ดูแลช่องปากให้ดี เป็นวิธียืดอายุฟันให้ยาวนาน

ฟันนั้นเป็นอวัยวะสำคัญที่ช่วยบดเคี้ยวอาหารเข้าสู่ร่างกาย และถ้าเราดูแลฟันไม่ดี ก็อาจจะทำให้ฟันผุ ฟันสึก ปวดฟันจนลามไปถึงความผิดปกติในอวัยวะอื่นๆในร่างกายได้

เรื่อง ปวศร พิทักษ์

ทุกคนรู้ดีว่าคนเราควรจะแปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง ซึ่งการที่ต้องแปรงฟันทุกวันเป็นกิจวัตรนั้น ทำให้หลายคนแปรงฟันด้วยความเคยชิน และแปรงฟันอย่างรีบเร่งแข่งกับเวลา จนบางครั้งก็ทำความสะอาดฟันได้ไม่ดีเท่าที่ควร ทั้งๆ ที่ฟันนั้นเป็นอวัยวะสำคัญที่ช่วยบดเคี้ยวอาหารเข้าสู่ร่างกาย และถ้าเราดูแลฟันไม่ดี ก็อาจจะทำให้ฟันผุ ฟันสึก ปวดฟัน เป็นหนอง อาจจะทำให้เกิดอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ ท้องผูก อาหารไม่ย่อยตามมา ในขณะที่บางรายอาจรุนแรงถึงขั้นติดเชื้อในกระแสเลือดได้

เพราะฉะนั้นการแปรงฟันและการใช้ไหมขัดฟันให้ถูกวิธี จึงเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม เรื่องนี้ ทพญ.รัศมี จินดาโรจนกุล คลินิกทันตกรรมสตาร์เด็นท์ ไลฟ์เซ็นเตอร์ บอกว่า ในแง่ของทันตสุขภาพแล้ว การป้องกันนั้นมีความสำคัญมากกว่าการรักษา แต่เป็นที่น่าสังเกตว่า คนส่วนใหญ่ชอบที่จะเข้ารับการรักษามากกว่า ทั้งๆ ที่ค่าใช้จ่ายในการป้องกันนั้นต่ำกว่าค่ารักษาพยาบาลอย่างมาก

“จริงๆ แล้วคุณใช้เวลาไปกับการแปรงฟันแต่ละครั้งนานแค่ไหน บางคนอาจจะเพียง 1-2 นาที แต่ถ้าถามว่าคุณใช้เวลาในการดูทีวี เล่นคอมพิวเตอร์ แชต BB นานแค่ไหนในแต่ละวัน มันเทียบกันไม่ได้เลย เพราะฉะนั้นคุณควรใช้เวลาประมาณ 3 นาที สำหรับการแปรงฟัน และอีก 2 นาที สำหรับการใช้ไหมขัดฟัน เพื่อแลกกับการจะต้องไปเสียเงินค่าอุดฟัน ถอนฟัน ดีไหม”

สำหรับการแปรงฟันที่ถูกวิธีนั้น ทพญ.รัศมี บอกว่า ไม่จำเป็นต้องรีบร้อน เพียงแค่ 3 นาที ก็สามารถแปรงฟันได้ทั่วถึงทั้งปากแล้ว โดยขอให้แปรงเป็นรอบตามที่ถนัด จะเริ่มจากซ้ายหรือขวา บนหรือล่างก่อนก็ได้ แต่ขอย้ำให้แปรงเป็นรอบจะได้ไม่หลง โดยแปรงวนรอบนอกก่อน (ด้านกระพุ้งแก้ม) แล้วจึงวนเข้าแปรงด้านใน (ด้านลิ้น/เพดาน) จากนั้นจึงแปรงด้านบดเคี้ยว แล้วจบที่การแปรงลิ้นให้ทั่ว

เวลาแปรงก็ให้เอียงแปรงทำมุม 45 องศา กับผิวฟัน ออกแรงพอสมควร ไม่ต้องกดจนเหงือกเจ็บ วนเป็นวงกลมอยู่กับที่ 2-3 ครั้งแล้วปัด ทำซ้ำที่เดิม 2-3 ครั้ง จึงเปลี่ยนตำแหน่ง โดยวางแปรงให้มีพื้นที่ซ้อนทับกับบริเวณเดิมเล็กน้อย ทำซ้ำอย่างนี้จนครบรอบ

