ปกแผ่นเสียง ร้อยเรียงในจิตรกรรม

โดย...สมแขก ภาพ ARDEL Gallery of Modern Art

เสียงเพลงจากแผ่นเสียง ลอยอวลในห้วงของการรำลึกอดีต ภาพบ้านเรือนริมคลอง ภาพทุ่งนา สีเขียวสีทองของท้องทุ่งตัดสลับกับภาพที่ทำให้นึกถึงเมื่อได้ชมนิทรรศการ "เรื่องราวจากแผ่นเสียงไทย : Story from Thai Records" โดย พิชิต ตั้งเจริญ เพลงที่คุ้นเคยก็แว่วเข้ามาในโสตชัดเจนขึ้นเรื่อยๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเห็นภาพของราชินีลูกทุ่ง พุ่มพวง ดวงจันทร์ ในวัยสวยแรกแย้มที่มียิ้มประดับหน้าเมื่อครั้งที่เธอได้รับความนิยมสะท้อนจากมาลัยที่ได้รับจนล้นคอ ผลงานชื่อนักร้องบ้านนอก ได้แรงบันดาลใจจากปกแผ่นเสียงอัลบั้มชุดที่สองของนักร้องขวัญใจมหาชน ถ่ายทอดออกมาในงานจิตรกรรม ด้วยเทคนิคสีน้ำมัน โดยศิลปินตั้งใจเปลี่ยนฉากหลังด้วยการเลียนแบบโปสเตอร์ยุคเก่า เป็นภาพเอกที่ถูกเลือกให้เป็นภาพบนสูจิบัตรของงานนิทรรศการ ซึ่งสามารถถ่ายทอดยุคทองของเพลงไทยในอดีตได้เป็นอย่างดี

พิชิต นำทักษะเฉพาะตัวบวกกับความรักและชอบในแผ่นเสียง บันทึกยุคสมัยและนำเสนอในรูปแบบของแผ่นเสียง สะท้อนวิถีชีวิตของคนไทยในอดีต ผ่านผลงานจิตรกรรมที่งดงาม ละเมียดละไมด้วยเรื่องราวเนื้อหาลึกซึ้ง เกี่ยวกับเพลงไทยในยุคสมัยเก่าก่อน ไม่ว่าจะเป็นเพลงไทยเดิม เพลงไทยสากล เพลงลูกกรุง หรือเพลงลูกทุ่ง ซึ่งในอดีตเคยได้รับการบันทึกและนำเสนอในรูปแบบของแผ่นเสียง สื่อแสดงถึงเสน่ห์และคุณค่าอันเป็นเอกลักษณ์ดั้งเดิมของแผ่นเสียง เครื่องเสียง รวมถึงบริบททางสังคมและวัฒนธรรมแบบไทยๆ อันเชื่อมโยงผูกพันอยู่กับวิถีชีวิตของคนไทย

ภาพเขียนคนนั่งเป่าขลุ่ยบนหลังควายสื่อออกมาอย่างเรียบง่ายบนปกแผ่นเสียง เสียงขลุ่ยบ้านนา หนาวลมที่เรณู ของราชาเพลงหวาน ศรคีรี ศรีประจวบ เป็นจุดเริ่มต้นของอดีตอาจารย์สอนศิลปะจากรั้วศิลปากรและนักสะสมแผ่นเสียงวัย 61 ปี หันมาใช้ปกแผ่นเสียงสร้างงานศิลป์ ก่อนต่อยอดเป็นผลงานการวาดภาพ 21 ภาพของนักร้องคนโปรด ทั้งครูเอื้อ สุนทรสนาน สุรพล สมบัติเจริญ ทูล ทองใจ สะท้อนภาพวงการเพลงไทยในอดีต ภาพที่ดูแล้วเข้าใจง่าย และอาจเรียกได้ว่าเป็นงานชุดแรกที่มีรูปคนอยู่ในผลงานของศิลปินชั้นครูผู้นี้

“แรงบันดาลใจเกิดจากความรักความชอบส่วนตัว เป็นเรื่องคุณค่าของเพลงในอดีต โดยเฉพาะอย่างยิ่งเพลงจากแผ่นเสียงไทย คุณค่าของบทเพลง บทประพันธ์ ความสามารถของนักร้อง ซึ่งเมื่อก่อนเรียกได้เต็มปากว่าบุคคลเหล่านี้คือครูเพลง คือนักร้องตัวจริง ด้วยทักษะการถ่ายทอดบทเพลงออกมาได้อย่างลึกซึ้งกินใจ นอกจากนั้น บทประพันธ์ภาษาที่ใช้แต่งเพลงสมัยก่อน เป็นร้อยแก้วร้อยกรอง ใช้ภาษาเชิงเปรียบเทียบ สวยงาม

“สิ่งสำคัญที่ผมอยากนำเสนอผ่านงานนี้คือ คุณค่าเรื่องการออกแบบปกแผ่นเสียงที่อาจเรียกได้ว่ามีเอกลักษณ์ ที่เมื่อเห็นก็รู้ทันทีว่านี่คือแผ่นเสียงไทย กล่าวคือเป็นการออกแบบที่ซื่อตรง การออกแบบตัวหนังสือที่มีเอกลักษณ์ ผมคิดว่านี่คือสิ่งหนึ่งที่อยู่ในวิถีของคนไทย แต่กำลังเลือนหาย ตกหล่น ผมอยากเก็บบันทึก ส่วนหนึ่งคือแรงจูงใจคือทำงานส่วนตัว บันทึกสิ่งเหล่านี้ในรูปแบบงานจิตรกรรมในแนวทางของตัวเอง” พิชิต อธิบาย

ภาพจิตรกรรมที่สงบ สมถะ ในนิทรรศการ "เรื่องราวจากแผ่นเสียงไทย" นี้ ศิลปินใช้กลิ่นอายของงานออกแบบสิ่งพิมพ์ไทยในช่วง 70 ปีที่ผ่านมามาผสมผสานและนำแรงบันดาลใจดังกล่าวมาเรียกให้ผู้ชมถวิลหาสุนทรียะ ด้วยเลือกวางภาพเหมือนของคนเพลงในอดีตจัดวางเป็นจุดเด่นของภาพ โดยให้พื้นหลังของภาพเป็นพื้นที่สำหรับจินตนาการ ไม่เหมือนจริงแต่ใช้โทนสีไม่สดใส แต่นุ่มนวลและงดงามราวภาพฝันที่กำลังเลือนราง

ภาพจิตรกรรมที่ได้รับแรงบันดาลใจจากแผ่นเสียง ไม่เพียงนำเราไปสู่ห้วงของเพลงเก่า แต่ยังพาเราหวนไปสู่ห้วงสมัยที่บ้านเมืองยังสวย ผู้คนยังงาม ท่วงทำนองของดนตรีและบทเพลงยังไพเราะ คุณสามารถเข้าชมนิทรรศการ "เรื่องราวจากแผ่นเสียงไทย" ได้ตั้งแต่วันนี้-26 มี.ค. 2560 ที่หอศิลป์ร่วมสมัยอาร์เดล (ถนนบรมราชชนนี) ซึ่งเปิดทำการทุกวันอังคาร-เสาร์ เวลา 10.00-19.00 น. และอาทิตย์ เวลา 10.00-17.30 น. (ปิดทำการวันจันทร์) โทร. 02-422-2092