไม่ถ้วน แต่เราก็ยังขับและขี่กันไม่เลิกแถมขายได้มากกว่าเดิม หรือรถแก๊สที่เคยระเบิดตรงทางด่วนถนนเพชรบุรีทุกวันนี้ก็ไม่เห็นมีใครเลิกใช้แก๊สกันเลย ผมเชื่อว่าทุกคนจะรู้สึกเดือดร้อนกันมากหากไฟฟ้าดับสัก 2 ชั่วโมง เราอยากมีไฟฟ้าใช้แต่ไม่อยากให้สร้างเขื่อน น้ำมันก็จะหมดโลกไปในอีกไม่กี่สิบปี ถ่านหินก็ไม่เอาเพราะสกปรก นิวเคลียร์ก็อันตราย สุดท้ายเราอาจต้องปั่นไฟใช้กันเองกระมังครับ