ถ้าไทยจัดโอลิมปิก

โดย...สุภชาติ เล็บนาค

พิธีปิดโอลิมปิกที่กรุงริโอ ที่นายกรัฐมนตรี ชินโสะ อาเบะ แต่งตัวเป็น “มาริโอ้” โผล่มาจากท่อเขียว เพื่อรับไม้ต่อ เป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันโอลิมปิก 2020 ที่มหานครโตเกียว ถูกพูดถึงหนาหูตลอดสัปดาห์ที่ผ่านมา

มีคนอธิบายว่าเหตุที่ “ญี่ปุ่น” ถึงเลือกเอา “ป๊อป คัลเจอร์” อย่างกัปตันซึบาสะ แพ็กแมน โดราเอมอน และซูเปอร์มาริโอ้ มาเป็นจุดขาย เพราะต้องการดึงอารมณ์ร่วมของคนเจเนอเรชั่นใหม่ๆ ทั่วโลก มาเป็นฐาน รวมถึงขายสินค้าทางเศรษฐกิจใหม่อย่าง “การท่องเที่ยว” ที่ญี่ปุ่น พยายามสร้างมาตลอด 3-4 ปี ในยามที่ญี่ปุ่นกำลังเพลี่ยงพล้ำต่อการแข่งขันด้านอุตสาหกรรม

ผลก็คือ พิธีส่งต่อเจ้าภาพ ถูกพูดถึงมากกว่าพิธีปิดงาน ของเจ้าภาพ ส่วนกระแสในไทยก็เต็มไปด้วยคนที่ปวารณาตัวว่าอยากไปดูพิธีจริงที่โตเกียวอีก 4 ปีข้างหน้าเป็นแถว

ในอีกด้านหนึ่ง ได้ทำให้คนไทยย้อนกลับมาคิดถึงตัวเองว่า “หากไทยมีโอกาสเป็นเจ้าภาพ” จะมีพิธีเปิด-ปิด อย่างไร

อันที่จริง หากใครอายุพอๆ กับผม คงพอจำได้ว่าในเมื่อเป็นเจ้าภาพมหกรรมกีฬานั้น “คนไทย” ก็ไม่ได้น้อยหน้าใคร ไม่ว่าจะเป็นซีเกมส์ที่เชียงใหม่ ปี 2538 หรือเอเชียนเกมส์ เมื่อปี 2541 ขณะเดียวกัน ฝีมือของ “ทีมไทย” ก็ยังไปช่วยพิธีเปิด-ปิดกีฬาระดับโลกในตะวันออกกลางได้ไม่น้อยหน้าใคร

หากแต่ในช่วงไม่เกิน 10 ปีที่ผ่านมา ความกระตือรือร้นในการปรับตัวให้เข้ากับโลก ดูจะถูก “ฟรีซ” ไว้ และกลายเป็นว่า “อัตลักษณ์” ที่รัฐอยากโชว์ กลับกลายเป็นภาพของ “สังคมเกษตรกรรม” เมื่อ 40 ปีที่แล้วแทน

จึงไม่ต้องแปลกใจที่ “ชาวเน็ต” จะล้อว่าถ้าเราเป็นเจ้าภาพ จะมีการ “แต่งชุดไทยฟ้อนรำ” “เกี่ยวข้าว” “ขี่ช้าง” “โชว์ยุทธหัตถี” แทน

ราวกับว่า “ความเป็นไทย” มีเพียงเวอร์ชั่นเดียว คือความภูมิใจความยิ่งใหญ่ในอดีต แต่เลี่ยงที่จะพูดถึง “ปัจจุบัน” และปฏิเสธ “อนาคต”

เอาง่ายๆ  เมื่อพูดถึงกฎหมายเกี่ยวกับ “เศรษฐกิจดิจิทัล” หน่วยงานรัฐกลับไปพูดถึงการรวมศูนย์ภายใต้ “ซิงเกิลเกตเวย์” โดยอ้างความมั่นคงแทน ในทางที่คล้ายคลึงกัน โมเดลธุรกิจโลกยุคใหม่ ที่ทั่วโลกฮิตกันอย่าง “อูเบอร์” รัฐก็ไม่พยายามทำอะไรเพื่อสนับสนุน นอกจากการพยายามบอกว่า “ผิดกฎหมาย”

เรื่องตลกก็คือ ทุกวันนี้ “อูเบอร์” ยังเปิดให้บริการตามปกติ และคนก็ยังใช้แอพเรียกกันสม่ำเสมอ ทั้งที่กฎหมายไม่อนุญาต 

ขณะเดียวกัน ปรากฏการณ์ “โปเกมอนโก” ที่แพร่ระบาดในบ้านเราตลอด 3 สัปดาห์ที่ผ่านมา ก็กลายเป็นเรื่องที่หน่วยงานรัฐ พยายามแข่งกัน “แสดงอำนาจ” บังคับใช้กฎหมาย เพื่อควบคุมพฤติกรรมคน ทั้งหมดนี้ จึงสะท้อนว่าวิธีคิดของรัฐ คือไม่เปิดโอกาสให้ “โลกสมัยใหม่” เข้ามาทำลายความเป็นไทยแบบเดิม โดย “พลเมือง” ของประเทศนี้มีหน้าที่เพียง ทำตาม จนกลายเป็นเรื่องตลกขำขัน ที่ขำไม่ออก