รู้จักอุตสาหกรรมสีเขียวเพื่อโลก เพื่ออนาคต

เรื่อง : โยธิน อยู่จงดี / ภาพ ไม่มีเครดิต

เวลานี้จะมีอะไรดีไปกว่าการปรับปรุงพัฒนาสิ่งต่างๆ ให้เป็นไปเพื่อสิ่งแวดล้อมในอนาคต ทั้งด้านความรู้ เทคโนโลยี และสังคม ไม่อย่างนั้นพวกเราคงต้องเผชิญภัยพิบัติทางธรรมชาติต่างๆ อย่างซ้ำซากและรุนแรงขึ้นทุกปีๆ เช่น เหตุการณ์น้ำท่วมในครั้งนี้น่าจะสะท้อนปัญหาสิ่งแวดล้อมทางอ้อมของประเทศไทยได้อย่างหนึ่ง เพราะใครจะคิดว่าโคราชน้ำจะท่วม
เราจึงเห็นใครต่อใครช่วยกันประหยัดการใช้พลังงาน ช่วยกันรักษาสิ่งแวดล้อมกันอย่างเต็มที่ แต่อย่างไรก็ตาม การแก้ปัญหาที่ดีที่สุดอีกทางหนึ่งนอกจากแก้ที่ตัวเราทุกคนแล้ว ระบบการจัดการอุตสาหกรรมต่างๆ ซึ่งเป็นภาพรวมใหญ่ที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมมากที่สุด จำเป็นต้องปรับตัวเพื่อสิ่งแวดล้อมทั้งภายในและภายนอกด้วยเช่นกัน
จึงเกิดเป็นแนวทางการจัดการที่เรียกว่า “อุตสาหกรรมสีเขียว” ขึ้นมา และกำลังจะเป็นเทรนด์ในกลุ่มอุตสาหกรรมต่างๆ เพื่อรับรองระบบการจัดการลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนเรือนกระจก เพิ่มกำไร ความน่าเชื่อถือ มูลค่าสินค้า และการบริการในกลุ่มอุตสาหกรรมต่างๆ ได้อีกด้วย

อุตสาหกรรมสีเขียวคืออะไร
อุตสาหกรรมสีเขียว เป็นระบบการจัดการโรงงานหรืออุตสาหกรรมต่างๆ ให้เป็นไปตามมาตรฐานการรักษาสิ่งแวดล้อม ช่วง 20 ปีที่ผ่านมา เราคงเคยได้ยินเรื่องการร้องเรียนระบบจัดการน้ำเสียของโรงงานอุตสาหกรรมต่างๆ มากมาย แต่ปัจจุบันตัวเลขร้องเรียนเหล่านี้ลดจำนวนลงไปมาก คงเหลือเพียงมลพิษทางกลิ่น ซึ่งยากต่อการแยกแยะว่าระดับใดถึงจะเรียกว่าเป็นมลภาวะ
วิฑูรย์ สิมะโชคดี ปลัดกระทรวงอุตสาหกรรม อธิบายถึงอุตสาหกรรมสีเขียว ในความหมายของโครงการอุตสาหกรรมสีเขียวของกระทรวงอุตสาหกรรม ว่า เป็นการบริหารจัดการผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เช่น การจัดการของเสียอย่างเป็นระบบ ไม่ว่าจะเป็นการบำบัดน้ำเสียก่อนปล่อยออกจากโรงงาน การควบคุมปริมาณขยะและระบบการปล่อยควันออกสู่อากาศ ซึ่งปัจจุบันโรงงานต่างๆ ได้มีการพัฒนาจนปัญหาลดน้อยลงไปมาก และเป็นกระแสที่อุตสาหกรรมต่างๆ ทั่วโลก ต้องให้ความสำคัญกับการรักษาสิ่งแวดล้อมเป็นอันดับต้นๆ เช่น โรงงานอุตสาหกรรมในภาคอุตสาหกรรมการผลิตที่ไม่มีกระบวนการจัดการสิ่งแวดล้อมที่ดี อาจจะต้องเผชิญกับแรงกดดันจากชุมชนโดยรอบ
นอกจากนี้ อุตสาหกรรมสีเขียวยุคใหม่ยังต้องมีระบบการจัดการสิ่งแวดล้อมทั้งภายในและภายนอก ไม่ว่าจะเป็นเรื่องระบบการจัดการของเสียและมลภาวะต่างๆ ระบบการจัดการพลังงาน กิจกรรมรักษาสิ่งแวดล้อมภายในองค์กร การสร้างวัฒนธรรมและการสร้างเครือข่ายอุตสาหกรรม ซึ่งถือเป็นขั้นสูงสุดของอุตสาหกรรมสีเขียว

