หลงรัก ทวาย

โดย...พริบพันดาว

“ผมไม่จำเป็นต้องบอกชาวทวายว่า ท่าเรือน้ำลึก ถนนอันทันสมัยต่างๆ จะนำความเลวร้ายอะไรมาให้ทวายบ้าง...

...เพียงท่านทั้งหลายไปดูมาบตาพุด ก็จะเห็นได้เลยว่านิคมอุตสาหกรรมนั่นได้ทำลายชาวบ้าน ทำลายปลา ทำลายทะเล สร้างมลพิษเป็นอันมาก

...ผมหวังว่า สิ่งเลวร้ายเหล่านี้จะไม่เกิดขึ้นที่ทวาย แต่ผมเกรงว่าถ้าเราไม่ต่อสู้ให้ทันท่วงที สิ่งที่จะเกิดกับทวาย จะเลวร้ายยิ่งกว่ามาบตาพุด”

จากส่วนหนึ่งของการกล่าวเปิดงานนิทรรศการ “หลงรักทวาย” โดย สุลักษณ์ ศิวรักษ์ มูลนิธิเสฐียรโกเศศ-นาคะประทีป ที่หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร

 

ทวาย เป็นชื่อเมืองท่าของเมียนมา ที่มีหลายชื่อออกเสียง ดะแว ในแบบสำเนียงพม่า ถ้าเป็นสำเนียงมอญออกเสียงว่า ฮะไหว่ ตั้งอยู่ทางตะวันออกเฉียงใต้ของประเทศเมียนมา ซึ่งอยู่ตรงข้าม จ.กาญจนบุรี เป็นเมืองหลวงของภูมิภาคตะนาวศรี ตั้งอยู่ห่างจากนครย่างกุ้งราว 614.3 กม. บนฝั่งแม่น้ำทวายด้านเหนือ เมืองมีประชากรราว 2 แสนคน มีหลากหลายชาติพันธุ์ เป็นเมืองท่าปากแม่น้ำ อยู่ห่างจากทะเลอันดามันราว 30 กม. มีน้ำท่วมบ่อยครั้งจากฤดูมรสุม

หากอยากรู้จักทวายผ่านมิติศิลปวัฒนธรรม สามารถแวะเวียนไปชมนิทรรศการภาพจิตรกรรม ศิลปะภาพพิมพ์แกะไม้ และภาพถ่ายชุด “หลงรักทวาย” โดยศิลปินชาวไทยและชาวทวาย ที่โถงชั้น 1 หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานครกันได้จนถึงวันที่ 5 ก.พ. 2560

ส่วนมากคนไทยรู้จักทวายผ่านมิติของสังคมและเศรษฐกิจเป็นหลักใหญ่จากอภิมหาโปรเจกต์ที่ยังไม่สามารถจัดสรรอย่างลงตัว โครงการเขตเศรษฐกิจพิเศษทวาย การพัฒนาโครงการท่าเรือน้ำลึกทวายของสาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา เพื่อรองรับประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน หรือ AEC การพัฒนาท่าเรือน้ำลึก นิคมอุตสาหกรรม เมืองและรีสอร์ท ภายใต้โครงการ Dawei Development

 

แน่นอน สิ่งเหล่านี้ได้ส่งผลกระทบทั้งทางตรงและทางอ้อมต่อชีวิตของคนทวายอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ การพัฒนาและความเจริญรุ่งเรืองทางเศรษฐกิจย่อมมาควบคู่กับการแทรกแซงและเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตแบบพื้นบ้านพื้นถิ่นอย่างรุนแรง

ในวันเปิดงาน มีศิลปะการแสดงสดโดย Community Art Project การแสดงดนตรีและรำพื้นเมือง การเสวนาในหัวข้อ “หลงรักทวาย - มนต์เสน่ห์หลากหลายมิติ” และชวนชิมอาหารพื้นเมืองทวาย

ในแง่มุมของวงเสวนาที่เกี่ยวกับศิลปวัฒนธรรมนั้น มุมมองของศิลปินกับการเดินทางในทวายโดย จิตติมา ผลเสวก จากโครงการศิลปะชุมชน “มุมมองของศิลปินกับการเดินทางในทวาย” ว่าหลังจากที่เธอได้เดินทางเข้าไปสอนศิลปะที่ทวาย รู้สึกชอบในวิถีชีวิตความเป็นอยู่ ธรรมชาติและสถาปัตยกรรมบ้านเรือน ความเป็นคนทวายที่น่าภูมิใจ มีหลายสิ่งหลายอย่างที่สูญหายไปจากเมืองไทย เราไปเจอที่ทวาย คือเหมือนเห็นเมืองไทยในยุค 30 ปีที่เเล้ว

 

จิตติมาบอกว่า ไม่ได้ว่าทวายล้าสมัย และไม่ได้ค้านการพัฒนา แต่ต้องมาคิดกันว่าทำอย่างไร ทวายจะยังคงหลงเหลือสิ่งเหล่านี้อยู่ ขณะที่จำเป็นต้องมองประเทศไทยเป็นตัวอย่างว่าการพัฒนาแล้วเกิดผลกระทบต่อคน ต่อสิ่งแวดล้อมเช่นนี้ ต่อไปจะต้องรับมือกันอย่างไร?

สำหรับมุมมองของศิลปินกับความเป็นทวาย อู่ ล่า ส่วน จิตรกรพื้นบ้านชาวทวาย บอกว่า เมืองทวายมีธรรมชาติที่สวยงาม มีวัฒนธรรมที่เก่าแก่ อีกทั้งเป็นบ้านเกิดของจิตรกรระดับประเทศชื่อดังหลายคน ในส่วนของการที่ทวายกำลังจะก้าวสู่เขตเศรษฐกิจพิเศษที่มีท่าเรือน้ำลึก มีการเปิดชุมชนรับการท่องเที่ยว ในฐานะคนท้องถิ่นก็มีความกังวล โดยเฉพาะการจะสูญเสียทรัพยากรธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ ต้องมาคิดว่าเราจะช่วยกันอย่างไร ชาวทวายต้องร่วมมือกันระวังการพัฒนาและดูแลพื้นที่บ้านเมืองของตนเอง

ทวายในกรุงเทพมหานคร นิทรรศการ “หลงรักทวาย” ถือเป็นการส่งเสริมความรู้ความเข้าใจด้านศิลปะ วัฒนธรรม และสิ่งแวดล้อมของทวาย และให้ผู้คนตระหนักในคุณค่าอันหลากหลาย เพื่อนำไปสู่การพัฒนาของสองประเทศเพื่อนบ้าน