เครื่องตรวจ ‘INSpectDx’ วินิจฉัยมะเร็งปากมดลูกแบบพกพา

โดย...อาทิตย์ ลมูลปลั่ง ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค) สวทช.

ทุกๆ 2 นาที มีสตรีเสียชีวิต 1 คน จากโรคมะเร็งปากมดลูก ซึ่งถือเป็นภัยเงียบที่น่าสะพรึง แต่สามารถป้องกันและรักษาอาการด้วยการพบแพทย์เพื่อทำการตรวจวินิจฉัยตั้งแต่เนิ่นๆ

อัตราการเสียชีวิตของโรคนี้มีมากขึ้น ปัจจัยหนึ่งในการเสียชีวิตพบว่า คนไข้ได้รับการตรวจพบมะเร็งในระยะลุกลามไปมากแล้ว โดยเฉพาะในพื้นที่ชนบท ห่างไกลโรงพยาบาลขนาดใหญ่ การเดินทางยากลำบาก หรืออาจเกิดจากความเขินอายของคนไข้ไม่กล้ามาพบแพทย์ จนอาการทรุดหนักรักษาไม่ไหวและเสียชีวิตในที่สุด

อย่างไรก็ตาม เป็นที่น่ายินดี ที่ปัจจุบันได้มีเครื่องมือที่จะช่วยให้ผู้หญิงเข้าถึงการรักษาได้ง่ายและสะดวกขึ้น เนื่องจากนักวิจัยไทยสามารถคิดค้นและประดิษฐ์เครื่องตรวจวินิจฉัยมะเร็งปากมดลูกแบบพกพา (INSpectDx) สำเร็จแล้ว

กิตติพงษ์ ตันติสันติสม นักวิจัยห้องปฏิบัติการระบบอุปกรณ์นาโน หน่วยวิจัยวัสดุนาโนและวิศวกรรมระบบนาโน และทีมวิจัยศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค) สวทช. ร่วมมือกับคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล พัฒนากล้องคอลโปสโคปแบบพกพา สามารถใช้เป็นเครื่องมือถ่ายภาพนิ่งและภาพเคลื่อนไหว ด้วยระบบควบคุมแหล่งกำเนิดแสงขาว โดยให้แสงแก่พื้นผิวของเนื้อเยื่อบริเวณปากมดลูก โดยมีระยะทำงานของกล้องที่สัมพันธ์กับขั้นตอนการตรวจของแพทย์ สามารถรับและบันทึกข้อมูลภาพ เพื่อส่งไปให้แพทย์ผู้เชี่ยวชาญวินิจฉัยเพิ่มเติม และให้การรักษาอย่างทันท่วงที

กิตติพงษ์ กล่าวว่า ปัญหาอย่างหนึ่งคือกล้องตรวจภายในสตรีโดยทั่วไปจะมีอยู่เฉพาะในโรงพยาบาลศูนย์หรือโรงพยาบาลขนาดใหญ่เท่านั้น อีกทั้งเคลื่อนย้ายสถานที่ติดตั้งได้ลำบาก ทำให้สตรีกลุ่มเป้าหมาย โดยเฉพาะในพื้นที่ชนบทห่างไกลอาจะเข้าไม่ถึงบริการตรวจคัดกรองและรักษา จากปัญหานี้เอง ทีมวิจัยศูนย์นาโนเทคได้ทำการออกแบบและพัฒนาระบบอุปกรณ์กล้องตรวจภายในแบบพกพา (Portable colposcope) เพื่อใช้ตรวจและวินิจฉัยมะเร็งปากมดลูก โดยพัฒนาให้สามารถใช้ร่วมกับเทคนิคการป้ายกรดน้ำส้ม (Acetic acid) บริเวณปากมดลูกได้

