ปมแค้นชีวิตสาวพังก์

นี่คือการอำลา สาวพังก์สุดเก๋า “ลิสเบธ” หนังสือเกาะเจาะติด “มิลเลนเนียม” เหยี่ยวข่าวเดนตาย “มิคาเอล” และเหล่าวายร้ายทั้งหลายที่ทำให้เราแอบชื่นชม “ช่างเลวได้ใจจริงๆ” ที่สำคัญยังเป็นห้วงเวลารำลึกถึง “สตีก ลาร์สัน” นักเขียนชาวสวีดิช ผู้สร้างสีสันสั่นไหวแก่โลกแผ่นฟิล์มในฐานะเจ้าของบทประพันธ์ล้ำค่า

 โดย...วิชช์ญะ ยุติ

นี่คือการอำลา สาวพังก์สุดเก๋า “ลิสเบธ” หนังสือเกาะเจาะติด “มิลเลนเนียม” เหยี่ยวข่าวเดนตาย “มิคาเอล” และเหล่าวายร้ายทั้งหลายที่ทำให้เราแอบชื่นชม “ช่างเลวได้ใจจริงๆ” ที่สำคัญยังเป็นห้วงเวลารำลึกถึง “สตีก ลาร์สัน” นักเขียนชาวสวีดิช ผู้สร้างสีสันสั่นไหวแก่โลกแผ่นฟิล์มในฐานะเจ้าของบทประพันธ์ล้ำค่า

แฟนๆ ของไตรภาคมิลเลนเนียมที่ตามเรื่องราวจากภาคแรกสู่ภาค 2 จนมาถึงภาคส่งท้ายจะพบว่าหนังค่อยๆ มีจุดคลี่คลายสำหรับคนดู เพื่อเตรียมตัวก้าวออกจากวังวนชีวิตอันแสนลึกลับบัดซบสิ้นดี (หลัง 2 ภาคปล่อยให้มึนๆ ตึงๆ อยู่นาน) ซึ่งตัวละครหลักได้ก่อชนวนไว้ แถมยังทิ้งปมต่างๆ ให้ตามค้นหาอีกหลายประเด็น

ทีท่าหนังภาคนี้ดำเนินเรื่องไปอย่างสนุก สนุกที่จะลุ้นฉากว่าความในศาลที่ดูไม่น่าเบื่อเลยและไม่หนักเป็นวิชาการเกินไป (โดยเฉพาะตอนที่นางเอกเดินเข้ามาในศาลด้วยชุดพังก์เต็มสตรีม เปรี้ยวมากกกก เซอร์ (เรียล) โคตรรร) การชนกันจังๆ ระหว่างคน 2 ขั้ว (ชั่วกับดี) ณ ศาลยุติธรรม ถือเป็นกุญแจสำคัญที่จะสรุปหนังทั้งหมด โดยทิ้งความเคลือบแคลงกับคนดู ตกลงศาลยังจะคงไว้ซึ่งความยุติธรรมไหม คนชั่ว (ที่มีอำนาจค้ำฟ้า) ยังจะสามารถใช้เงินซื้อทุกอย่างในโลกนี้ได้หรือเปล่า

คำตอบคือไม่ ไม่มีทางที่เงินจะเข้ามามีบทบาทเหนือความเป็นมนุษย์ แต่นั่นก็คงเฉพาะสังคมที่วัดกันที่ความดี (หมายถึงดีอย่างบริสุทธิ์ใจนะ ไม่ใช่ดีแบบดัดจริต) มองกันที่เจตนารมณ์ถึงเหตุและผลแห่งการกระทำ

เช่นที่ลิสเบธโดนตั้งข้อหาฆาตกรรมชายที่ได้ชื่อว่าเป็นพ่อ แต่เธอไม่เคยรู้สึกว่าชายผู้นั้นคือพ่อ เขาเป็นเพียงสัตว์เดรัจฉานที่แฝงอยู่ในคราบตาแก่ ซึ่งบังเอิญแม่ของเธอพลาดไปมีสัมพันธ์ด้วย (ผู้หญิงกับความรักมักจะพลาดกันได้บ่อยๆ) ซ้ำแม่ยังถูกทำร้ายร่างกายจนพิการ ด้วยหลักฐานที่นำมาโต้แย้งกัน ความหนักแน่นในข้อเท็จจริงย่อมแพ้พ่ายต่อคำโกหกที่ถูกเอ่ยอ้างเพื่อหวังนำมาลบล้างความผิด

