เมืองความสุข ด้วยการ ออกแบบต่างเท่าเทียม

โดย...พรเทพ เฮง [email protected] ภาพ : mu.oregonstate.edu

การลงทุนเพื่อสังคมย่อมมีค่าใช้จ่ายที่สูงและไม่ได้เห็นผลในชั่วพริบตา หรือมีส่วนตอบแทนออกมาเป็นผลกำไรที่มาทันที แต่จะออกดอกงอกเงยเป็นความสุขเพื่อความยั่งยืนอย่างประเมินค่าไม่ได้ในอนาคต และไม่สามารถนำตัวเงินมาชี้วัดหรือประเมินคุณค่าได้

การออกแบบที่เป็นสากล (Universal Design) หรือรู้จักกันดีในชื่อ อารยสถาปัตย์ ที่มีการรณรงค์มาอย่างต่อเนื่องใน 2-3 ปีหลังมา ล่าสุดมีรายงานของสภาพัฒน์ หรือสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) ออกมา ก็เป็นที่น่าชื่นใจว่าจะช่วยกระตุ้นในทุกภาคส่วนให้หันกลับมาใส่ใจในเรื่องนี้อย่างเต็มกำลังขับกันต่อไป โดยเฉพาะในสังคมเมืองใหญ่

การอยากเห็นสังคมเมืองพัฒนาสู่ความหลากหลายและเหมาะสมกับคนทุกเพศทุกช่วงวัยทุกสถานภาพโดยเท่าเทียมกัน สามารถตอบโจทย์การใช้งานในชีวิตประจำวันของผู้คนร่วมสมัยได้อยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข

หลายคนพยายามพูดถึงความเสมอภาคในเรื่องต่างๆ โดยเฉพาะสิทธิทางการเมือง แต่ว่าไปแล้วเมื่อมองกลับมาสู่จุดพื้นฐานของชีวิตที่กอปรรวมมาจากปัจจัย 4 ที่อยู่อาศัยกับบริการสาธารณะ ไม่ว่าจะเป็นสาธารณูปโภคต่างๆ ที่ต้องสอดรับและเอื้อต่อทุกคนต้องเป็นเรื่องที่คำนึงและปลุกจิตสำนึกพื้นฐานกันลำดับแรก

ก่อนที่จะเข้าไปอ่านถึงรายงานการออกแบบที่เป็นสากล อยากหยิบเอาบทความ 10 หลักการออกแบบสำหรับชุมชนน่าอยู่ (10 Principles for Livable Communities) ที่เขียนโดย ศิวพงศ์ ทองเจือ สถาปนิกผังเมือง ซึ่งนำมาจากแนวคิดกลุ่มสถาบันสถาปนิกอเมริกัน (The American Institute of Architects) ซึ่งหลักการ 10 ข้อสำหรับชุมชนน่าอยู่ สามารถสรุปรายละเอียดได้ดังนี้

1.การออกแบบภายใต้สัดส่วนของมนุษย์ (Design on a Human Scale)

2.สิทธิในการเลือกหนทางเลี้ยงชีพ (Provide Choices)

3.การสนับสนุนและกระตุ้นการพัฒนาพื้นที่แบบผสมผสาน (Encourage Mixed-Use Development)

4.การปกปักรักษาศูนย์กลางชุมชนเมือง (Preserve Urban Centers)

5.การมีระบบคมนาคมขนส่งหลากหลายทางเลือก (Vary Transportation Options)

6.การออกแบบสรรค์สร้างพื้นที่ว่างสาธารณะให้มีชีวิตชีวา (Build Vibrant Public Spaces)

7.การออกแบบสร้างสรรค์ละแวกชุมชนให้มีอัตลักษณ์ (Create a Neighborhood Identity)

8.การพิทักษ์รักษาทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม (Protect Environmental Resources)

9.การสงวนรักษาภูมิสถาปัตยกรรม (Conserve Landscapes)

10.การออกแบบสิ่งที่มีความสำคัญและเป็นสัญลักษณ์ (Design Matters)

แนวความคิดชุมชนเมืองน่าอยู่ ถือเป็นหลักการทางรายละเอียดของการออกแบบชุมชนเมือง ที่สอดคล้องกับแนวคิดของการวางผังเมืองยุคใหม่ตามแบบฉบับของการเติบโตอย่างชาญฉลาด

การออกแบบที่ส่งผลต่อบริบทชุมชนเมืองมากขึ้น และควรเพิ่มเติมความรู้เกี่ยวกับการออกแบบระบบความสัมพันธ์ของชุมชน ผู้คนและสิ่งแวดล้อม เพื่อที่จะนำไปสู่วิสัยทัศน์ของชุมชนน่าอยู่อย่างยั่งยืนต่อไป