รำลึก สจวร์ต เดวิส

โดย...อฐิณป ลภณวุษ

พิพิธภัณฑ์ศิลปะแห่งชาติ ซานฟรานซิสโก (National Art Museum San Francisco) นำเสนอนิทรรศการ Stuart Davis : In Full Swing ระหว่างวันนี้-6 ส.ค. เพื่อรำลึกถึง สจวร์ต เดวิส (มีชีวิตระหว่างปี 1892-1964) จิตรกรอเมริกันคนสำคัญ ผู้เป็นแรงขับเคลื่อนการพัฒนาของโมเดิร์นนิสม์ของอเมริกา ตลอดระยะเวลา 20 ปี ในการทำงานของเขา

กว่า 75 ชิ้นงาน ที่แสดงให้เห็นความสามารถอันเป็นเอกลักษณ์ของสจวร์ต ในการถ่ายทอดชิ้นงานแนววัฒนธรรมป๊อป, ความงามของศิลปะเชิงโฆษณา รวมถึงผลงานมากสีสันที่ได้แรงบันดาลใจจากเพลงแจ๊ซ

งานนี้ได้รับความร่วมมือจากหอศิลป์เจ้าของภาพมากมายหลายแห่ง ตั้งแต่พิพิธภัณฑ์ศิลปะอเมริกันวิทนีย์ (Whitney Museum of American Art) พิพิธภัณฑ์ศิลปะสมัยใหม่กรุงนิวยอร์ก (New York’s Museum of Modern Art) เดอะ เม็ต หรือพิพิธภัณฑ์ศิลปะเมโทรโพลิแทน (The Met - The Metropolitan Museum of Art) แล้วก็พิพิธภัณฑ์ศิลปะและสวนสถาปัตย์ฮิร์ชฮอร์น (Hirshhorn Museum and Sculpture Garden) ที่นำมาให้คนรักศิลปะฝั่งตะวันตกของสหรัฐมีโอกาสได้ชมกัน

ชื่อเสียงศักดิ์ศรีของ สจวร์ต เดวิส นั้นมีความสำคัญต่อแวดวงศิลปะอเมริกันแทบไม่ต่างจาก จอร์เจีย โอ’คีฟ หรือเอดเวิร์ด ฮอปเปอร์ เลย

Stuart Davis : In Full Swing เป็นผลงานในยุคที่สจวร์ตพัฒนามาสู่ความเป็นป๊อปอย่างเต็มตัว นับจากที่เขาเริ่มวาดฉลากผลิตภัณฑ์ต่างๆ มาตั้งแต่ทศวรรษที่ 1920 มาจนถึงผลงานที่ยังวาดไม่เสร็จอยู่บนขาตั้ง ณ เวลาที่เขาลาจากโลกนี้ไปในปี 1964 เรียกว่า ครอบคลุมตั้งแต่ยุคสมัยแห่งดนตรีแจ๊ซ ไปจนถึงยุคฮิปปีที่นักศึกษานิยมออกมาประท้วงกันเลยทีเดียว

นิทรรศการ Stuart Davis : In Full Swing จัดครั้งแรกไปที่พิพิธภัณฑ์ศิลปะอเมริกันวิทนีย์ กรุงนิวยอร์ก เมื่อปลายเดือน มิ.ย.ปีที่ผ่านมา ตามด้วยพิพิธภัณฑ์ศิลปะแห่งซานฟรานซิสโก ณ ขณะนี้ ไปจนถึงเดือน ส.ค.ก่อนจะย้ายไปจัดที่พิพิธภัณฑ์ศิลปะอเมริกันคริสตัล บริดเจส (Crystal Bridges Museum of American Art) ที่เบนตันวิล รัฐอาร์คันซอ ในเดือน ก.ย.-8 ม.ค.ปีหน้า (ทุกแห่งเข้าชมฟรี)

ในการภัณฑารักษ์นิทรรศการครั้งนี้ไม่ธรรมดา นอกจากเป็นการรวบรวมผลงานของศิลปินคนสำคัญของสหรัฐ จัดเป็นนิทรรศการหลักครั้งแรกในรอบ 10 ปีแล้ว ยังได้มีการจัดวางรูปภาพตามมุมมองในการสร้างสรรค์งานของ สจวร์ต เดวิส ที่ทีมงานได้ศึกษาวิจัยใหม่อีกด้วย นั่นคือการนำภาพที่เกี่ยวเนื่องกัน แต่เป็นการสร้างสรรค์ต่างช่วงเวลามาจัดวางเอาไว้ใกล้ๆ กัน โดยจะเห็นว่า ศิลปินโมเดิร์นนิสม์อเมริกันคนนี้ มักจะหยิบเอาชิ้นงานเก่าๆ มาปัดฝุ่น เพิ่มมุมมองของยุคสมัยใหม่เข้าไปบ่อยๆ

โดยเฉพาะการหยิบเอาผลงานเก่ามาจัดการเปลี่ยนองค์ประกอบภาพใหม่ ซึ่งเป็นองค์ประกอบภาพที่ดูมีความเคลื่อนไหว ดูน่าตื่นเต้น ราวกับกำลังเปล่งเสียงดนตรีออกมา นับว่าเป็นจุดเด่นในผลงานช่วงพีกของ สจวร์ต เดวิส

เขาเริ่มก้าวสู่การเป็นศิลปินตั้งแต่ยังเด็ก โดยได้เริ่มศึกษาศิลปะอย่างจริงจังตั้งแต่ชั้นมัธยมปลาย กับผู้นำกลุ่มเคลื่อนไหวทางศิลปะแอชแคนสกูล โรเบิร์ต เฮนรี โดยดร็อปการเรียนทั้งหมดในฟิลาเดลเฟียบ้านเกิด ไปศึกษาศิลปะล้วนๆ ในนิวยอร์ก ซิตี้

ผลงานศิลปะสีน้ำในยุคแรกๆ ของเขา รวมทั้งผลงานชื่อดังอย่าง Armory Show (1913) เป็นใบเบิกทางสู่แวดวงอาวองต์-การ์ด หรือโมเดิร์นนิสม์ในยุโรป อันเป็นแรงบันดาลใจสำคัญในการสร้างสรรค์งานของเขาอยู่เป็นทุนเดิม

ระหว่างที่ไปใช้ชีวิตท่ามกลางแวดวงโมเดิร์นนิสม์ยุโรปในกรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส เขาก็มีผลงานภาพวาดคาเฟ่และชีวิตริมถนนของเมืองหอไอเฟลเอาไว้มากมาย

อีกแรงบันดาลใจ ที่เป็นแรงขับสำคัญในการสร้างสรรค์ผลงานศิลปะตลอดระยะเวลาในชีวิตของ สจวร์ต เดวิส ก็คือ ดนตรีแจ๊ซ โดยเขาบอกว่า แจ๊ซคือศิลปะอเมริกันอย่างแท้จริง ซึ่งดนตรีแจ๊ซนี่เองที่เป็นแรงบันดาลใจให้กับการจัดองค์ประกอบภาพอันเป็นเอกลักษณ์ของเขา