ปรัชวัน เกตวัลห์ ทิเบต ที่ฉันหลงรัก

หนังสือที่เขียน โดยนักท่องเที่ยวสาวที่หลงรักทิเบตเข้าเต็มเปา ความรู้สึก 8 ครั้งที่เธอไปไม่เหมือนกันสักครั้งเดียว

โดย...อัคร เกียรติอาจิณ

ก่อนหน้าที่หนังสือเล่มนี้จะวางแผงราวๆ เดือน ก.ย. ผู้เขียน "ปรัชวัน" เดินทางไปทิเบต มาแล้ว 7 ครั้ง และเมื่อเดือนต.ค. ในงานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติ ซึ่งเป็นวันเปิดตัวงานเขียนเล่มแรก เราก็มีโอกาสนั่งจับเข่าคุยกับเธอยาวๆ

"นี่ก็เพิ่งกลับจากทิเบตนะคะ" เธอบอกหน้าตาเรียบเฉย "ไป 2 อาทิตย์ ที่หมายคือทิเบตในเขตเสฉวน"

"ปรัชวัน เกตวัลห์" สาวนักเที่ยวตัวยง เที่ยวมาร้อยเอ็ดเจ็ดย่านน้ำ แต่ก็ไม่มีที่ไหนเหมือนทิเบต เธอยอมรับว่าหลงรักทิเบตตั้งแต่แรกเห็น จนครั้งล่าสุดครั้งที่ 8 ความรู้สึกที่มีต่อที่นี่ก็ยังไม่เคยจืดจาง หนำซ้ำกลับจะเพิ่มทวียิ่งขึ้น

"ทิเบต...คือชัมบาลาในความทรงจำ" (สำนักพิมพ์สุขภาพใจ) หนาถึง 384 หน้า ในนี้มีอะไรต่างจากหนังสือชวนเที่ยวที่วางเกลื่อนแผงไหม เราพลิกจากหน้าแรก ค่อยๆ ไล่อ่านทีละหน้า บางหน้าแทบไม่ต้องเสียเวลาอ่านนาน เพราะภาพถ่ายที่ปรากฏนั้นบอกเล่าเรื่องราวเสร็จสรรพอยู่แล้ว บรรทัดเล็กๆ ที่ห้อยท้ายหน้าหนังสือช่วยทำให้คนที่ไม่เคยไปเยือนทิเบตเข้าใจและเข้าถึงกลิ่นอายดินแดนหลังคาโลกได้ดี

นอกจากจะพยายามชี้ทางให้หนอนหนังสือรู้ซึ้งวิถีวัฒนธรรมและแหล่งเที่ยวอันเลื่องชื่อ ผู้เขียน ก็ไม่ลืมใส่เกร็ดเล็กๆ ที่หลายๆ คนอาจมองข้าม เพราะคิดว่านั่นคือเรื่องไม่สลักสำคัญอะไรมากมาย แต่ด้วยความที่ปรัชวันเป็นคนละเอียด เธอจึงไม่พลาดที่จะนำมาเป็นส่วนหนึ่งของงานเขียน โดยใช้ภาษาที่ไม่สวิงสวายนัก เป็นถ้อยคำง่ายๆ แต่สื่อความหมายอบอุ่นและละมุนละไม

ทิเบต...คือซัมบาลาในความทรงจำ จัดพิมพ์โดย สนพ.สุขภาพใจ

"ความตั้งใจของดิฉันคือ อยากขอบคุณเพื่อนชาวทิเบตแค่นั้นจริงๆ ไม่ใช่ว่าอยากเขียนหนังสือหรอก เพราะตัวเองไม่เก่งที่จะถ่ายทอดแบบนี้ คำขอบคุณเป็นตัวหนังสือนี่มันค่อนข้างยากมาก โชคดีที่เราก็เป็นคนช่างเล่าไงคะ ก็เลยลองทำดูตามคำแนะนำของคนรอบข้าง แต่มันก็ไม่ง่าย สิ่งที่เรากลัวสุดคือกลัวคนอื่นจะมองว่าเราเขียนแบบมีอคติหรือเปล่า กดดันนิดๆ เหมือนกัน ส่วนเรื่องภาษา ด้วยความที่เราไม่เคยทำงานด้านนี้มาก่อนก็ยาก แต่พยายามจะทำให้มันง่ายๆ เข้าไว้ เป็นการเล่าเรื่องแบบสารคดี ใส่ความรู้สึกผสมกับข้อมูลที่เรามีอยู่ แรกๆ มันยากตรงที่บางทีข้อมูลไม่ค่อย ปะติดปะต่อ พอเริ่มจับทางถูกทุกอย่างก็โอเค"

จากนักท่องเที่ยวสู่นักเขียน กว่าจะสำเร็จเป็นรูปเป็นร่างปรัชวันต้องอาศัยภูมิรู้เดิมเป็นตัวช่วย ไม่ว่าจะวิชารัฐศาสตร์การทูต (เกียรตินิยมอันดับ 2 มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์) บวกกับประสบการณ์ชีวิต ณ ประเทศเยอรมนี ขณะไปต่อปริญญาโท รวมถึงนิสัยชอบเที่ยว ชอบคุย ชอบอ่าน ชอบพบปะ ล้วนแต่นำมาซึ่งงานเขียนเล่มนี้

