วานุรัตน์ แสนยากุล กับชีวิตที่ใช่ในวัยเกษียณ
เพิ่งได้รับรางวัลเกียรติยศ พลังสตรีขับเคลื่อนการเมือง เศรษฐกิจและสังคม “สตรีตัวอย่าง” ปี 2559 จาก พล.อ.สุรยุทธ์ จุลานนท์ องคมนตรี
โดย...วรธาร
เพิ่งได้รับรางวัลเกียรติยศ พลังสตรีขับเคลื่อนการเมือง เศรษฐกิจและสังคม “สตรีตัวอย่าง” ปี 2559 จาก พล.อ.สุรยุทธ์ จุลานนท์ องคมนตรี เมื่อเดือน ก.พ.ที่ผ่านมา “วานุรัตน์ แสนยากุล” ประธานวิสาหกิจชุมชนกลุ่มผู้ผลิตและแปรรูปแมคคาเดเมียเขาค้อ ตรา Mac P.Y. จากการคัดเลือกของมูลนิธิเพื่อสังคมไทย ให้เป็น 1 ใน 100 คน เข้ารับรางวัลดังกล่าว
บวชเป็นซิสเตอร์มา 15 ปี
วานุรัตน์เป็นผู้หญิงคนหนึ่งที่ต้องการใช้ชีวิตวัยเกษียณในแบบที่ตัวเองอยากเป็น นั่นคือการใช้ชีวิตในท่ามกลางวิถีชนบทและธรรมชาติที่สวยงามในแบบสโลว์ไลฟ์จริงๆ ที่เขาค้อ จ.เพชรบูรณ์ บ้านเกิด โดยไม่ต้องไปเร่งรีบแข่งขันเหมือนอยู่ในท่ามกลางสังคมเมืงที่เคยอยู่มา
ชีวิตของเธอนั้นน่าสนใจ ก่อนหน้านี้เคยบวชเป็นซิสเตอร์มาก่อน และในระหว่างที่เป็นซิสเตอร์นั้นเคยเป็นผู้บริหารโรงเรียนมาหลายแห่ง เคยนั่งตำแหน่งผู้อำนวยการโรงเรียนของคาทอลิกในกรุงเทพฯ และต่างจังหวัด เช่น อุดรธานี และสุพรรณบุรี รวมระยะเวลาประมาณ 15 ปี ของการทำงานด้านการศึกษา
“ดิฉันเพิ่งลาออกเมื่อ 4 ปีที่ผ่านมานี้เองค่ะ ตั้งใจออกมาปรนนิบัติดูแลคุณแม่ในวัย 94 ปี ประกอบกับอยากใช้ชีวิตในวัยเกษียณในรูปแบบที่ตัวเองต้องการ คือ การได้อยู่กับธรรมชาติ ใช้ชีวิตอย่างอิสระ กินผักปลูกเอง กินปลาที่ตกเอง เป็นเจ้านายของวันเวลา จะทำอะไรไม่ต้องมีใครมากำหนดให้ทำโน่นนี่นั่นตามระบบที่ทำมา”
การลาออกมาใช้ชีวิตแบบชาวบ้านธรรมดา ถือเป็นการเปลี่ยนวิถีชีวิตแบบหนึ่งมาสู่อีกแบบหนึ่ง แต่ก็ยังเป็นวิถีที่คุ้นเคยมาตั้งแต่สมัยเด็ก จึงไม่เป็นปัญหาสำหรับอดีตผู้บริหารโรงเรียนเอกชนผู้นี้ ซึ่งพอกลับมาอยู่ชุมชนบ้านเกิดไม่นานก็มองเห็นโอกาสช่องทางสร้างรายได้ให้กับตัวเองและคนในชุมชน
