"ลูกหนี้เบี้ยว" เจ้าหนี้จัดการอย่างไรได้บ้าง

โดย...เดชา กิตติวิทยานันท์

ปัจจุบันการทวงหนี้เป็นเรื่องที่ยากแสนสาหัสสำหรับเจ้าหนี้ทั้งในระบบและนอกระบบ โดยเฉพาะเจ้าหนี้สถาบันการเงินและเจ้าหนี้ทางการค้า ตัวผมเองเป็นวิทยากรฝึกอบรมนักทวงหนี้ให้กับสถาบันการเงินและบริษัททวงหนี้ ได้รับทราบปัญหาว่าการทวงหนี้ในยุคปัจจุบันยากลำบากมาก ด้วยข้อจำกัดทางกฎหมาย ข้อจำกัดเกี่ยวกับตัวลูกหนี้ที่ไม่มีความสามารถในการชำระหนี้ ปรับโครงสร้างหนี้ครั้งแล้วครั้งเล่าก็ผิดนัดชำระหนี้เหมือนเดิม หรือที่เรียกว่า NPL ย้อนกลับ และเศรษฐกิจภาพรวมก็เป็นเงื่อนไขสำคัญที่ทำให้การหาเงินหาทองของเจ้าของกิจการเป็นไปด้วยความยากลำบาก ดังนั้นเจ้าหนี้ซึ่งเป็นเจ้าของกิจการจะต้องมีทักษะในการเจรจาต่อรองและรู้จักนำข้อกฎหมายต่างๆ มาใช้เป็นเครื่องมือ เพื่อสร้างแรงจูงใจให้ลูกหนี้ชำระหนี้ การทวงหนี้จึงจะประสบความสำเร็จได้ ผมในฐานะวิทยากรฝึกอบรมนักทวงหนี้ ขอให้เทคนิคสำหรับเจ้าหนี้ในการทวงหนี้ในยุคปัจจุบันเป็นข้อๆ ดังนี้

1.ความรวดเร็วในการติดตามทวงถามหนี้

เมื่อทราบว่าลูกหนี้ผิดนัดชำระหนี้ตั้งแต่วันแรก ผู้บริหารควรส่งตัวแทนเข้าไปพบลูกหนี้ทันทีเพื่อพิจารณาว่าลูกหนี้หนีไปหรือยัง หรือยังทำการค้าอยู่ หรือเตรียมขนย้ายหนี หรืออาการหนักมากแค่ไหน หลายคนมองว่าจะโหดเกินไปหรือเปล่า สำหรับผมแล้วถือว่า จำเป็นมาก ใครไปถึงก่อนได้ก่อน ใครไปถึงช้าก็เหลือแต่ร่องรอยของลูกหนี้ ดังนั้น ควรรีบเข้าไปค้นหาความจริงตั้งแต่วันแรกที่ลูกหนี้ผิดนัดชำระหนี้ เพื่อจะได้มีโอกาสพูดคุยกับลูกหนี้ ไม่จำเป็นต้องทวงหนี้ครับ แค่แสดงความห่วงใย แนะนำ ช่วยเหลือ พร้อมมองดูอาการของเขาว่ายังจะไปได้อีกไกลไหม ถ้าดูแล้วไม่ไหว ก็ต้องรีบดำเนินคดีหรือให้เขาหาทรัพย์สินที่มีอยู่ไปตีใช้หนี้หรือลดหนี้ให้จบสิ้นไป แต่ถ้าดูแล้วยังพอช่วยเหลือกันได้ ก็ควรเข้าไปพยุงหรือหาทางช่วยเหลือก่อนล้มละลาย

2.ความสามารถในการเจรจาเชิงสร้างสรรค์

การทวงหนี้ในยุคปัจจุบันต้องพูดจาภาษาดอกไม้ พูดจาออดอ้อน ปากหวาน พูดแต่เรื่องดีๆ เพื่อให้ลูกหนี้เห็นใจ เห็นประโยชน์ที่จะให้ความร่วมมือกับเจ้าหนี้ และเป็นสิ่งที่ควรทำอย่างยิ่ง การให้เกียรติและพูดจาอ่อนน้อม เป็นการสร้างบรรยากาศในการทวงหนี้และมีส่วนช่วยให้การทวงหนี้ประสบความสำเร็จเร็วขึ้น ผมใช้ประสบการณ์แบบนี้มา 31 ปีแล้ว การพูดจาดีไม่ว่าจะเป็นการทวงหนี้หรือขายสินค้าย่อมได้รับการต้อนรับเป็นอย่างดีครับ

