The Circle อิสรภาพในอุ้งมือใคร

โดย...โสภณ ศุภมั่งมี

มีคำถามหนึ่งที่ผมอยากถามผู้อ่าน

“คุณคิดว่าคุณมีสิทธิที่จะเก็บตัวเงียบๆ หายตัวตัดขาดจากโลกภายนอกเพื่อพักผ่อนโดยไม่ต้องบอกใคร อยากทำอะไรก็ทำ อยากกินอยากดื่มอยากเที่ยวตามอำเภอใจ หรือแม้เพียงแค่การเดินบนท้องถนนโดยไม่ต้องสนใจว่ามีใครบางคนกำลังจับตามองรึเปล่า?”

ผมตอบว่า “แน่นอน มันเป็นสิทธิของผม”

แล้วถ้าผมถามต่อว่า “มันเป็นสิทธิของคุณไหมที่จะใช้หรือไม่ใช้สื่อโซเชียลมีเดียอย่าง facebook ในชีวิตประจำวัน?”

ผมยังยืนยันคำตอบเดิม และเชื่อว่าผู้อ่านก็คงคิดไม่ต่างกัน

แต่ถ้าเกิดว่าเช้าวันหนึ่งคุณตื่นขึ้นมาแล้วมีกฎหมายบังคับให้ใช้ facebook ล่ะ? ทุกคนต้องมีบัญชีโดยใช้ชื่อนามสกุลจริง ใช้หมายเลขบัตรประชาชน ต้องป้อนข้อมูลรายละเอียดตั้งแต่เกิดโรงพยาบาลไหน มีโรคประจำตัวอะไรบ้าง พ่อแม่เป็นใคร บ้านเกิดอยู่เมืองไหน ระดับการศึกษาและผลการเรียนการสอบทุกครั้ง ฐานข้อมูลภาพถ่ายและวิดีโอทุกช่วงเวลาถูกกักเก็บเอาไว้บน Cloud โดยโปรแกรม Facial Recognition (ระบบการจำแนกใบหน้า) รวมไปถึงอาหารที่ชอบ กิจกรรมที่ทำ กลุ่มเพื่อนและครอบครัวพี่น้อง มีไมโครชิปฝังเอาไว้บนกระดูกส่วนใดส่วนหนึ่งของร่างกาย บ่งบอกถึงสถานที่ ณ เวลาปัจจุบัน กิจกรรมที่กำลังทำ ระดับการเต้นของหัวใจ สุขภาพร่างกาย ยังไม่พอเมื่อถึงเวลาที่มีการเลือกตั้ง ไม่ว่าจะระดับท้องถิ่นหรือประเทศ กฎหมายจะบังคับให้คุณนั้นต้องออกเสียง เพราะระบบจะรู้ในทันทีว่าคุณกำลังมีพฤติกรรมต่อต้านต่อรัฐบาลและไม่เชื่อในอำนาจประชาธิปไตย และถูกจับกุมในที่สุด นี่คือโลกอนาคตใน The Circle ที่น่าหวั่นกลัว

ถ้าใครเคยมีโอกาสอ่านหนังสือคลาสสิกของ George Orwell ชื่อ 1984 คงจะคุ้นเคยกับวลีเด็ด “Big Brother is watching you” เป็นอย่างดี แต่ถ้าใครไม่เคยผมขอสรุปให้ฟังสั้นๆ ว่าเนื้อเรื่องเป็นเรื่องราวว่าด้วยสังคมที่รัฐบาลมีอำนาจสามารถสอดส่องทุกการเคลื่อนไหวของเราตลอด 24 ชั่วโมง และไม่ใช่เพียงสิ่งที่เราลงมือทำเท่านั้นที่ถูกจับตาดู แม้แต่ความนึกคิดในหัวที่ก่อตัวก็ถูกวิเคราะห์และจำแนกออกว่าเรามีความคิดที่แปลกจากที่ “Big Brother” ต้องการให้เป็นรึเปล่า

ในหนังสือ 1984 ตัวเอกของเรื่องถูกจับกุมและทรมานอย่างสาหัส ข้อหาคือมีความคิดกบฏต่อต้านฝ่าฝืนอำนาจรัฐบาล ไม่ทันได้ลงมือแค่คิดก็ถือว่าผิดแล้ว ตัวละครในเรื่องแม้พยายามหลบซ่อนการจับตามองของ Big Brother แต่ก็ไม่สามารถหลุดพ้นอำนาจอันน่ากลัวนี้ไปได้ คิดดูว่าตอนนั้นยังไม่มีไมโครชิปฝังในร่างกาย (แม้จะเริ่มมีโครงการเกิดขึ้นในหลายประเทศ เช่น Sweden) แล้ว ถ้ามีกฎหมายบังคับใช้เกิดขึ้นมา ถ้า “ทุกอย่างที่เกิดขึ้นต้องมีการรับรู้” แล้วละก็ โลกใบนี้คงไม่ต่างอะไรกับ “ลัทธิคอมมิวนิสต์แห่งข้อมูล” นั่นเอง

ตอนนี้ลองหลับตาแล้วจินตนาการถึงโลกอนาคตในหนังสือ “The Circle” โอกาสในความเป็นไปได้ทำเอาผมอึดอัดหายใจไม่ทั่วท้อง คล้ายมีมือที่มองไม่เห็นได้ลิดรอนเอาอากาศหายใจไปไว้ในกำมือ คล้ายอยู่ในคุกที่แม้แต่ความคิดก็ไม่อาจโผบินเป็นอิสระได้ มันไม่ต่างอะไรเลยกับการเป็นเพียงร่างกายที่เดินตามเส้นขบวนที่ถูกใครบางคนขีดเอาไว้เรียบร้อยแล้ว และถ้าวันนั้นเกิดขึ้นจริงแล้วละก็ อิสรภาพเพียงอย่างเดียวที่หลงเหลือให้มนุษย์คนหนึ่งคือวิธีการเลือกจบชีวิตของตนอย่างใด...เพียงเท่านั้น