5 ระดับสู่อุตสาหกรรมสีเขียว
คราวนี้เรามาดูกันว่าการที่โรงงานอุตสาหกรรมแห่งหนึ่งจะก้าวเข้าสู่ความเป็นอุตสาหกรรมสีเขียวนั้นจะต้องมีอะไรบ้าง
1.Green Commitment เป็นกระบวนการมุ่งมั่นพัฒนาเพื่อสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นขั้นตอนที่ง่ายที่สุด ซึ่งเราเริ่มเห็นได้ในแต่ละบริษัทเริ่มผลิตสินค้าที่ใช้วัสดุรีไซเคิล ช่วยรักษาสิ่งแวดล้อม หรือลดการใช้พลังงานมากขึ้น ซึ่งโรงงานของแต่ละบริษัทส่วนใหญ่จะผ่านจุดในระดับเริ่มต้นนี้กันหมดแล้ว
2.Green Activity เป็นช่วงคาบเกี่ยวกับระดับแรก คือผ่านการวางแผนงาน จนเริ่มปฏิบัติการอย่างเป็นรูปธรรม เช่น ผู้ผลิตเครื่องโทรศัพท์มือถืออย่าง โนเกีย แอลจี และโซนี่ อีริคสัน ออกโทรศัพท์ที่ใช้วัสดุรีไซเคิล ปรับเปลี่ยนกล่องลดการใช้กระดาษ พัฒนาระบบประหยัดพลังงานในเครื่อง ผู้ผลิตพรินเตอร์เอชพีออกเครื่องพรินเตอร์ที่ใช้หมึกรักษาสิ่งแวดล้อมและมีความคงทน หรือโค้กออกตู้แช่ประหยัดพลังงานลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนในทุกตู้แช่ของโค้ก เป็นต้น สิ่งเหล่านี้คือจุดเริ่มต้นในการรักษาสิ่งแวดล้อมของบริษัทต่างๆ ที่เริ่มต้นจากผลิตภัณฑ์ที่ออกจากโรงงานเหล่านี้ รวมทั้งแผนงานลดใช้พลังงานภายในโรงงาน เช่น โรงงานของกลุ่ม SCG ก็ถือว่าอยู่ในขั้นนี้เช่นกัน แต่อย่างไรก็ดี สิ่งเหล่านี้ถือเป็นจุดเริ่มต้นเท่านั้น
3.Green System การบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมภายในอย่างเป็นระบบ หรือการรับรองมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อมต่างๆ ในระดับนี้ถือว่าเป็นจุดที่เริ่มยากขึ้นมาอีกระดับหนึ่ง เพราะโรงงานต่างๆ ต้องมีการปรับปรุงโรงงาน จัดเก็บแผนการดำเนินงานได้แต่ละเดือน ตัวเลขการปล่อยคาร์บอน และคำนวณเป็นเปอร์เซ็นต์ที่ลดลงไป ตรงจุดนี้เองจะเป็นการรับประกันได้ว่าโรงงานหรือบริษัทนั้นๆ ไม่ได้ทำเพียงแค่หวังผลกำไรที่ลดลง ชื่อเสียงและความมั่นใจจากผู้บริโภคที่เพิ่มมากขึ้น หรือเรียกง่ายๆ ว่าไม่ได้เพียงแค่เอาหน้า
4.Green Culture ส่วนใหญ่แล้วโรงงานที่ผ่านระดับ 3 มาจะเข้าสู่การเป็นวัฒนธรรมขององค์กรไปโดยปริยาย อยู่ในนโยบายและข้อกำหนดที่ชัดเจน ซึ่งทุกคนในองค์กรจะเป็นหนึ่งเดียวในการช่วยรักษาสิ่งแวดล้อม ตั้งแต่การปิดไฟประหยัดพลังงาน ใช้แก้วน้ำแทนกรวยกระดาษ ลดการใช้น้ำในสำนักงาน เป็นต้น
5.Green Network เป็นระดับสุดท้าย ซึ่งพบได้น้อย ในระดับนี้จะเป็นความร่วมมือระหว่างโรงงานหรือกลุ่มอุตสาหกรรม จับมือกันเป็นพันธมิตรเพื่อสิ่งแวดล้อม ถือเป็นระดับสูงสุดในการช่วยดูแลรักษาสิ่งแวดล้อมตามโปรเจกต์อุตสาหกรรมสีเขียว
อย่างไรก็ดี อุตสาหกรรมสีเขียวยังเป็นเพียงช่วงเริ่มต้นของการตอบสนองความต้องการที่จะได้ใช้สินค้าเพื่อสิ่งแวดล้อมของผู้บริโภคไปพร้อมๆ กับการลดใช้พลังงานและมลพิษไปในตัว ซึ่งไทยเราตั้งเป้าไว้ว่าจะเป็นผู้นำในอันดับต้นๆ ของภูมิภาค และเชื่อว่าในอีกไม่เกิน 10 ปี ข้าวของที่เราใช้ทุกชิ้นจากโรงงานอุตสาหกรรมจะผ่านมาตรฐานทั้งความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อมอย่างแน่นอน หากไม่ติดไฟเหลือง ไฟแดง กับคนขับพัฒนาประเทศแย่ๆ เสียก่อน