3.สิ่งที่ไม่ควรทำในการเจรจาทวงถามหนี้ เพราะท่านมีแต่เสียกับเสีย

- การข่มขู่ทำให้ลูกหนี้เกิดความกลัว ถ้าไม่จ่ายครอบครัวจะเดือดร้อน ถ้าท่านไปข่มขู่ลูกหนี้ก็ยิ่งโกรธท่าน และบางรายอาจลงมือทำร้ายหรือฆ่าท่านก่อนก็เป็นได้

- การพูดจาเหยียดหยาม เหน็บแนม ดูถูก หากท่านกระทำกับลูกหนี้ ลูกหนี้ก็จะไม่ให้ความร่วมมือ มองว่าท่านไม่ให้เกียรติลูกหนี้ หลังจากนั้นการติดต่อกับลูกหนี้ก็จะเป็นเรื่องยากลำบากแล้ว

- การหลอกลวงลูกหนี้ เช่น หลอกให้ชำระหนี้บางส่วนหลังจากนั้นก็ดำเนินคดีส่วนที่เหลือ ท่านอาจจะได้เงินคืนบางส่วนแต่หลังจากนั้น ท่านก็จะไม่ได้ใจของลูกหนี้ โอกาสหนี้สูญก็จะมีมาก เพราะท่านไม่รักษาคำพูดใช้เล่ห์เหลี่ยมในการทวงหนี้ เป็นสิ่งที่ไม่ควรทำเป็นอย่างยิ่ง

- การเอาเปรียบหรือการกระทำใดๆ ที่ไม่เป็นธรรมกับลูกหนี้ เช่น การบังคับให้ลูกหนี้เขียนเช็คหลายๆ ฉบับเกินมูลค่าหนี้และยึดถือไว้เป็นหลักประกัน หรือการคิดค่าปรับเป็นจำนวนที่เกินสมควร ลูกหนี้อาจจะยอมออกเช็คหรือลงนามในสัญญา แต่หลังจากนั้นลูกหนี้ก็จะไม่ชำระหนี้เพราะเป็นภาระที่หนักเกินความสามารถและเกินจริง

- การประจานลูกหนี้ไม่ว่าทางตรงหรือทางอ้อม เพื่อสร้างความอับอายให้กับลูกหนี้ ไม่ควรทำอย่างยิ่ง เพราะลูกหนี้จะหมดโอกาสทำมาหากิน ความสามารถที่จะชำระหนี้ก็จะลดลงไปเรื่อยๆ จนหมดความสามารถในการชำระหนี้ และหลบหนีไปในที่สุด

4.การใช้ประโยชน์จากข้อกฎหมายหรือใช้กฎหมายเป็นเครื่องมือในการเจรจาทวงถามหนี้ เป็นอีกช่องทางหนึ่งที่จะเพิ่มโอกาสให้ท่านได้รับชำระหนี้เร็วขึ้น ผมขอกล่าวโดยสรุปและเป็นวิธีการที่เจ้าหนี้นิยมใช้มีดังนี้

- การทำหนังสือรับสภาพหนี้ จะทำให้ท่านยังไม่จำเป็นต้องฟ้องลูกหนี้ทันที หลังจากทำหนังสือรับสภาพหนี้ก็จะทำให้อายุความสะดุดหยุดลง อายุความเดิมไม่นับ เริ่มนับใหม่ ทำให้ไม่ขาดอายุความและง่ายในการนำสืบเกี่ยวกับความเป็นหนี้

- การเจรจากับลูกหนี้ให้หาบุคคลภายนอกมาทำสัญญาร่วมชำระหนี้กับลูกหนี้ เพื่อเพิ่มโอกาสในการได้รับชำระหนี้

- การหาบุคคลภายนอกมาทำสัญญาค้ำประกันหนี้ที่ลูกหนี้ค้างชำระอยู่

- การเจรจาให้ลูกหนี้ออกเช็คเพื่อชำระหนี้ หากลูกหนี้ผิดนัดชำระหนี้ยังสามารถดำเนินคดีอาญาได้

สุดท้ายนี้ หวังว่าเจ้าหนี้และลูกหนี้น่าจะระงับข้อพิพาทและพบกันครึ่งทางในการเจรจาหนี้ขอให้ตกลงกันด้วยดีนะครับ