“วันหนึ่งดิฉันไปเดินเที่ยวสวนแมคคาเดเมียในเขาค้อนี่แหละ เห็นเม็ดมันร่วงพื้นเยอะมากแต่ไม่มีใครเอาไปแปรรูป หล่นมาเป็นอาหารของกระรอก กระแต ก็มีพ่อค้ามารับซื้ออยู่ แต่บางทีพ่อค้าไม่มาชาวสวนก็เดือดร้อนกัน ส่วนแมคคาเดเมียก็เสียหาย จึงคิดว่าน่าจะทำอะไรบ้าง ก็มองเห็นว่าการแปรรูปตอบโจทย์ที่สุด เนื่องจากที่เขาค้อปลูกแมคคาเดเมียอยู่แล้ว แต่ยังไม่มีใครแปรรูปเป็นกิจจะลักษณะทั้งที่เป็นพืชเศรษฐกิจมีราคาดี”
ทว่าก่อนตัดสินใจทำการแปรรูปแมคคาเดเมีย วานุรัตน์ได้เดินทางไปศึกษาดูงานในหลายๆ ที่ พร้อมทั้งศึกษาข้อมูลต่างๆ จนมีความรู้เกี่ยวกับพืชชนิดนี้เป็นอย่างดี ไม่ว่าในเรื่องของการปลูก การดูแลเอาใจใส่ การเก็บเกี่ยว รวมทั้งกระบวนการในการแปรรูป
“แมคคาเดเมียเป็นพืชเศรษฐกิจที่ในหลวงรัชกาลที่ 9 ทรงส่งเสริมให้ชาวบ้านปลูกนะคะ นอกจากส่งเสริมด้านเศรษฐกิจแล้ว ยังเป็นการปลูกทดแทนป่าที่ถูกทำลายด้วย ซึ่งต้องขอบอกว่าการปลูกแมคคาเดเมียปลูกได้ไม่กี่ประเทศในโลก และไทยเป็นหนึ่งในนั้น โดยจังหวัดที่สามารถปลูกได้ เช่น เลย ชัยภูมิ เชียงราย เชียงใหม่ ตาก ลำปาง เพชรบูรณ์ และปลูกได้เฉพาะบางพื้นที่ เช่น เพชรบูรณ์ปลูกได้ที่เขาค้อ และภูทับเบิก
สภาพพื้นที่ปลูกและให้ผลผลิตดีต้องเป็นพื้นที่สูงกว่าระดับน้ำทะเล 700 เมตรขึ้นไป ช่วงแมคคาเดเมียออกดอกอากาศต้องอยู่ที่ประมาณ 10 องศา บางพื้นที่ที่ความสูงไม่ได้ อากาศไม่ได้ ถ้าปลูกแม้ติดลูกติดผลแต่ข้างในผลจะไม่มีนัทอยู่ เท่ากับว่าเป็นแค่ต้นไม้ต้นหนึ่งไม่ให้ผลผลิตแต่อย่างใด” วานุรัตน์ ให้ข้อมูล
ทำแปรรูปแมคคาเดเมียขายนักท่องเที่ยว
ในการแปรรูปนั้นวานุรัตน์แปรรูปหลายอย่าง เช่น แมคคาเดเมียอบเกลือ แมคคาเดเมียรสดั้งเดิม แมคคาเดเมียแบบกะลา (อบพร้อมกะลาแมคคาเดเมีย) นอกจากนี้ ยังขายในส่วนที่เป็นเม็ดดิบ ซึ่งได้กะเทาะเม็ดแล้ว พร้อมทั้งคัดเกรดเรียบร้อยสำหรับการนำไปแปรรูปต่อเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ ที่ต้องการ
“บางคนทำเป็นอาหารหรือใส่ในอาหาร เช่น ทำเบเกอรี่ นม บางรายทำเครื่องสำอาง อาทิ น้ำมันบำรุงผิว บางคนไม่ได้เอาไปแปรรูป แต่เอาไปเลี้ยงสัตว์ เช่น เลี้ยงนกคอ ส่วนเปลือกเอาไปทำเป็นถ่านกัมมันต์ ทั้งเปลือกทั้งนัทขายได้หมด ทั้งนี้การแปรรูปในช่วงแรกๆ ทำคนเดียว ต่อมาได้ยกระดับเป็นวิสาหกิจชุมชน โดยการแนะนำของทางเกษตรเพื่อจะได้รับการสนับสนุนองค์ความรู้ต่างๆ จากภาครัฐ”
