‘อควาโปรนิคส์’ สิ่งประดิษฐ์บำบัดน้ำเสียเพื่อสิ่งแวดล้อม

โดย...วราภรณ์

สิ่งประดิษฐ์ "อควาโปรนิคส์" บำบัดน้ำเสียและสามารถนำน้ำมารดน้ำต้นไม้ในแปลงผักได้ด้วย จึงเป็นการช่วยประหยัดพลังงาน ผลงานของ 5 นักศึกษาชั้นประกาศนียบัตรระดับสูง ปวส.2 แผนกประมง สาขาเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ วิทยาลัยประมงสมุทรสาคร ได้แก่ เขตโสภณ บุญช่วย จิรายุ ฉ่ำมิ่งขวัญ ปริญญา บุญยงค์ ศุภกร ราชวงษ์ และภัทรพงศ์ บุญภา

ผลงานชิ้นนี้เคยไปโชว์ผลงานในงานประชารัฐร่วมพัฒนาสุดยอดนวัตกรรมอาชีวศึกษา ที่ศูนย์การค้าเดอะฮับ รังสิต ร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา จัดกิจกรรมประชารัฐร่วมพัฒนาสุดยอดนวัตกรรมอาชีวศึกษาเมื่อเร็วๆ นี้

หัวหน้ากลุ่ม จิรายุ หนุ่มน้อยวัย 20 ปี กล่าวว่า จุดเริ่มต้นของการทำโปรเจกต์นี้เริ่มจากการที่พวกเขาเรียนในระดับชั้น ปวส. ชั้นปีที่ 2 ซึ่งกำลังจะจบการศึกษา จึงต้องทำโครงการจบ ผลงานอควาโปรนิคส์จึงเรียกได้ทั้งงานวิจัยใหม่และการพัฒนางานวิจัยเดิม ซึ่งรุ่นพี่รุ่นก่อนหน้า ซึ่งพวกเขาได้สร้างสิ่งประดิษฐ์อควาโปรนิคส์ขึ้นมา แต่อควาโปรนิคส์ตัวนั้นเป็นแบบเลี้ยงปลาในตู้กระจก แล้วใช้น้ำล้นจากตู้ปลาไหลออกมาผ่านต้นไม้ โดยที่ต้นไม้ใช้การปลูกแบบไฮโดรโปนิกส์ คือ ปลูกต้นไม้แบบแขวน โดยให้รากจุ่มลงในน้ำ โดยไม่มีวัสดุปูพื้น ให้น้ำไหลผ่านไปเฉยๆ จึงทำให้พวกเขาลองทำตู้กรองขึ้นมาอีกหนึ่งใบ เพื่อเป็นการกรองน้ำให้ใส

หลังจากนั้นพวกเขาจึงมีแนวคิดริเริ่มที่จะพัฒนาเครื่องตัวเดิมให้ใช้ประโยชน์ได้อย่างคุ้มค่าและใช้ต้นทุนน้อยที่สุด โดยเริ่มจากการเปลี่ยนวัสดุอุปกรณ์ เป็นวัสดุที่หาง่ายราคาถูกและขนย้ายง่ายก่อน จึงมีการทดลองนำถังพลาสติกเหลือใช้ภายในวิทยาลัยมาดัดแปลงทำดู พร้อมกับเลือกวัสดุปูพื้นใหม่ เพราะของเดิมไม่มีวัสดุรองปลูกต้นไม้ ทำให้ต้นไม้รับแร่ธาตุได้ไม่เต็มที่ แล้วนำอิฐแดงมาเป็นวัสดุรองปลูกต้นไม้ เพราะคุณสมบัติของอิฐแดงก็คือช่วยดูดซับสิ่งสกปรก จึงทำให้ประโยชน์ 2 ต่อ คือใช้เป็นตัวกรองน้ำและยังเป็นที่ยึดเกาะของรากต้นไม้ได้อีกด้วย

“ผมสนใจเรียนสาขาประมง เพราะที่บ้านทำอาชีพเลี้ยงปลากะพงขาวในบ่อดิน ผมจึงตัดสินใจเรียนสาขานี้ พอต้องทำโปรเจกต์ส่งอาจารย์จึงสนใจอควาโปรนิคส์ เพราะอยากพัฒนาเครื่องตัวเก่าที่ยังดีอยู่ ตอนแรกใช้อุปกรณ์ตู้เป็นกระจกเลี้ยงปลาซึ่งมีราคาแพง ที่ปลูกต้นไม้เป็นไฮโดรโปนิกส์คือใส่ปุ๋ยในน้ำ ถ้าเป็นแบบนั้นต้นไม้ดูดซับแร่ธาตุไม่เต็มที่ ทำให้ต้นไม้ไม่ค่อยโต เพราะถ้าเกิดมีแร่ธาตุมากเกินไปมีพิษต่อปลา ผมกับเพื่อนก็เลยเปลี่ยนวัสดุเลี้ยงใหม่ โดยเปลี่ยนตู้ปลาเป็นวัสดุทึบแสงด้วยการเอาถังพลาสติกมาทำแทน ซึ่งดีตรงถ้าเป็นวัสดุโปร่งแสงจะทำให้น้ำเป็นสีเขียวมากไปส่งผลทำให้แพลงก์ตอนพืชจะแย่งอากาศปลาทำให้ปลาตาย

