โนเบล ไพรซ์ แด่...บ็อบ ดีแลน

โดย...เพ็ญแข สร้อยทอง

ในช่วงชีวิตการทำงานของนักข่าวนักเขียนเรื่องบันเทิง ที่ผ่านมาเราเคยเอ่ยอ้างหรือเขียนถึง “บ็อบ ดีแลน” แบบนับครั้งไม่ถ้วน ชนิดที่ไล่ย้อนกลับไปดูแล้วก็อดตกใจ (เล็กๆ) ไม่ได้ และวันนี้ก็เป็นอีกครั้งที่จะต้องพูดถึงเขา เมื่อ บ็อบ ดีแลน กลายเป็นเจ้าของรางวัลโนเบล สาขาวรรณกรรมคนล่าสุด จากการประกาศของคณะกรรมการตัดสินรางวัลโนเบล ประเทศสวีเดน เมื่อวันที่ 13 ต.ค.ที่ผ่านมา

ในวัย 75 ปี บ็อบ ดีแลน คือ ตำนานที่ยังมีชีวิตแห่งวงการดนตรี เขาเป็นนักร้อง นักดนตรี และนักแต่งเพลงผู้ยืนยงในวงการมานาน 6 ทศวรรษ ทั้งยังมีแรงอยู่มากพอที่จะก้าวไปสู่ทศวรรษหน้า ในอีกด้านหนึ่ง บ็อบ ดีแลน ยังได้รับการยอมรับในฐานะกวีชั้นแนวหน้า ด้วยผลงานซึ่งแสดงออกถึงธรรมเนียมประเพณีของชาวอเมริกัน รวมกับการมีสถานะเป็นไอคอนผู้ทรงอิทธิพลต่อวงการดนตรีร่วมสมัยอย่างลึกซึ้ง เป็นเหตุผลที่ทำให้กลายเป็นศิลปินเพลงคนแรกที่ได้รับรางวัลโนเบล สาขาวรรณกรรม

 

การตัดสินให้ บ็อบ ดีแลน นำความปลาบปลื้มชื่นชมมาพร้อมๆ กับที่อีกมุมหนึ่งก็มีผู้ที่ไม่เห็นด้วย ทำให้ศิลปินผู้เฒ่าถูกตั้งคำถามในความเป็น “กวี” และเขามีผลงานซึ่งเหมาะสมกับรางวัลวรรณกรรมจริงหรือ

หากย้อนกลับมาพูดถึง บ็อบ ดีแลน ในฐานะศิลปินเพลงแล้ว ผลงานของเขา ไม่ว่าจะเป็นเพลง Blowin’ in the Wind,  The Times They Are a-Changin, Subterranean Homesick Blues, Like a Rolling Stone ล้วนได้รับการยอมรับว่าเป็นสุดยอด ไม่เพียงมอบความบันเทิงอันสุนทรีย์ แต่ยังบอกเล่าเรื่องราวและบันทึกประวัติศาสตร์แห่งยุค แสดงถึงจิตวิญญาณเสรีของคนหนุ่มสาว ผู้ก่อการกบฎ โดยยืนขึ้นอยู่คนละฝั่งกับทางการ

ก่อนที่จะได้รับรางวัลโนเบล สาขาวรรณกรรม บ็อบ ดีแลน เคยได้รับการยกย่องมากมายหลายครั้ง เขาเป็นเจ้าของ 11 รางวัลแกรมมี่ ในตู้โชว์ที่บ้านยังมีรางวัลลูกโลกทองคำ รางวัลออสการ์ ฯลฯ เขามีชื่อในหอเกียรติยศ รวมถึง ร็อกแอนด์โรลล์ ฮอลล์ ออฟ เฟม และ ซอง ไรเตอร์ ฮอลล์ ออฟ เฟม ทั้งยังได้รับการอ้างอิงถึงเป็นพิเศษจากคณะกรรมการตัดสินรางวัลพูลิตเซอร์ ว่า ผลงานเพลงและบทกวีทำให้เขาเป็นผู้ทรงอิทธิพลที่ส่งผลกระทบต่อดนตรีป๊อปและวัฒนธรรมของชาวอเมริกัน ในปี 2012 เขาได้รับเหรียญแห่งอิสรภาพของประธานาธิบดีจาก บารัก โอบามา

 

โรเบิร์ต อัลเลน ซิมเมอร์แมน ชายเชื้อสายยิว จากมินนิโซตา สหรัฐ เขาหยิบยืมชื่อของกวีเอกชาวเวลส์ ดีแลน โทมัส มาใช้เป็นชื่อสำหรับการแสดงดนตรี กลายเป็น บ็อบ ดีแลน ที่ทั่วโลกรู้จัก