"แง่มุมที่เรามอง มันมากกว่ามุมที่คนอื่นมอง คนอื่นมองแค่นี้ แต่เราพยายามจะมองให้ได้หลายๆ มุม เพราะเรารู้ว่าเรามาช้ากว่าคนอื่น ทำไงละที่จะต้องไม่ใช่ทิเบตในมุมเดิมๆ ง่ายๆ เลยค่ะ เรามีเพื่อนที่เป็นคนทิเบต เขาไว้ใจเรามาก กล้าที่จะเล่าบางเรื่องให้ฟัง บางทีก็เป็นความลับ ทำให้เราประทับใจ มันเป็นทั้งมิตรภาพและข้อมูลดิบที่เรามีอยู่ในมือ มันคือมุมที่ต่างออกไป แต่เราต้องระมัดระวังในการนำมาย่อยเพื่อให้ดูนุ่มนวล ไม่กระทบกับใคร หรือกระทั่งมุมส่วนตัวเราเอง หลังกลับจากทิเบตเราขอลาออกจากงานประจำ (เอเยนซีโฆษณาแห่งหนึ่ง) เพื่อมาเป็น ฟรีแลนซ์ ตรงนี้ก็มีในหนังสือด้วย เรารู้ว่านี่คือ ผลพวงของทิเบตที่มีอิทธิพลต่อชีวิต"

ทิเบตไม่ใช่เมืองท่องเที่ยวแห่งใหม่ มันคือหมุดหมายของนักแรมทางจากทั่วโลก หลายคนไปมาหลายครั้ง ทั้งเที่ยวแบบฉาบฉวย ทั้งเที่ยวแบบศึกษา อีกหนึ่งรายก็ต้องรวมเอาปรัชวันอยู่ในนั้นด้วย เพราะเธอลิ้มลองมาหมดแล้ว

ปรัชวัน เกตวัลห์ หญิงที่หลงรักทิเบต

"ครั้งแรกที่ไปเที่ยว (ส.ค. 2549) เราก็เหมือนคนอื่นๆ คืออยากไปเห็นกับตาว่าทิเบตเป็นยังไง เสพความสวยงามแบบนักท่องเที่ยวทั่วไป พูดหยาบๆ คือไปเที่ยวแบบฉาบฉวย ชอบสีของเฟอร์นิเจอร์ อยากไปซื้อเก็บไว้ แต่ไม่ได้ลึกซึ้งอะไรหรอกค่ะว่ามันมีที่มาที่ไปยังไง พอกลับมารู้สึกมันมีบางอย่างที่เราต้องศึกษาจริงๆ จังๆ ครั้งที่ 2 ครั้งที่ 3 ครั้งที่ 4 จนครั้งที่ 8 ไปแล้วไม่เหมือนกันสักครั้งเลย ทำให้เราประทับใจกับทิเบต หลงรักทิเบตในมุมที่อาจต่างจากคนอื่น เป็นมุมเล็กๆ ชีวิตของคนเล็กๆ หรือสถานที่ที่ไม่ได้ถูกบรรจุในทัวริสต์ สปอต แต่เรารู้สึกกับมันมาก เพราะมันสามารถเปลี่ยนชีวิตเราได้"

มุมที่ปรัชวันมองทิเบตนั้น เป็นการมองด้วยสายตาอ่อนโยนและชื่นชมในฐานะเมืองท่องเที่ยวอันระบือไกล ทิเบตหล่อหลอมให้เธอเข้าใจชีวิตอย่างคนที่มีความสุขแบบฉบับตัวเอง เช่นที่เธอบอกกับเราว่าเธอไม่ได้เพียงแค่รู้จักทิเบต แต่ยังรู้จักใจของตัวเองมากกว่าเดิม

อีกด้านของอารมณ์ผู้หญิง ปรัชวันก็ถ่ายทอดทิเบตในมุมเว้าๆ แหว่งๆ ระหว่างการเดินทาง ความสนุกมักมาพร้อมความลำบาก เสียงหัวเราะมักคู่เสียงร่ำไห้ เมื่อมีสุขก็ย่อมมีทุกข์ นี่คือดินแดนที่ใครๆ ฝันหา ฉะนั้น ความหมาย "ชัมบาลา" ของเธอจึงอาจแตกต่างจากคนอื่นๆ

"ความหมายของชัมบาลาของเราคือความสงบที่เกิดจากจิตศรัทธาของผู้คน คือความเรียบง่าย งดงามที่สัมผัสได้ด้วยใจ คือความสุขเบิกบานราวกับได้กลับบ้านทุกครั้ง ไม่ว่าจะอยู่ที่ใดก็ตาม"

ไปทิเบตครั้งนี้น่าจะได้รับประสบการณ์ที่แปลกไม่ซ้ำใคร 4 ฤดูกาล ร้อน หนาว ใบไม้ร่วง ใบไม้ผลิ ที่ผู้เขียนพยายามเล่าเป็นฉากๆ แง่มุมที่ซ่อนไว้ในแง่คิด โดยมีภูมิประเทศ ภูมิอากาศ และวิถีวัฒนธรรม คงช่วยนำทางให้การเดินทางสู่หลังคาโลกอิ่มเอมยิ่งขึ้น