ประธานวิสาหกิจชุมชนกลุ่มผู้ผลิตและแปรรูปแมคคาเดเมียเขาค้อ ตรา Mac P.Y. กล่าวว่า หลังจากตั้งวิสาหกิจชุมชนก็ได้รับการช่วยเหลือจากภาครัฐเรื่ององค์ความรู้ ซึ่งได้นำมาพัฒนาผลิตภัณฑ์และวิสาหกิจจนก่อให้เกิดรายได้กับคนในชุมชน เช่น ช่วยให้แม่บ้านมีงานทำ มีรายได้จากการรับจ้างกะเทาะเม็ดแมคคาเดเมียทุกวัน นอกจากนี้ เดือน เม.ย.-ต.ค.เป็นช่วงที่ผลผลิตแมคคาเดเมียทยอยออกเยอะก็จะมีการจ้างงานเพิ่มขึ้น
“อย่างแพ็กเกจจิ้งเราได้รับการช่วยเหลือเรื่องการออกแบบจากภาครัฐ แต่ว่าลายที่ปรากฏบนแพ็กเกจจิ้งนั้นเป็นลายปักผ้าม้ง ซึ่งมาจากไอเดียและความต้องการของพวกเราที่ต้องการเผยแพร่วัฒนธรรมท้องถิ่นให้เป็นที่รู้จัก เนื่องจากว่าดิฉันเป็นคนม้ง อยู่ในหมู่บ้านม้ง ก็อยากให้ผู้คน นักท่องเที่ยวได้รู้จักชุมชนเรามากขึ้นด้วย”
รูปแบบการใช้ชีวิตที่มีแต่ความสุข
วานุรัตน์ กล่าวว่า ถั่วชนิดนี้เป็นที่ต้องการของตลาดโลกมาก ซึ่งไม่เพียงพอกับความต้องการของผู้บริโภคอยู่แล้ว ในประเทศไทยมีหลายบริษัทติดต่อมาแต่ไม่สามารถรับออร์เดอร์ได้ เพราะผลผลิตไม่เพียงพอ ทุกวันนี้จึงอยู่ที่การแปรรูปขายให้กับนักท่องเที่ยวเป็นหลัก และขายผ่านช่องทางออนไลน์อีกช่องทางหนึ่ง
อดีตผู้บริหารโรงเรียนในเครือคาทอลิก กล่าวว่า การใช้ชีวิตในสไตล์แบบนี้รู้สึกดีมากๆ เพราะได้กินผักจากที่ปลูกเอง กินปลาจากที่ตกเอง เป็นเจ้านายของชีวิตเอง มีอิสระในการเลือกและตัดสินใจทำอะไรก็ได้ที่อยากทำ ไม่เครียดด้วย ไม่เสร็จไม่เป็นไร พรุ่งนี้ทำใหม่ แต่ถ้ารีบก็สามารถเร่งได้
“อากาศตอนเช้า 15 องศาทุกวัน สูดอากาศบริสุทธิ์ทุกวัน เวลากินได้กินของปลอดภัย เพราะพืชผักต่างๆ เช่น ผักกาด สะระแหน่ ต้นหอม ผักชี ปลูกกินเองและไม่ใช้สารเคมี แมคคาเดเมียของเรา 15 ไร่ ก็ไม่ใช้สารเคมี ตื่นเช้า 6 โมง ลงมาสถานประกอบการ กินข้าว 8 โมงครึ่ง 9 โมงทำงานคัดเม็ดแยกเกรดแมคคาเดเมีย 4 โมงครึ่งไปรีแลกซ์เดินเล่นดูแปลงผัก ตกปลาในสวน 6 โมงกินข้าว นี่คือชีวิตส่วนใหญ่ในแต่ละวัน”