 "ส่วนการปลูกต้นไม้เราใช้อิฐแดงปูพื้น ซึ่งของเก่าไม่มีอะไรขวาง ปล่อยให้รากต้นไม้เจอน้ำเลย แต่ถ้าหากเราใช้อิฐแดงให้รากต้นไม้ยึดเกาะ พอน้ำไหลผ่านอิฐแดงแล้วตะกอนจะตกไปตามซอกอิฐแดง ถือเป็นการกรองให้น้ำใส และต้นไม้ดูดซับแร่ธาตุตรงนั้นไปด้วย”

ส่วนต้นไม้ที่ใช้ปลูก จิรายุ บอกว่าต้องเป็นต้นไม้ที่ไม่ต้องการใช้แสงมาก เช่น ผักสลัด ต้นหอม ผักบุ้ง แต่ต้องปลูกในถาดหลุมให้มันเจริญเติบโตแข็งแรงก่อนแล้วค่อยนำมาปลูก ระยะเวลาในการพัฒนาราว 1 เดือน เมื่อพัฒนาเครื่องเสร็จจึงไปหารืออาจารย์ที่ปรึกษา เยาวรัตน์ โกรพบุรี

"อาจารย์ก็ได้ส่งผลงานเข้าไปประกวดผลงานสิ่งประดิษฐ์ระดับจังหวัด ที่วิทยาลัยเทคนิคสมุทรสาคร ด้านการใช้น้ำอย่างมีประสิทธิภาพ ได้ลำดับที่ 1 ก็เลยได้ไปแข่งต่อที่เซียร์รังสิตในระดับภูมิภาค"

สิ่งประดิษฐ์ชิ้นนี้ จิรายุ บอกว่า เหมาะกับผู้ที่ชอบปลูกผักกินเองแต่บ้านมีพื้นที่จำกัด แต่อุปกรณ์ "อควาโปรนิคส์" เครื่องนี้เพียงแค่มีพื้นที่ 2 ตารางเมตร ก็ติดตั้งเครื่องได้แล้ว

"พอได้พื้นที่ก็เริ่มหาวัสดุเลี้ยงปลา เช่น ถัง นำมาประกอบโครงนำถังอยู่ด้านล่างสุด แล้วปลูกต้นไม้ด้านบน โดยใช้เป็นไม้ไผ่หรือขวดน้ำเป็นที่วางกระถางก็ได้ แล้วติดตั้งระบบน้ำใช้เครื่องดูดน้ำเครื่องเล็กๆ เหมือนตู้ปลา ดูดน้ำจากบ่อปลาให้ไหลตามท่อ ให้น้ำไหลมาเป็นขั้นบันไดไหลลงบ่อปลา จากบ่อปลาน้ำจะไหลไปที่ปลูกต้นไม้ หรือถ้าจะเปลี่ยนจากเครื่องดูดน้ำเป็นแผงโซลาร์เซลล์ก็ได้ อีกทั้งใช้งบประมาณเพียง 3,500 บาท ถือเป็นงบประมาณที่ย่อมเยา ช่วยประหยัดน้ำ ถือเป็นสิ่งประดิษฐ์ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมอีกด้วย"

สุดท้าย จิรายุมั่นใจว่าสิ่งประดิษฐ์อควาโปรนิคส์นี้น่าจะให้ประโยชน์กับผู้นำมาประยุกต์ใช้ได้ โดยเฉพาะในครัวเรือน เนื่องจากเป็นเทคโนโลยีที่สามารถนำไปใช้ง่าย และใช้พื้นที่ในการทำน้อย ไม่ต้องดูแลมาก แค่ให้อาหารปลาวันละ 1-2 มื้อเท่านั้นก็เพียงพอ เพราะต้องมีน้ำไหลผ่านตลอดเวลาอยู่แล้ว ทำให้ประหยัดเวลาในการลดน้ำต้นไม้ไปอีก เหมาะกับผู้ที่มีเวลาน้อย เป็นการใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์