ธรรมชาติ-มนุษย์

....องค์อินทร์

บ่อยครั้งที่มนุษย์มักคิดว่าตัวเองเป็นที่สุดอยู่บนโลก แต่ก็บ่อยครั้งอีกเช่นกัน ที่เมื่อมนุษย์เกิดหวาดกลัวกับสิ่งที่มองไม่เห็น หาคำตอบไม่ได้ มนุษย์ก็กลับกลายเป็นสิ่งเล็กๆ เล็กเสียยิ่งกว่าดอกไม้ในกระถางเสียอีก

คนไทยเรา และเชื่อว่าอีกหลายๆ ชาติ ก็เป็นเหมือนกัน คือ ให้ความเคารพบูชากับสิ่งที่มองไม่เห็น พิสูจน์ไม่ได้ นามธรรมหลายๆ อย่าง ไปที่ต้นไม้ใบหญ้า ฉันไม่ได้นึกหมิ่นคนเหล่านี้ หากกลับคิดว่า เป็นเรื่องดีเสียอีก เพราะคนเรามักไม่ทำร้าย ทำลาย สิ่งที่เป็นความเชื่อ ธรรมชาติก็จะได้อยู่คู่โลกไปอีกนานๆ เป็นสมดุลของระบบนิเวศ

เมื่อหลายปีมาแล้ว ฉันได้มีโอกาสไปร่วมในการบูชาผีขุนน้ำของทางภาคเหนือ ซึ่งเป็นการให้ความสำคัญกับการอนุรักษ์ป่าต้นน้ำ ครอบคลุมทั้งแหล่งน้ำและต้นไม้ใหญ่ ที่ชาวบ้านจะไม่ตัดทำลายด้วยความเชื่อว่ามีดวงวิญญาณ เทวดาอารักษ์ คอยคุ้มอยู่ หากใครไปทำลายอาจถูกกระทำให้เกิดทุกข์ร้อนได้ ชาวบ้านยังสร้างศาลให้เป็นที่สถิตแก่เทวดาอารักษ์ ซึ่งศาลจะเห็นเด่นเป็นสง่า ทั้งยังมีเครื่องเซ่นไหว้ ผ้าสีผูกไสวให้มองเห็น ยิ่งเพิ่มความน่าเกรงขามหากใครคิดจะไปตัดทำลายให้ไม้ใหญ่โค่นล้มลง

เวลาผ่านไปกลับมีพวกเห็นแก่ประโยชน์ส่วนตนมากขึ้นๆ สิ้นความเกรงกลัว เพียงศาลและเครื่องเซ่นไหว้จึงอาจยังไม่พอ ชาวบ้านจึงต้องช่วยกันร่วมไม้ร่วมมืออย่างแข็งขัน ฟื้นฟูการบูชาผีขุนน้ำขึ้นมา ไม่ให้อยู่เพียงรับรู้แค่ในหมู่บ้านเท่านั้น ก็หวังว่าจะยังทำให้ไม้ใหญ่และต้นน้ำยังคงอยู่ ในการทำหน้าที่สร้างความสมดุลกับธรรมชาติได้ต่อไป

แต่เห็นสภาพความวิปริตของอากาศเมืองไทยแล้ว เห็นท่าว่าการดูแลเพียงแค่ภาคประชาชนคงไม่เพียงพอ ความจริงจังจากภาครัฐต้องทำหน้าที่ของตัวเอง โดยไม่เห็นแก่อามิสใด เพราะไม่เช่นนั้นสภาพแล้งก็แล้งหนัก หน้าฝนน้ำพัดเป็นน้ำป่าถล่มทลาย ก็จะเกิดเป็นปัญหาวนเวียนอยู่อย่างนี้

ในระดับโลกเอง ปัญหาภัยธรรมชาติก็หนักหนาสาหัสอยู่เอาการ ก็คงเกิดจากสภาพที่ไม่ต่างจากเมืองไทยเท่าไหร่ นั่นก็คือกลุ่มคนที่มุ่งประโยชน์ส่วนตัว ตักตวงไม่รู้จักจบ แต่ก็เชื่อเถอะว่า วันหนึ่งผลจากที่ทำก็ต้องสนองคืนกลับพวกเขาเหล่านั้น เพราะอย่างไรโลกกลมๆ นี้ ไม่มีใครหนีพ้น หากไม่หยุดการทำลาย