วิสัชนาธรรมโดยทั่วไปตอนต้นสู่ปัญหาธรรมปฏิบัติในตอนสุดท้าย (ตอน๕)

ปุจฉา : กระผมติดตามอ่านข้อเขียนของท่านในโพสต์ทูเดย์มาอย่างสม่ำเสมอ กว่าสองปีแล้ว รู้สึกท่านให้ความรู้ในทางปฏิบัติดีมาก

โดย...พระอาจารย์อารยะวังโส

ปุจฉา : กระผมติดตามอ่านข้อเขียนของท่านในโพสต์ทูเดย์มาอย่างสม่ำเสมอ กว่าสองปีแล้ว รู้สึกท่านให้ความรู้ในทางปฏิบัติดีมาก และอธิบายเรื่องยากให้เป็นเรื่องเข้าใจง่าย ด้วยภาษาที่ทันสมัย ไม่ซับซ้อน
ด้วยความเคารพอย่างสูง

จาก นพ.อุทิตย์ พิทักษ์ทอง
หมู่บ้านกฤษฎานคร ๑๖ พุทธมณฑล สาย ๓
 แขวงศาลาธรรมสพน์ เขตทวีวัฒนา
 กรุงเทพฯ ๑๐๑๗๐

วิสัชนา : ในพรรษาปีนี้ อาตมาอยู่จำพรรษาที่วัดป่าพุทธพจน์หริภุญไชย จ.ลำพูน มีศรัทธาสาธุชนมาเข้ารับการอบรมร่วมกับพระสงฆ์ที่วัดกันมาก จึงมีโอกาสได้บันทึกการสอนไว้ลงในแผ่นซีดี เพื่อประโยชน์ในระยะยาวของญาติธรรมทั้งหลาย และเพื่อให้สอดคล้องกับช่วงการอยู่จำพรรษา อาตมาจึงพยายามนำธรรมปฏิบัติมาตอบลงใน “ธรรมส่องโลก” เพื่อชักชวนสาธุชนทุกท่านที่อ่าน “ธรรมส่องโลก” ร่วมฝึกปฏิบัติธรรม เพื่อประโยชน์สุขโดยธรรมที่เกิดจากผลการปฏิบัติ จึงมีการปรับเปลี่ยนจาก “วิสัชนาธรรมโดยทั่วไป” มาเป็น “ธรรมปฏิบัติ” และก็ไม่ผิดหวัง

เมื่อมีผู้สนใจศึกษาธรรมปฏิบัติกันมาก ดังเช่นคุณหมอที่มีจดหมายเข้ามา จึงขอนำ “การตอบปัญหาธรรม แก่ผู้เข้าอบรมจากธนาคารไทยพาณิชย์ (สำนักงานใหญ่) มานำเสนอเป็นข้อศึกษา เพื่อประกอบการพิจารณาในการสร้างสรรค์ความคิดเพื่อให้มีความรู้ความเข้าใจในธรรมปฏิบัติมากยิ่งขึ้น” โดยมีรายละเอียดดังนี้ (หมายเหตุ...แนวการตอบอาจจะเป็นไปเฉพาะบุคคลที่เข้ารับการอบรม ซึ่งอาจไม่กว้างขวาง ครอบคลุมไปยังจริตของทุกๆ คน ก็ขอให้พิจารณาอย่างพอเข้าใจ เพื่อเป็นอนุสติธรรม ที่สำคัญเป็นหลักธรรมที่เกิดจากการสอนโดยการบรรยาย มิใช่จากการเขียน และมีจุดมุ่งหมายอยู่ที่บุคคลผู้ถามเป็นเฉพาะ จึงขอให้พิจารณาให้กว้างๆ ในแต่ละคำตอบ)

ตอบปัญหาธรรมผู้เข้าอบรมจาก...ธนาคารไทยพาณิชย์

ปุจฉา : ๑.จากการฟังเทปปฏิบัติธรรมของพระอาจารย์อารยะวังโสในวันแรกที่มานั้น พระอาจารย์สอนให้ตั้งจิตอยู่ที่ฐาน ๕ กลางทรวงอกและสูดลมเข้าไป พอสูดลมเข้าไปเรื่อยจะรู้สึกว่าแน่นมาก คือยิ่งสูดลมก็ยิ่งแน่น แน่นจนรู้สึกว่าหน้าอกขยายเหมือนกับจะระเบิด ไม่ทราบว่าจะต้องปฏิบัติอย่างไรต่อไป

สำหรับคำถามในข้อแรกนี้ การปฏิบัติคือให้รู้จักการประมาณในตรงนั้น ไม่ต้องหนักนัก พอเหมาะพอให้รู้ว่าจิตมันรวม พอมันรวมเมื่อเราอัดเข้าไปแน่นก็จะจุกเหมือนกัน ตรงนี้ต้องปรับสภาพลมให้ผ่อนแค่พอเหมาะ คือเราอาศัยลมเป็นตัวตั้งจิต เดินเข้าไปพอกระทบแล้วก็ควบคุมลมไว้ การควบคุมลมก็คือการควบคุมจิต การรู้ลมก็คือการรู้จิต แต่ก็ต้องมีความพอเหมาะ ความพอเหมาะของบางคนมีกำลังมากก็ควบคุมได้มาก ยิ่งมากเท่าไหร่ก็ยิ่งมีกำลังมากเท่านั้นเหมือนกับเราเอาลมเข้าไปในกระบอกเล็กๆ อัดด้วยเชื้อเพลิงก็จะยิ่งมีพลังมาก

ตรงนี้เราจึงต้องรู้จักผ่อนด้วย บางคนพอหนักนักก็ต้องเบานิดหนึ่ง เราเอาอุบายแค่เพียงควบคุมจิตให้อยู่ มีความหมายว่าให้ลมรวมอยู่ที่จุดนี้โดยอาศัยลมเป็นนิมิตเท่านั้นเอง แต่ไม่ใช่เอาเต็มที่จนที่สุดไม่รู้กระบอกก็แตกได้เหมือนกัน ดังนั้นก็ปรับที่ตัวเองแค่พอเหมาะ ถ้าหนักนักก็ผ่อนลมนิดหนึ่ง พอเราเบาลมก็ผ่อนแล้วเพราะว่าลมเป็นสภาพธรรมที่ต่อเนื่องจากจิต พอจิตดำริ ลมก็ขับเคลื่อน เราจะให้ลมอยู่ในสภาพใดก็อยู่ที่จิตตัวนึกคิด เมื่อจิตดำริอย่างไร เมื่อจิตบอกเบามันก็เบา มันก็จะผ่อน พอจิตถอย ลมก็จะออกหมด เพราะจิตอาศัยลมในการเคลื่อนไหวในกายภาพนี้อยู่

ตรงนี้ต้องปรับที่ตัวเรา บางคนก็ได้เต็มที่เพราะมีกระบอกใหญ่ก็มีพลังมาก กำลังก็ยิ่งมาก พอเรารู้ว่าถ้าอัดเข้าไปแล้วมันแน่นไปก็ให้ปรับเล็กน้อย ปรับให้พอเหมาะแล้วค่อยๆ ควบคุมให้จิต Concentrate ต่อไป อาศัยลมนี้ตั้งจิตแล้วให้จิตรวบรวมเข้าสู่ความเป็นหนึ่ง