พล็อตเรื่องที่เข้มข้นปนลุ้นระทึกกลายเป็นความโดดเด่นของหนัง ในบทส่งท้ายนี้ยังตอกย้ำว่าหนังชุดมิลเลนเนียมมีสไตล์ของตัวเองชัด ใครก็ยากเลียนแบบ แม้จะนำไปรีเมกใหม่คงรู้สึกไม่เท่าต้นฉบับที่ทำไว้ แน่นอน...ไม่ได้บอกว่ามันดีเยี่ยมทุกฉาก แต่ไม่เกินเลยถ้าจะขอยกให้เป็นหนังโปรดแห่งปี (ที่เข้าฉายบ้านเรา เพราะจริงๆ อายุหนังคือ ปี 2009)

ดรามาอารมณ์ลึกลับ อาร์ตบ้างแมสบ้าง เล่าเรื่องทื่อๆ เล่าเรื่องมึนๆ บางครั้งก็มาแบบชั้นเชิงซะ แหลมคมจนอึ้งงันไปพักใหญ่ สลับไปมาแบบเนี่ย บางทีก็ตีแผ่จิกกัดอาชีพสื่อมวลชนได้อย่างเจ็บๆ คันๆ คำว่า “ถือดี” กับ “งี่เง่า” คนที่เป็นสื่อน่าจะคุ้นเคยกับมันดี ถ้าใช้ไม่ถูกที่ถูกทางถูกกาลเทศะ ก็เป็นเรื่องน่ากลัวและน่าเกลียดพอสมควร จริยธรรมสื่อนั้นสำคัญกว่าอะไรทั้งหมด

ขณะเดียวกัน คำว่า “อุดมการณ์” หนังก็เน้นให้เห็นอย่างตรงไปตรงมา สื่อ ตำรวจ ทนายความ ผู้พิพากษา รวมทั้งศาล กระทั่งตัวของลิสเบธย่อมต้องมีอุดมการณ์ที่แน่วแน่ จะละเลย หรือลืมเลือนไม่ได้ เพราะว่านั่นล่ะคือ ความเป็นตัวตนของแต่ละคนที่สะท้อนจากจิตวิญญาณ

เมื่อเทียบกับ 2 ภาค มิลเลนเนียมภาคนี้ค่อนข้างดูง่ายและจับใจความได้แบบไม่ต้องตีความอะไรมาก ความซับซ้อนเหมือนว่าจะดูอ่อนลงไปอย่างไม่น่าเชื่อ ปมที่ถูกปูทางมาจากภาคแรกแบบงงๆ และมาทิ้งปมไว้ให้ใจหายใจคว่ำในภาค 2 ภาค 3 เป็นการคลี่คลายปมที่ลงตัวอย่างไม่ขาดไม่เกิน

ตลอดเวลาที่นั่งดูหนัง 3 ภาค เราก็จะมีสารพัดคำถามต่อตัวลิสเบธ อะไรทำให้เธอสติสตังหลุดๆ เลอะๆ ได้ขนาดนั้น แต่งตัวพังก์ไม่พอยังมีความคิดห่ามๆ แรงๆ เข้าข่ายพวกประเภทแค้นฝั่งหุ่น (ตูเจ็บได้แต่เอ็งต้องตาย) หรืออาการหยาบกระด้างที่เธอแสดงออกมาและวิธีมองโลกในสายตาของเด็กสาวผู้จมปลักกับความทุกข์ เหล่านี้มิลเลนเลียน 3 พร้อมจะตอบคำถามเหล่านั้น

ความลับในตัวของลิสเบธถูกเผยพร้อมๆ กับหายนะที่คาดไม่ถึงก็เกิดขึ้น มันคือปมในใจเธอที่ใครๆ ต่างเฝ้ารอว่าจะลงเอยเช่นไร ชีวิตที่มืดมนมานานนมในที่สุดก็เจอทางออก ณ ปลายทางอุโมงค์ที่มีแสงสว่างจากคนรอบข้างและหวังดีคอยหนุนหลัง

นูมิ ราเพซ ทำหน้าที่ในบทบาทลิสเบธได้สมบูรณ์ เธอคือศูนย์กลางของหนังและเชื่อมโยงเหตุการณ์ (งงๆ) รวมทั้งปมสับสนจนเกิดเป็นเรื่องราวสะเทือนขวัญสั่นคลอนหัวใจ นอกจากนั้นเธอยังเป็นเสมือนปากเสียงของผู้หญิงอีกจำนวนไม่รู้อีกเท่าไหร่ ที่ต้องทนทรมานกับการถูกเป็นฝ่ายกระทำจากคนใกล้ตัวย่ำยี ซึ่งยังคงปิดปากเงียบและจำยอมใช้ชีวิตอย่างกล้ำกลืน