เขาเคยใช้ชื่อ เอลส์ตัน กันน์ มาก่อน ปัจจุบันเขาใช้นามแฝง แจ๊ก ฟรอสต์ สำหรับการทำงานโปรดิวซ์ ตอนเรียนมัธยมวงของ บ็อบ ดีแลน และเพื่อนถูกให้ออกจากการประกวดความสามารถในโรงเรียน เพราะว่าการแสดงของพวกเขาน่าตกใจเกินไป บ็อบ ดีแลน เคยได้เกรด D ในวิชาดนตรีวิจักษณ์ หรือ Music Appreciation ขณะเรียนที่มหาวิทยาลัยมินนิโซตา และในปี 1970 เขาได้รับปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ทางด้านดนตรีจากมหาวิทยาลัยพรินซ์ตัน

บ็อบ ดีแลน เริ่มเล่นดนตรีอาชีพที่ กรีนิซ วิลเลจ ในนิวยอร์ก เขาทำงานบันทึกเสียงครั้งแรกในฐานะนักเป่าฮาร์โมนิกา ก่อนจะกลายเป็นเจ้าพ่อเพลงโฟล์ก ซึ่งทำให้ทั่วโลกต้องหันมาสนใจเมื่อเปลี่ยนแนวเป็นร็อก กวีเพลงของเขา ทำให้ บ็อบ ดีแลน ได้ครอบครองสมญา “กวีผู้เป็นเสียงแห่งยุคสมัยและการประท้วง”

เพลงของ บ็อบ ดีแลน ไม่เคยขึ้นอันดับ 1 ในบิลบอร์ด ป๊อป ชาร์ต เพลง Like a Rolling Stone และ Rainy Day Women ขึ้นสูงสุดแค่อันดับ 2 แต่เมื่อ เดอะ เบิร์ดส นำ Mr.Tambourine Man ไปคัฟเวอร์เพลงนี้สามารถไต่ถึงอันดับ 1 ได้ ขณะที่ Blowin’in the Wind เป็นเพลงเดียวของ บ็อบ ดีแลน ที่ขึ้นอันดับท็อปเทน 2 ครั้ง เพราะ ปีเตอร์ พอล แอนด์ แมรี และ สตีวี วอนเดอร์ นำไปคัฟเวอร์ คอนเสิร์ต Never Ending Tour ของ บ็อบ ดีแลน นับเป็นหนึ่งในทัวร์คอนเสิร์ตที่ยาวนานที่สุด โดยเริ่มต้นในปี 1988 เรื่อยไปจนปลายปี 2012 เขาและวงขึ้นโชว์มาแล้วเกือบ 3,000 ครั้งทั่วโลก

 

ตลอดชีวิต บ็อบ ดีแลน ถูกพูดถึงประมาณว่า “ถ้า บ็อบ ดีแลน เป็นนักร้องได้ คนค่อนครึ่งโลกก็มีโอกาสเป็นได้เหมือนกัน” ถึงชายคนนี้ไม่ได้เกิดมาเพื่อที่จะเป็น “นักร้องยอดเยี่ยม” แต่เขาคือ “ศิลปิน” ผู้สร้างสรรค์งานศิลปะอย่างจริงแท้ ไม่มีข้อสังสัย บ็อบ ดีแลน ขายผลงานเพลงได้มากกว่า 100 ล้านแผ่น ได้ชื่อว่าเป็นหนึ่งในศิลปินที่มีผลงานได้มากที่สุดตลอดกาล นอกจากนี้เขายังตีพิมพ์หนังสือมาแล้วหลายเล่ม ทั้งยังเป็นจิตรกรที่เคยมีงานแสดงในแกลเลอรี่ใหญ่หลายแห่ง

บ็อบ ดีแลน จะได้รับเหรียญทอง ประกาศนียบัตร และเงิน (ราว 30 ล้านบาท) เป็นรางวัล ตามธรรมเนียมปฏิบัติที่สืบทอดยาวนานมากกว่า 100 ปี พิธีพระราชทานรางวัลโนเบลจะจัดขึ้นในค่ำคืนวันที่ 10 ธ.ค. ซึ่งตรงกับวันเสียชีวิตของ อัลเฟรด โนเบล ผู้ก่อตั้งรางวัล ในช่วงพิธีฉลองที่สวีเดนปีนี้ นอกจากจะได้รับฟังบรรยายพิเศษจากผู้รับรางวัลแล้ว เชื่อว่า ผู้คนทั่วโลกหวังที่จะได้ชมการแสดงดนตรีของ บ็อบ ดีแลน ด้วย

ในช่วงชีวิตการทำงานของนักข่าวนักเขียนเรื่องบันเทิง นี่ย่อมจะไม่ใช่ครั้งสุดท้ายที่เราจะเอ่ยอ้างหรือเขียนถึง ... บ็อบ ดีแลน