เครื่องตรวจวินิจฉัยมะเร็งปากมดลูกแบบพกพา (INSpectDx) ถูกออกแบบให้ตัวอุปกรณ์มีส่วนโปรแกรมเทคโนโลยีอัจฉริยะ มีการเพิ่มเติมองค์ประกอบเชิงแสงของอุปกรณ์ เพื่อให้แสงของภาพในบริเวณที่ต้องการทั้งหมดเข้าสู่เลนส์และเซ็นเซอร์รับภาพได้อย่างถูกต้อง ช่วยให้ระยะโฟกัสของกล้องที่แน่นอน เพื่อความสะดวกในการปฏิบัติงานของผู้ทำการตรวจ จุดเด่นของเครื่อง คือขนาดกะทัดรัด สะดวก ปลอดภัย โดยไม่ขัดขวางกับกระบวนการวินิจฉัยเดิม มีความทนทาน และยังสามารถเคลื่อนย้ายหรือพกพาได้ง่าย เพื่อให้สามารถนำไปใช้งานในสถานที่นอกเมือง หรือพื้นที่ชนบทห่างไกลจากโรงพยาบาล หรือศูนย์การแพทย์ขนาดใหญ่

“เครื่องสามารถควบคุมแหล่งกำเนิดแสงขาว เพื่อให้รับภาพได้หลากหลายสภาพพื้นผิวของเนื้อเยื่อ ทั้งนี้เพื่อใช้ในการแยกแยะรายละเอียดของภาพ เมื่อทำการถ่ายทอดภาพบริเวณปากมดลูก โดยจะมีระบบแสดงผลขึ้นที่จอภาพเพื่อให้ผู้ทำการตรวจได้ดูภาพเนื้อเยื่อและทำการวินิจฉัยร่วมกับโปรแกรม ซึ่งโปรแกรมได้พัฒนาขึ้นเป็นพิเศษให้มีตัวเลือกเพื่อช่วยในการวินิจฉัย ทั้งการเปรียบเทียบค่าสีของเนื้อเยื่อ และกรองแสงสีของภาพที่ได้ ซึ่งสามารถช่วยแยกแยะสภาพพื้นผิว รวมทั้งระบุตำแหน่งและคำนวณพื้นที่โดยรวมของเนื้อเยื่อที่คาดว่าเป็นมะเร็งได้ โดยภาพที่ถ่ายได้สามารถทำการบันทึกลงในตัวอุปกรณ์และในเครือข่ายที่เชื่อมต่อผ่านระบบอินเทอร์เน็ตได้ ซึ่งผู้ทำการตรวจและใช้งานเครื่องดังกล่าวสามารถส่งข้อมูลภาพที่ได้ผ่านเครือข่ายบันทึกในฐานข้อมูล”

ทีมนักวิจัยได้นำเครื่องดังกล่าวไปทดสอบแบบจำลองปากมดลูกในขั้นต้นแล้วที่ โรงพยาบาลศิริราช พบว่าสามารถช่วยแยกแยะเนื้อเยื่อที่คาดว่าเป็นมะเร็งได้ค่อนข้างแม่นยำ และหลังจากนำไปใช้ทดสอบจริงที่ โรงพยาบาลภูมิพลกับคนไข้อีกหลายเคส พบว่าผลการทดสอบการใช้งานจากบุคลากรทางการแพทย์เป็นที่น่าพึงพอใจ โดยผลการทดสอบในขั้นต้นนี้ ได้ถูกนำมาปรับปรุงตัวอุปกรณ์ ก่อนจะผลิตเครื่องต้นแบบเพิ่มอีกจำนวน 10 เครื่อง เพื่อกระจายไปตามโรงพยาบาลต่างๆ สำหรับใช้ทำการทดสอบภาคสนามในวงกว้างภายในสิ้นปีนี้ จากการพัฒนาความสามารถของเครื่องมือดังกล่าวอย่างต่อเนื่อง จะช่วยให้แพทย์ผู้เชี่ยวชาญที่อยู่ตามศูนย์การแพทย์หรือโรงพยาบาลขนาดใหญ่สามารถดึงข้อมูลเหล่านั้นมาทำการวิเคราะห์และวินิจฉัยเพิ่มเติม เพื่อทำการประสานงานการรักษาต่อไปได้ และหวังว่าจะช่วยเพิ่มความเป็นไปได้ในการป้องกันและรักษาโรคมะเร็งปากมดลูกให้หายขาด จนสามารถลดจำนวนการเสียชีวิตได้ในที่สุด