มนุษย์แท้ มนุษย์เทียม

โดย...ธเนศน์ นุ่นมัน

มนุษย์ใช้สมองที่มีระบบความคิดอันซับซ้อนเหนือสิ่งมีชีวิตอื่นใดบนโลก เรียนรู้จนเปลี่ยนสิ่งรอบตัวเป็นสารพัดศาสตร์ สร้างสิ่งอำนวยความสะดวก กาลต่อมาความสามารถด้านนี้ก็ยิ่งพัฒนาขึ้น ก้าวเข้าสู่ยุคคอมพิวเตอร์

ความสามารถในการประดิษฐ์คิดค้นทะยานแหวกทางสู่อนาคตอย่างไม่หยุดยั้ง จนล้ำไปถึงขั้นประดิษฐ์หุ่นยนต์เป็นสิ่งเทียมตัวเอง สำหรับใช้เป็นแรงงานส่งไปทำงานเสี่ยงอันตรายที่ตัวเองเข้าไปไม่ได้เจ้าสิ่งเทียมมนุษย์ที่เรียกว่า “แอนดรอยด์” มีรูปร่างภายนอกไม่ผิดกับมนุษย์ มีข้อมูลสั่งการพอๆ กับการทำงานของระบบประสาทในสมองของมนุษย์

วิธีที่จะแยกมนุษย์และมนุษย์เทียมออกจากกันโดยอาศัยการตัดสินจากรูปลักษณ์ภายนอกนั้นเริ่มเป็นไปได้ยาก

แม้โลกจะก้าวล้ำไปเพียงไร มนุษย์แท้จำนวนไม่น้อยกลับพบว่าไม่มีวันเติมเต็มความต้องการ สิ่งของที่คิดค้นขึ้นใช้เป็นสื่อกลางความสุข ไม่อาจใช้ถมหลุมลึกแห่งความปรารถนาได้  บางครั้งพวกเขาอยากเป็นหุ่นยนต์ด้วยการคิดค้นเครื่องปล่อยคลื่นปิดสวิตช์อารมณ์ความรู้สึก เพราะไม่รู้ว่าแต่ละวันที่ผ่านไป แท้จริงแล้วตัวเองต้องการอะไรกันแน่

ขณะที่เจ้าหุ่นยนต์ที่ดิ้นรนอยากเป็นมนุษย์ กลับเรียนรู้ที่จะปล่อยวาง เมื่อมันรู้ว่ากำลังก้าวเข้าสู่จุดจบ สมองมนุษย์เทียมของมันเลือกที่จะร่ายมุมอับของชีวิตด้วยภาษากวี แล้วเดินไปสู่ความตายอย่างสง่างาม

ที่เล่ามายาว คือมุมมองจากหนังวิทยาศาสตร์เรื่อง Blade Runnerเคยออกฉายตั้งแต่ปี 2523 หรือเมื่อ 36 ปีก่อน  ซึ่งนับว่าเป็นมุมมองที่วิพากษ์สถานะของมนุษย์และคอมพิวเตอร์ที่ล้ำสมัยอย่างยิ่ง

“ระบบคอมพิวเตอร์” ที่ถือกันว่าเป็นจุดเริ่มต้นของวิวัฒนาการสมองหุ่นยนต์นั้นก้าวมาถึงยุค AI : Artificial Intelligence หรือปัญญาประดิษฐ์ ระบบที่ใช้ตัดสินใจ เปรียบเทียบตามข้อมูลที่ป้อนมา แล้วเลือกว่าจะทำอะไร คอมพิวเตอร์สามารถคิดหาเหตุผลได้ เรียนรู้ได้ ทำงานได้เหมือนสมองมนุษย์

เมื่อไม่นานมานี้ นายอเล็กซานเดอร์ เรเบน นักประดิษฐ์หุ่นยนต์ ได้สร้างหุ่นขนาดเล็กชื่อเจ้า “Boxie” ให้มันถามคำถามตอบโต้กับคน และจับอารมณ์ความรู้สึกของคู่สนทนาผ่านสมองกล จนล้วงเอารายละเอียดส่วนตัวจากคนแปลกหน้าได้อย่างง่ายดาย

ขณะเดียวกันก็มีข่าวต่างประเทศกรอบเล็กๆ เล่าว่า บริษัทเอกชนแห่งหนึ่งของอิสราเอล สามารถพัฒนาแอพพลิเคชั่นที่ใช้สแกนใบหน้าผู้คนบนท้องถนน เพื่อหาผู้ต้องสงสัยว่าเป็นผู้ก่อการร้ายได้ แม้จะไม่บอกหรือมีคำอธิบายอย่างชัดเจนว่า แอพพลิเคชั่นดังกล่าวอาศัยฐานข้อมูลอะไรในการจำเพาะจำแนกเพื่อชี้ว่าใครเป็นผู้ก่อการร้าย แต่สิ่งที่บอกเป็นนัยก็คือ เราใช้ความหวาดกลัวมอบหมายให้คอมพิวเตอร์ตัดสินมนุษย์ด้วยกันเองแล้ว

พัฒนาการของโลกคอมพิวเตอร์ แวดวงปัญญาประดิษฐ์เริ่มตามรอยมนุษย์เทียมในโลกสมมติได้ใกล้เคียงยิ่งขึ้นทุกวัน จนไม่อาจทราบได้เลยว่าในอนาคตมันจะถูกใช้เพื่อให้คำจำกัดความของเราๆ ท่านๆ ที่กำลังนั่งจ้องตาของพวกมันผ่านจอที่อยู่เบื้องหน้าว่ามีสถานะเป็นอะไร