ปายหลอกเชียงคาน

ผมเห็นใครต่อใครห่วงใยเชียงคาน กลัวว่าเชียงคานจะมีสภาพเหมือนปาย คือมีคนกรุงเทพฯ เข้าไปทำมาหากินแทนคนท้องถิ่น ให้นักท่องเที่ยวเมือง “เสียอารมณ์”

โดย...จำลอง บุญสอง

ผมเห็นใครต่อใครห่วงใยเชียงคาน กลัวว่าเชียงคานจะมีสภาพเหมือนปาย คือมีคนกรุงเทพฯ เข้าไปทำมาหากินแทนคนท้องถิ่น ให้นักท่องเที่ยวเมือง “เสียอารมณ์”

มีการประชุมสัมมนา มีการออกกฎเกณฑ์อะไรต่อมิอะไรมากมาย เพื่อไม่ให้เชียงคานหมดน้ำยาของวิถีการผลิตแบบ Sufficiency Economy

วิธีคิดแบบนี้เป็นวิธีคิดแบบเดียวกับนิสิตนักศึกษา, เอ็นจีโอรุ่นก่อนๆ ที่เห็นชาวเขามีทีวี แต่งชุดที่ไม่ใช่ชาวเขาแล้วจะชักดิ้นชักงอตาย

นี่คือความรู้สึกของคนเมือง “ผู้เอาเปรียบ” ที่อยากจะ Stuff สังคมอื่นให้คงอยู่แบบเดิม เพื่อจะได้เข้าไปดูคนอื่นแบบดูสัตว์ในสวนสัตว์ โดยไม่เข้าใจว่า “โลก” ได้เปลี่ยนวิถีการผลิตแบบ Sufficiency Economy มาสู่ยุคทุนนิยมนานเป็นร้อยๆ ปีแล้ว

วันนี้โลกก้าวจากการ “ให้การสงเคราะห์” แบบ “ยุคกลาง” มาสู่การทำให้คน “แข็งแกร่ง” อย่างเท่าเทียมกันของมนุษย์กันแล้ว นักบุญในยุคนี้จึงย่อมไม่ใช่นักบุญที่ต้องการให้คนชนบท ชาวเขา แต่งตัวเก่าๆ ปอนๆ อยู่ในบ้านซอมซ่อ มีวิถีชีวิตแบบ “พอเพียง” เพื่อ “นักบุญ” จะได้อาศัย “ความยากจน” ของคนมา “สงเคราะห์” เพื่อสนองความรู้สึก “ใหญ่” ของผู้ให้ แต่ต้องเป็นนักบุญผู้ให้ความเสมอภาคและเท่าเทียมทั้งในด้านเศรษฐกิจและการเมืองต่อคนทุกคน

ถ้าคนชนบท “มี” เท่ากับคนกรุงเทพฯ คนชนบทก็ไม่จำเป็นต้องพึ่งทุนและโนว์ฮาวจากกรุงเทพฯ (หรือต่างชาติ) ให้ใครๆ ต้องเป็นห่วงเป็นใยเช่นปัจจุบัน

คำตอบนี้อยู่ที่วิธีคิดของรัฐ กลไกรัฐ เอ็นจีโอหรือนักท่องเที่ยว ว่าต้องการทำให้คนชนบทร่ำรวยขึ้นมาทัดเทียมคนกรุงหรือเปล่า (ซึ่งก็ต้องผ่านการปกครองแบบประชาธิปไตยเท่านั้น) แต่ตราบใดที่ยังมีวิธีคิดแบบ “ประชานิยม” “สงเคราะห์” เพื่อเอาบุญคุณของพวก “อีแอบ” ที่แอบซื้อเสียงทางอ้อม หรือตราบใดที่ยังมีวิธีคิดของผู้ “ให้ปลา” เพื่อ “เอาบุญคุณ” กับผู้ถูกให้ หรือไม่ยอมสอนคน (จน) ให้ “ตกปลา” เพราะกลัวว่าคนจนจะไม่เอา “บุญคุณ” มา “จำนำ” กับพวกเขาอีก ตราบนั้นก็ย่อมแก้ไขปัญหาเชียงคานและที่อื่นๆ ไม่ได้เสมอไป ไม่ว่าเราจะ “ตบโต๊ะ” สัมมนากันอีกสักกี่ล้านครั้งก็ตาม