ส่วนวิธีการเลือกแปรงสีฟันก็เป็นสิ่งที่จำเป็นเช่นกัน โดยแปรงสีฟันมาตรฐาน คือ แปรงสีฟันที่มีด้ามตรง หัวแปรงเรียว ขนแปรงอ่อน หน้าตัดเรียบ ปลายขนแปรงมน แต่ทั้งนี้ให้เลือกขนาดให้เหมาะสมกับปากและฟันของเราเอง เช่น คนปากกว้างก็ควรเลือกแปรงที่มีขนาดใหญ่ คนที่ปากแคบก็ควรเลือกแปรงขนาดเล็ก หรืออาจจะใช้แปรงเด็กก็ได้ไม่มีปัญหา ขอเพียงแต่ให้แปรงสามารถซอกซอนเข้าไปได้ทั่วถึงทุกซอกทุกมุมก็แล้วกัน

เรื่องของยาสีฟันนั้น ทพญ.รัศมี ก็ให้คำแนะนำว่า โดยหน้าที่แล้วยาสีฟันจะเป็นเสมือนสารชะล้างที่ช่วยให้การแปรงฟันมีชีวิตชีวามากขึ้น ด้วยคุณสมบัติของผิวฟันที่สามารถแลกเปลี่ยนแร่ธาตุได้ และคุณประโยชน์ของแร่ธาตุบางชนิดที่มีต่อผิวฟัน ทำให้มีการคิดค้นพัฒนาส่วนผสมเสริมเข้ามาในยาสีฟันกันอย่างมากมาย ไม่ว่าจะเป็นฟลูออไรด์ที่ช่วยในการป้องกันฟันผุ สารไตรแคลเซียมฟอสเฟตช่วยในการดึงแคลเซียมเข้าสู่ผิวฟัน ผงขัดฟันชนิดต่างๆ เพื่อช่วยขัดคราบสีฟัน ฯลฯ แต่ทั้งนี้หลักการ คือ ถ้าเหงือกและฟันปกติ สามารถเลือกใช้ยาสีฟันยี่ห้อใด แบบใดก็ได้

แต่ถ้าเหงือกและฟันมีปัญหา อาจเลือกใช้ยาสีฟันที่แก้ปัญหาที่มี ซึ่งยาสีฟันเหล่านั้นจะช่วยบรรเทาปัญหาให้เบื้องต้นเท่านั้น และต้องใช้อย่างต่อเนื่องระยะหนึ่ง โดยต้องแปรงฟันเพื่อให้ยาสีฟันสัมผัสกับผิวฟันเป็นเวลาอย่างน้อย 5 นาที ทั้งนี้และทั้งนั้นยาสีฟันไม่ได้ช่วยให้ฟันที่ผุแล้วหายผุ เหงือกที่อักเสบหายจากหายอักเสบ คอฟันที่สึกจนเสียวหายจากอาการเสียวอย่างถาวร จะต้องเข้ารับการปรึกษาจากทันตแพทย์เพื่อการรักษาที่ถูกต้องและเหมาะสมต่อไป

นอกจากการแปรงฟันแล้ว การใช้ไหมขัดฟันร่วมด้วยก็จะช่วยทำให้สุขภาพฟันดียิ่งขึ้นด้วย

“สำหรับคนที่เริ่มใช้ไหมขัดฟันใหม่ๆ อาจจะไม่ค่อยถนัด อันนี้ต้องอาศัยการฝึกฝน ทำเป็นประจำแล้วจะมีความชำนาญมากขึ้น โอกาสที่เส้นไหมขัดฟันจะบาดเหงือกก็จะลดลง เวลาใช้ให้ดึงไหมขัดฟันออกจากกล่องยาวประมาณ 1 ฟุต ใช้นิ้วกลางพันไหมไว้ แล้วใช้นิ้วชี้กับนิ้วหัวแม่มือควบคุมการโอบของเส้นไหมไปรอบคอฟัน เวลาโอบให้โอบไปข้างเดียวกันแล้วถูเข้า-ถูออก ถูขึ้น-ถูลง ทำเช่นนี้กับฟันทุกซี่ เวลานำเส้นไหมเข้าไปที่ซอกฟันหรือเอาออกให้ค่อยๆ ถูไปตามแนวฟัน เส้นไหมจะแผ่ตัวบางลงและเลื่อนไหลลงสู่ช่องว่างบริเวณซอกฟันได้ ด้วยเหตุนี้ความหนาของเส้นไหมขัดฟันจึงไม่ใช่สาเหตุที่จะทำให้ฟันห่างได้ ไหมขัดฟันที่เคลือบขี้ผึ้งก็จะช่วยให้ไหมลื่นขึ้น และบาดเหงือกน้อยลงด้วย”

เพียงแค่การแปรงฟัน ร่วมกับการใช้ไหมขัดฟันให้ถูกวิธี เท่านี้สุขภาพฟันที่ดีก็จะอยู่กับคุณไปอีกนานทีเดียว