วิสัชนาธรรมโดยทั่วไปตอนต้นสู่ปัญหาธรรมปฏิบัติในตอนสุดท้าย (จบ)

แม้ให้ฟังสักร้อยรอบก็ยังไม่รู้เพราะการประพฤตินั้นยังไม่ถึงขั้นที่จะรู้

โดย...พระอาจารย์อารยะวังโส

แม้ให้ฟังสักร้อยรอบก็ยังไม่รู้เพราะการประพฤตินั้นยังไม่ถึงขั้นที่จะรู้ กว่าจะรู้ธรรมนั้นได้ต้องใช้เวลามากมาย แม้ฟังทุกวันก็ไม่ใช่รู้ เหมือนกับนกเฝ้ามะม่วง มดแดงเฝ้ามะม่วง กว่าจะเข้าใจจริงๆ ยังต้องใช้เวลาอีกยาวนาน ต้องลึกซึ้งมากในธรรมทั้งหลายด้วยการปฏิบัติ

ปุจฉา : ๑๑.หลังจากที่ปฏิบัติต่อเนื่องกันมา ๓ วัน เมื่อเช้านี้เมื่อนั่งขัดสมาธิตามแบบมาตรฐานที่ถูกต้องก็จะเจ็บตรงบริเวณต้นขา แต่พอนั่งขัดสมาธิตามสบายและตามรู้ลมตามที่เคยปฏิบัติเป็นปกติ เกิดอาการปีติร้องไห้ออกมา หลังจากคลายออกมาแล้วก็ยังมีอาการสั่นอยู่ ตรงนี้ต่อไปต้องปฏิบัติอย่างไร แม้จะพยายามกดแล้วก็คุมไม่ได้

วิสัชนา : อันมีคุณค่ามาก มีคุณค่าที่เราต้องฟังเทปเล็กๆ ทั้งปีถึงจะเข้าใจทุกคำ เพราะกว่าที่เราจะมีจิตที่ประณีต ละเอียด และมองเห็นความประณีตในธรรมนั้นต้องใช้เวลามาก ดังนั้นเราจะมองเพียงแค่จุดหยาบๆ เหมือนคนมองเห็นถึงภายนอกก่อนที่กระทบตา แต่ภายในที่ประณีต ละเอียดนั้นยังมีอีกมากมายที่เราไม่เห็น อย่าเพิ่งไปคิดว่ามีอยู่เฉพาะเพียงข้างหน้าที่เห็น ถ้าคิดเช่นนั้นเราประมาทธรรม

มีความประณีต นุ่มลึก ละเอียดอีกมากที่เรายังไม่รู้ พอเราเดินไปมากขึ้นๆ เราจะร้องอ้อ! ว่าเราปรามาสไว้เยอะ ที่สุดเราจึงต้องขมากรรมพระรัตนตรัยทุกครั้ง ฉะนั้นก่อนกลับคณะจึงควรไปขอขมากรรมพระรัตนตรัยที่พระเจดีย์ ที่พระอุโบสถ โดยขอให้พระสงฆ์ช่วยแนะนำสั่งสอน เป็นผู้ไปอย่าไม่ประมาทและไม่เป็นโทษเป็นทุกข์ติดตัวไป ขออำนวยอวยพรให้ทุกคนเดินทางบนเส้นทางวิถีแห่งการประพฤติธรรมอย่างต่อเนื่อง และถึงที่สุดแห่งความสุขความเจริญโดยธรรม

ตั้งมั่นอยู่ในฐานะความเป็นฆราวาสธรรม มีฆราวาสธรรมครองตัวเองอยู่ เป็นคนดี เป็นชาวพุทธที่ดี เป็นชาวไทยที่ดี เป็นพสกนิกรของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวที่ดี ความดีดังกล่าวนั้นสร้างขึ้นด้วยตัวของเรา ความดีดังกล่าวนั้นทำได้ด้วยตัวของเราเอง ถ้าเราขวนขวายทำความดีมากขึ้นยิ่งขึ้น ความสำเร็จที่มุ่งหวังเพื่อความสิ้นทุกข์นั้น ก็เป็นผลสัมฤทธิ์ด้วยการกระทำของเรา

พระพุทธศาสนาจึงสรุปรวมที่ว่า ใครทำกรรมอันใด ย่อมได้รับผลกรรมอันนั้น ผู้ทำความดีย่อมได้รับผลของความดี ผู้ทำความชั่วย่อมได้รับผลของความชั่ว เรื่องธรรมะนั้นละเอียดประณีต แม้พระหรือคนที่วัดนี้ก็ไม่ใช่ว่าจะรู้มากมาย ที่แสดงไปหมดนั้นทุกคนยังไม่รู้ และกว่าจะรู้กว่าจะเข้าใจนั้นต้องใช้เวลาอีกมากมาย

แม้ให้ฟังสักร้อยรอบก็ยังไม่รู้เพราะการประพฤตินั้นยังไม่ถึงขั้นที่จะรู้ กว่าจะรู้ธรรมนั้นได้ต้องใช้เวลามากมาย แม้ฟังทุกวันก็ไม่ใช่รู้ เหมือนกับนกเฝ้ามะม่วง มดแดงเฝ้ามะม่วง กว่าจะเข้าใจจริงๆ ยังต้องใช้เวลาอีกยาวนาน ต้องลึกซึ้งมากในธรรมทั้งหลายด้วยการปฏิบัติ ดังนั้นทั้งหมดทั้งหลายนี้อย่าประมาทเด็ดขาดว่าเราเข้าใจแล้ว คิดว่าเข้าใจเมื่อไหร่นั้นเราเสียท่าความโง่เสียแล้ว ขออนุโมทนาทุกคน
ขอเจริญพร